Παρασκευή 20 Φεβρουαρίου 2026

Σφοδρή πίεση των ΗΠΑ στην ΕΕ για να μπλοκαριστεί η ευρωπαϊκή προτίμηση στα εξοπλιστικά


Η κυβέρνηση του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπαπείλησε με αντίποινα τις ευρωπαϊκές χώρες σε περίπτωση που η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρήσει σε πολιτικές που ευνοούν εγχώριους κατασκευαστές οπλικών συστημάτων στο πλαίσιο της προσπάθειας επανεξοπλισμού της ηπείρου. Σύμφωνα με τις θέσεις της Ουάσινγκτον, τυχόν περιορισμός της πρόσβασης των αμερικανικών αμυντικών εταιρειών στην ευρωπαϊκή αγορά θα προκαλέσει άμεση και αμοιβαία αντίδραση από τις ΗΠΑ.

Το υπουργείο Άμυνας των Ηνωμένων Πολιτειών εξέφρασε έντονη αντίθεση σε κάθε ενδεχόμενη πρωτοβουλία της ΕΕ που θα περιόριζε τη συμμετοχή αμερικανικών βιομηχανιών εξοπλισμών στις εθνικές αμυντικές προμήθειες των κρατών-μελών. Οι σχετικές, μέχρι πρότινος μη δημοσιοποιημένες, παρατηρήσεις κατατέθηκαν σε διαβούλευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής νωρίτερα μέσα στον μήνα, έπειτα από αίτημα της Κομισιόν προς κυβερνήσεις και τη βιομηχανία για σχόλια σχετικά με τους κανόνες προμηθειών όπλων στην Ευρώπη.

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιτίθενται σθεναρά σε οποιαδήποτε αλλαγή της Οδηγίας που θα περιόριζε τη δυνατότητα της αμερικανικής βιομηχανίας να υποστηρίζει ή να συμμετέχει στις εθνικές αμυντικές προμήθειες των κρατών-μελών της ΕΕ», αναφέρεται χαρακτηριστικά στη γραπτή τοποθέτηση της αμερικανικής κυβέρνησης, ενόψει της προγραμματισμένης αναθεώρησης της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τις αμυντικές προμήθειες. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι «προστατευτικές και αποκλειστικές πολιτικές που εκτοπίζουν τις αμερικανικές εταιρείες από την αγορά, την ώρα που οι μεγαλύτεροι ευρωπαϊκοί αμυντικοί όμιλοι συνεχίζουν να επωφελούνται σε μεγάλο βαθμό από την πρόσβαση στην αγορά των ΗΠΑ, αποτελούν λανθασμένη επιλογή».

Οι τοποθετήσεις της Ουάσινγκτον αναδεικνύουν ένα παράδοξο στη στάση των ΗΠΑ απέναντι στην Ευρώπη. Παρότι η κυβέρνηση Τραμπ έχει επανειλημμένως ζητήσει από τους Ευρωπαίους να επωμιστούν το κύριο βάρος της συμβατικής άμυνας της ηπείρου, δεν επιθυμεί αυτό να γίνει εις βάρος των αμερικανικών αμυντικών επιχειρήσεων. Το Politico είχε μεταδώσει ότι ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Κρίστοφερ Λαντάου, είχε επικρίνει ευρωπαϊκούς συμμάχους στο ΝΑΤΟ για την προτεραιοποίηση της εγχώριας αμυντικής τους βιομηχανίας έναντι των αμερικανικών προμηθευτών, σε κλειστή συνάντηση τον Δεκέμβριο. Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών συνυπέγραψε τη σχετική παρέμβαση της κυβέρνησης Τραμπ στη διαβούλευση της Επιτροπής.

Τα τελευταία χρόνια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί να αυξήσει το ποσοστό των ευρωπαϊκών οπλικών συστημάτων στα οπλοστάσια και στα συμβόλαια προμηθειών της Ένωσης, καθώς προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο σύγκρουσης με τη Ρωσία. Για δεκαετίες, η ήπειρος βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό σε αμερικανικό στρατιωτικό εξοπλισμό, από μαχητικά αεροσκάφη F-35 έως συστήματα πυροβολικού HIMARS και αντιαεροπορικά Patriot. Σχεδόν τα δύο τρίτα των εισαγόμενων όπλων της ΕΕ προέρχονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η σκληρή αυτή αντίδραση της κυβέρνησης Τραμπ απειλεί να περιπλέξει περαιτέρω μια ευρύτερη προσπάθεια «Αγοράστε Ευρωπαϊκά» της Κομισιόν, δοκιμάζοντας το πόσο μακριά είναι διατεθειμένες να φτάσουν οι ευρωπαϊκές χώρες στην κατεύθυνση της στρατηγικής ανεξαρτησίας από τις ΗΠΑ, οι οποίες θεωρούνται ολοένα και πιο αναξιόπιστος εταίρος στην εποχή Τραμπ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει την αναθεώρηση της Οδηγίας του 2009 για τις αμυντικές προμήθειες στο τρίτο τρίμηνο του έτους, εν μέσω μιας αμφιλεγόμενης προσπάθειας ενίσχυσης κανόνων υπέρ της ευρωπαϊκής παραγωγής, χωρίς να είναι ακόμη σαφές αν το νέο κείμενο θα περιλαμβάνει δεσμευτικές διατάξεις υπέρ των εγχώριων κατασκευαστών.

Ήδη η ΕΕ ευνοεί ευρωπαϊκές εταιρείες σε προγράμματα όπως το SAFE, ύψους 150 δισ. ευρώ, που αφορά δάνεια για αγορές όπλων, καθώς και στις προμήθειες που μπορεί να πραγματοποιήσει η Ουκρανία μέσω πρόσφατου δανείου 90 δισ. ευρώ. Τα ευρωπαϊκά κονδύλια μπορούν να χρησιμοποιηθούν για αγορά στρατιωτικού εξοπλισμού μόνο εφόσον τουλάχιστον το 65% της αξίας του προέρχεται από την Ευρώπη.

Στην παρέμβασή του, το Πεντάγωνο προειδοποίησε ότι η εισαγωγή ισχυρής ρήτρας «Αγοράστε Ευρωπαϊκά» στη μελλοντική νομοθεσία θα οδηγήσει σε αντίποινα. Όπως αναφέρεται, εάν τέτοια μέτρα ενσωματωθούν στους εθνικούς νόμους προμηθειών των κρατών-μελών, οι ΗΠΑ θα επανεξετάσουν όλες τις υφιστάμενες γενικές απαλλαγές και εξαιρέσεις από τους νόμους «Αγοράστε Αμερικανικά» που ισχύουν στο πλαίσιο των Αμοιβαίων Συμφωνιών Αμυντικών Προμηθειών, γεγονός που θα μπορούσε να αποκλείσει ευρωπαϊκές εταιρείες από την αμερικανική αγορά.

Περίπου 19 από τις 27 πρωτεύουσες της ΕΕ έχουν υπογράψει τέτοιες συμφωνίες με την Ουάσινγκτον, οι οποίες επιτρέπουν σε ευρωπαϊκές εταιρείες να διεκδικούν ορισμένα συμβόλαια του Πενταγώνου. Ωστόσο, σύμφωνα με τις ΗΠΑ, οποιεσδήποτε μελλοντικές εξαιρέσεις θα εξετάζονται κατά περίπτωση και μόνο εφόσον κρίνονται αναγκαίες για τη διαλειτουργικότητα και την τυποποίηση του ΝΑΤΟ. Παρότι το Πεντάγωνο προμηθεύεται κυρίως υλικό από αμερικανικές εταιρείες, ευρωπαϊκοί όμιλοι όπως η Λεονάρντο της Ιταλίας και η Σάαμπ της Σουηδίας δραστηριοποιούνται επίσης στην αμερικανική αγορά.

Η αμερικανική πλευρά υποστηρίζει ότι μια ρήτρα «Αγοράστε Ευρωπαϊκά» θα περιόριζε την ελευθερία επιλογών των κρατών, θα αποδυνάμωνε το ΝΑΤΟ και θα έθετε σε κίνδυνο την επίτευξη των αμυντικών στόχων της Συμμαχίας που συμφωνήθηκαν πέρυσι. Παράλληλα, εκτιμά ότι κάτι τέτοιο θα παραβίαζε τις δεσμεύσεις της ΕΕ στο πλαίσιο της εμπορικής συμφωνίας ΗΠΑ-ΕΕ του περασμένου καλοκαιριού, με την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε δεσμευθεί να προχωρήσει σε περισσότερες αγορές αμερικανικών όπλων. «Η γλώσσα ευρωπαϊκής προτίμησης έχει ήδη εμφανιστεί σε προγράμματα της ΕΕ, όμως η ένταξή της στην Οδηγία θα αποτελούσε σημείο καμπής, επηρεάζοντας άμεσα τους εθνικούς, κυρίαρχους προϋπολογισμούς των κρατών-μελών», σημειώνεται χαρακτηριστικά.

Το μήνυμα του Πενταγώνου και του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ενισχύθηκε και από το Εμπορικό Επιμελητήριο των Ηνωμένων Πολιτειών, το οποίο, αν και σε ηπιότερο τόνο, προειδοποίησε επίσης κατά της υιοθέτησης πολιτικών ευρωπαϊκής προτίμησης.

newsbeast.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου