Ποιος πρέπει να πληρώσει για τις σπασμένες βιτρίνες και τις λεηλατημένες επιχειρήσεις; Καθώς το κόστος των αστικών ταραχών που σημειώθηκαν τον Οκτώβριο απειλεί να φτάσει σε δυσθεώρητα ύψη, το φάντασμα ενός «φόρου για τις ταραχές» επανέρχεται στους διαδρόμους της γαλλικής εξουσίας.
Αυτή η υποχρεωτική επιβάρυνση στα ασφαλιστήρια συμβόλαια είναι έτοιμη να πυροδοτήσει δημόσια συζήτηση — μόλις εννέα μήνες μετά από μια πρώτη απόπειρα που κατέληξε σε πολιτικό και νομικό φιάσκο, όπως αναφέρει το γαλλικό περιοδικό Le Point.
Για να κατανοήσουμε την κατάσταση, πρέπει να ανατρέξουμε μερικούς μήνες πίσω. Η ιδέα μιας «εγγύησης για ταραχές» παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στη Γερουσία προς τα τέλη του 2025. Ο αρχικός στόχος ήταν απλός: η παροχή οικονομικής ενίσχυσης σε όποιον υπέστη ζημιές στην περιουσία του κατά τη διάρκεια ταραχών. Η πρόταση κατατέθηκε ως τροπολογία στο νομοσχέδιο για τα οικονομικά του 2026.
Ωστόσο, η ιδέα αποτέλεσε γρήγορα αντικείμενο αντιπαράθεσης. Στις 7 Ιανουαρίου 2026, στην Εθνοσυνέλευση, η βουλευτής Μοντ Πετί (MoDem) δήλωσε με αγανάκτηση: «Από τη στιγμή που η Γερουσιά ενέκρινε την επιβάρυνση —η οποία αποκαλείται “φόρος των ταραχών”— έχω δεχθεί πλήθος εκφράσεων δυσαρέσκειας από την εκλογική μου περιφέρεια, στο Val-de-Marne. Ούτε οι κάτοικοι ούτε η τοπική επιχειρηματική κοινότητα κατανοούν γιατί η αποκατάσταση των ζημιών που προκλήθηκαν από την αστική βία —μια βία την οποία καταδικάζουν, όπως άλλωστε όλοι μας, και την οποία, το σημαντικότερο, δεν διέπραξαν οι ίδιοι— θα πρέπει να χρηματοδοτηθεί μέσω των ασφαλιστηρίων συμβολαίων».
ADVERTISING
Ένα αμφιλεγόμενο μέτρο
Κατά την άποψή της, ο πυρήνας του προβλήματος έγκειται στη δυσκολία που αντιμετωπίζουν οι τοπικές αρχές όσον αφορά την ασφάλισή τους, και η συγκεκριμένη τροπολογία αστοχεί πλήρως ως προς την ουσία του ζητήματος. Η ίδια εκφράζει έντονη αντίρρηση ως προς την ίδια τη λογική στην οποία βασίζεται το κείμενο, υποστηρίζοντας ότι «το να καλούνται όλοι οι ασφαλισμένοι να καλύψουν τις ζημιές που προκαλούνται από ταραχές, ουσιαστικά αναγκάζει μια νομοταγή πλειοψηφία να πληρώσει για πράξεις που διαπράττονται από μια βίαιη μειοψηφία». Καλεί το Κράτος να αναλάβει πλήρως την ευθύνη που απορρέει από τον ρόλο του για τη διατήρηση της δημόσιας τάξης, αντί να επιβάλλει ένα νέο οικονομικό βάρος.
Η εκπρόσωπος επισημαίνει επίσης ένα ακόμη ζήτημα: ο προτεινόμενος μηχανισμός βασίζεται στο πρότυπο που εφαρμόζεται για τις φυσικές καταστροφές. Η ίδια θεωρεί αυτή την προσέγγιση ασυνεπή, σημειώνοντας —όπως ανέφερε και κατά την τοποθέτησή της στην Εθνοσυνέλευση— ότι «οι ταραχές δεν αποτελούν φυσικές καταστροφές, ούτε είναι “απρόβλεπτα γεγονότα” —τα οποία, εξ ορισμού, είναι αδύνατον να ελεγχθούν. Πρόκειται για ζήτημα δημόσιας τάξης και, ως εκ τούτου, εμπίπτουν στην ευθύνη του Κράτους».
Για τον Ρολάν Λεσκύρ, Υπουργό Οικονομίας, η πρόθεση δεν είναι η δημιουργία ενός νέου φόρου, αλλά η προαγωγή της αλληλεγγύης μεταξύ των ασφαλιστικών εταιρειών. «Αυτό σε καμία περίπτωση δεν απαλλάσσει το Κράτος από τις ευθύνες του», διευκρίνισε, απευθυνόμενος στο μέλος του κοινοβουλίου. Υπογράμμισε τη σημασία του να καθησυχαστούν οι οικονομικοί παράγοντες της χώρας, διασφαλίζοντας ότι κανείς δεν θα αποθαρρυνθεί από την ίδρυση ή το άνοιγμα μιας επιχείρησης. Για να ενισχύσει το επιχείρημά του, εγγυήθηκε ότι το Κράτος θα αναλάβει την ευθύνη στήριξης αυτού του ταμείου.
Η υπεράσπιση του Υπουργού αποδείχθηκε ανεπαρκής· μετά τη συζήτηση, αρκετοί βουλευτές κατέθεσαν τροπολογίες για την απαλοιφή του εν λόγω άρθρου από το νομοσχέδιο του συμπληρωματικού προϋπολογισμού. Οι βουλευτές του κόμματος κεντροδεξιού κόμματος LR (Les Républicains), οι οποίοι πρωτοστάτησαν στην κίνηση για την αφαίρεσή του, εξέφρασαν σαφώς την αντίθεσή τους, επισημαίνοντας δύο βασικές ανησυχίες. Πρώτον, υποστήριξαν ότι, στην ουσία, το μέτρο αναγκάζει τους Γάλλους πολίτες να πληρώσουν για την αποτυχία του Κράτους να διατηρήσει τη δημόσια τάξη. Δεύτερον, υποστήριξαν ότι είναι απαράδεκτο να επωμίζεται η πλειοψηφία το κόστος για τις πράξεις μιας παραβατικής μειοψηφίας.
Η αναζωπύρωση της συζήτησης μετά την 17η Οκτωβρίου
Στις 19 Φεβρουαρίου 2026, το Συνταγματικό Συμβούλιο έθεσε τέλος στη συζήτηση, ακυρώνοντας επίσημα το μέτρο — κρίνοντάς το αντισυνταγματικό και ακατάλληλο για συμπερίληψη στον νόμο περί δημοσιονομικών ρυθμίσεων. Ωστόσο, παρόλο που το μέτρο αφαιρέθηκε από τον εν λόγω νόμο, η κυβέρνηση δεν το έχει εγκαταλείψει οριστικά.
Με καταστήματα κατεστραμμένα και λεηλατημένα, αυτοκίνητα παραδομένα στις φλόγες και κτίρια καμένα, οι πρόσφατες διαδηλώσεις κλιμακώθηκαν σε εκτεταμένες ταραχές σε όλη τη Γαλλία· η έκταση των ζημιών αναζωπύρωσε τη συζήτηση γύρω από τον συγκεκριμένο φόρο. Τη Δευτέρα που ακολούθησε το Σάββατο 17 Οκτωβρίου, ο Πρωθυπουργός Σεμπαστιέν Λεκορνί δήλωσε ότι «τουλάχιστον 3.000 επιχειρήσεις» είχαν υποστεί λεηλασίες.
Ο απολογισμός είναι βαρύς. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Morningstar, μιας εταιρείας που ειδικεύεται στα χρηματοοικονομικά δεδομένα, οι ζημιές της 17ης Οκτωβρίου ανέρχονται σε 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ. Αν και οι διαδηλώσεις κατά του υψηλού κόστους ζωής ήταν πιο ήπιες το Σάββατο 24 Οκτωβρίου σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα, ορισμένες επιχειρήσεις υπέστησαν και πάλι λεηλασίες και βανδαλισμούς. Για άλλη μια φορά, το κράτος και οι ασφαλιστικές εταιρείες αναζητούν άμεσες λύσεις για την παροχή βοήθειας στους πληγέντες.
Υπό αυτό το πρίσμα, ο «φόρος για τις ταραχές» επανέρχεται στο επίκεντρο της συζήτησης. Ενώ είχε αφαιρεθεί από το νομοσχέδιο για τα οικονομικά νωρίτερα φέτος, το μέτρο θα μπορούσε πλέον να τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2027. Πρόκειται, ωστόσο, για μια χρονοβόρα διαδικασία: το Συμβούλιο της Επικρατείας πρέπει πρώτα να εγκρίνει διάφορα νομικά κείμενα, προτού αυτά δημοσιευθούν στην Επίσημη Εφημερίδα. «Δύο σχέδια διαταγμάτων και δύο σχέδια υπουργικών αποφάσεων παρουσιάστηκαν στην CCLRF (Συμβουλευτική Επιτροπή για τη Χρηματοοικονομική Νομοθεσία και Ρύθμιση) στα μέσα Οκτωβρίου», ανέφερε η εφημερίδα Les Échos την Παρασκευή.
Ο μηχανισμός θα χρηματοδοτείται μέσω μιας εισφοράς «αλληλεγγύης» ύψους 0,8% στα ασφαλιστήρια συμβόλαια περιουσίας και αστικής ευθύνης —κυρίως σε εκείνα που αφορούν κατοικίες και οχήματα. Το ποσοστό αυτό έχει μειωθεί από το 5% που είχε προταθεί αρχικά, όταν η ιδέα πρωτοεμφανίστηκε στις αρχές του 2026. Η κυβέρνηση προτίθεται να δημιουργήσει ένα είδος ταμείου αλληλεγγύης, με τα έσοδα να προορίζονται για την κάλυψη του κόστους των ζημιών που προκαλούνται από ταραχές, καθώς και για τη στήριξη των πληγέντων.
Αυτή η υποχρεωτική εισφορά «αλληλεγγύης» συνεπάγεται ότι το οικονομικό βάρος τέτοιων ζημιών θα επιμερίζεται σε όλους τους κατόχους ασφαλιστηρίων συμβολαίων στη Γαλλία. Όπως ακριβώς συνέβη και όταν η πρόταση παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στις αρχές του 2026, είναι απίθανο αυτή η μορφή επιμερισμού κινδύνου να τύχει καθολικής αποδοχής, καθώς ουσιαστικά απαιτεί από το κοινό να χρηματοδοτήσει τις ζημιές που προκαλούνται από ταραχοποιούς και πλιατσικολόγους.
Το αίνιγμα της αποζημίωσης
Το εν λόγω ταμείο ενεργοποιείται σε διάφορα σενάρια. Καταρχάς, εφαρμόζεται εάν η συνολική υλική ζημία που προκύπτει από μια ταραχή υπερβαίνει τις 700.000 ευρώ — το ποσό αυτό αφορά τη συνολική ζημία και όχι τη ζημία που υπέστη ένα συγκεκριμένο άτομο. Τέτοιου είδους υλικές ζημίες μπορεί να λάβουν διάφορες μορφές, όπως σπασμένες βιτρίνες, καταστήματα που έχουν υποστεί λεηλασίες, καθώς και οχήματα που έχουν πυρποληθεί ή υποστεί άλλου είδους ζημιές. Στις περιπτώσεις όπου οι ζημίες αφορούν δημόσια κτίρια, όπως δημαρχεία ή σχολεία, το ταμείο ενεργοποιείται μόλις το ύψος της ζημίας φτάσει τις 300.000 ευρώ. Τέλος, το ταμείο ενεργοποιείται επίσης εάν μια ταραχή οδηγήσει σε τουλάχιστον 30 μεμονωμένα περιστατικά, με το καθένα από αυτά να συνεπάγεται ζημίες ύψους τουλάχιστον 10.000 ευρώ.
Στο μεταξύ, για όσους επηρεάστηκαν από τα γεγονότα της 17ης Οκτωβρίου, την κάλυψη των ζημιών αναλαμβάνουν οι ασφαλιστικές εταιρείες. Ένας καταστηματάρχης του οποίου το κατάστημα έχει λεηλατηθεί θα υποβάλει αίτημα αποζημίωσης μέσω της ασφάλισης της επιχείρησής του, ενώ ένα άτομο του οποίου το αυτοκίνητο έχει πυρποληθεί θα απευθυνθεί στην ασφαλιστική εταιρεία του οχήματός του. Κάθε περίπτωση είναι μοναδική και εξαρτάται από τα συγκεκριμένα ασφαλιστήρια συμβόλαια, τους όρους κάλυψης και τις επιμέρους συμβάσεις. Εάν ένα ασφαλιστήριο συμβόλαιο δεν καλύπτει ζημίες που προκύπτουν από ταραχές, τότε δεν καταβάλλεται καμία αποζημίωση.
Ωστόσο, το πραγματικό σημείο τριβής αφορά τη θέση του Κράτους —και, ειδικότερα, τον ρόλο του. Σύμφωνα με τον Κώδικα Εσωτερικής Ασφάλειας, το Κράτος φέρει αστική ευθύνη για ορισμένα βίαια εγκλήματα και αδικήματα που διαπράττονται από πλήθη ή συγκεντρώσεις εις βάρος περιουσιών ή ατόμων. Κατά συνέπεια, ενδέχεται να απαιτηθεί από το Κράτος να καλύψει μέρος των αποζημιώσεων, αν και αυτό δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση εγγυημένη ή αυτόματη διαδικασία.
Στο πλαίσιο των πρόσφατων ταραχών, το βάρος της καταβολής αποζημιώσεων πέφτει στις ασφαλιστικές εταιρείες —βάσει της κάλυψης που προβλέπεται στα ασφαλιστήρια συμβόλαιά τους— καθώς και στο Κράτος, το οποίο ενδέχεται να καλύψει ορισμένες ζημίες. Το υφιστάμενο αυτό πλαίσιο θα μπορούσε να τεθεί υπό αμφισβήτηση, εάν ο προτεινόμενος «φόρος για τις ταραχές» ενσωματωθεί στον προϋπολογισμό του 2027.
Πηγή: Le Point
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου