Πέμπτη 19 Νοεμβρίου 2026
ΕΚΤ: Το 92% των ευρωπαϊκών τραπεζών εμφανίζει αδυναμίες σε κυβερνοασφάλεια και διαχείριση κινδύνων
Χάρης Γ.Σαββίδης • csavvidis@naftemporiki.gr
Αδυναμίες σε τομείς κυβερνοασφάλειας, διαχείρισης κινδύνων από τρίτους παρόχους και ελέγχων πληροφορικής εντόπισε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στο 92% των σημαντικών τραπεζών που εποπτεύει άμεσα, αναδεικνύοντας τις ψηφιακές απειλές σε μία από τις βασικές προκλήσεις για τον ευρωπαϊκό τραπεζικό κλάδο.
Τα ευρήματα της αξιολόγησης SREP για το 2026 ενισχύουν την έμφαση που δίνει η ΕΚΤ στην επιχειρησιακή ανθεκτικότητα των τραπεζών, σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων κυβερνοεπιθέσεων, γεωπολιτικής αβεβαιότητας και ταχείας διάδοσης της τεχνητής νοημοσύνης.
Σύμφωνα με την ΕΚΤ, οι κίνδυνοι που συνδέονται με τις τεχνολογικές υποδομές και τις εξωτερικές εξαρτήσεις αποκτούν μεγαλύτερη βαρύτητα, καθώς οι τράπεζες βασίζονται όλο και περισσότερο σε περιορισμένο αριθμό κρίσιμων παρόχων υπηρεσιών, ιδίως στον τομέα του cloud. Παράλληλα, τα προηγμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης ενδέχεται να ενισχύσουν την ταχύτητα και την πολυπλοκότητα των κυβερνοεπιθέσεων. Η εποπτική αρχή επισημαίνει ότι οι αδυναμίες δεν περιορίζονται στην κυβερνοασφάλεια, αλλά αφορούν επίσης τη βασική ψηφιακή υγιεινή και τη διαχείριση των κινδύνων από τρίτους.
Οι εποπτικές προτεραιότητες για την περίοδο 2027-2029
Με βάση αυτά τα ευρήματα, η ΕΚΤ θέτει δύο βασικούς άξονες εποπτικής δράσης για την τριετία 2027-2029: την ενίσχυση της χρηματοοικονομικής ανθεκτικότητας απέναντι στους γεωπολιτικούς κινδύνους και τις μακροοικονομικές διαταραχές, καθώς και την ενίσχυση της επιχειρησιακής ανθεκτικότητας και των τεχνολογικών δυνατοτήτων των τραπεζών.
Στον πρώτο άξονα, οι επόπτες θα εστιάσουν στην ποιότητα των πιστοδοτικών κριτηρίων, στην τιμολόγηση των δανείων με βάση τον κίνδυνο και στην ορθή εφαρμογή των νέων κανόνων CRR III. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στις εκθέσεις των τραπεζών προς μη τραπεζικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, στη χρηματοδότηση κεφαλαίων και σε δραστηριότητες ιδιωτικών αγορών, καθώς και στις τιτλοποιήσεις μεταφοράς σημαντικού κινδύνου. Οι κλιματικοί και περιβαλλοντικοί κίνδυνοι παραμένουν επίσης στην εποπτική ατζέντα, με θεματική αξιολόγηση το 2027 για τον σχεδιασμό της μετάβασης των τραπεζών.
Στον δεύτερο άξονα, η ΕΚΤ προγραμματίζει επιτόπιους ελέγχους για την κυβερνοασφάλεια και τη διαχείριση κινδύνων από τρίτους, δοκιμές διείσδυσης βάσει απειλών στο πλαίσιο του κανονισμού DORA και στοχευμένη αξιολόγηση της εξάρτησης από παρόχους υπηρεσιών cloud. Θα εξεταστεί επίσης η ετοιμότητα των τραπεζών απέναντι σε κυβερνοαπειλές που αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη, καθώς και η προετοιμασία τους για τη μετάβαση σε κρυπτογραφία μετα-κβαντικής εποχής. Παράλληλα, θα ενταθούν οι έλεγχοι για την αντιμετώπιση αδυναμιών στη συγκέντρωση και αναφορά δεδομένων κινδύνου, με την ΕΚΤ να προειδοποιεί ότι μπορεί να επιβάλει μέτρα σε περιπτώσεις μη έγκαιρης αποκατάστασης.
Νέα μεθοδολογία για τις απαιτήσεις του Pillar 2
Στο μεταξύ, η αξιολόγηση SREP του 2026 σηματοδοτεί την πρώτη εφαρμογή της αναθεωρημένης μεθοδολογίας για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις του Πυλώνα 2 (Pillar 2 Requirement – P2R), η οποία θα ισχύσει από τον Ιανουάριο του 2027. Η νέα προσέγγιση επιδιώκει να συνδέσει πιο άμεσα τις κεφαλαιακές απαιτήσεις με το ειδικό προφίλ κινδύνου κάθε τράπεζας, περιορίζοντας την πολυπλοκότητα και ενισχύοντας την εξατομικευμένη αξιολόγηση.
Η αλλαγή δεν μεταβάλλει το συνολικό επίπεδο κεφαλαιακών απαιτήσεων στο τραπεζικό σύστημα, αλλά οδηγεί σε διαφοροποιήσεις μεταξύ των επιμέρους ιδρυμάτων. Ειδικότερα, το P2R μεταβλήθηκε για το 61% των τραπεζών που αξιολογήθηκαν. Σε περισσότερες από τις μισές περιπτώσεις όπου υπήρξε μεταβολή, η απαίτηση μειώθηκε κατά μέσο όρο περίπου 20 μονάδες βάσης, ενώ στις υπόλοιπες αυξήθηκε κατά σχεδόν 20 μονάδες βάσης. Οι μεταβολές αντανακλούν είτε την εξέλιξη του προφίλ κινδύνου κάθε τράπεζας είτε την αναθεωρημένη αξιολόγηση των επιμέρους παραγόντων κινδύνου.
Κεντρικός στόχος της νέας μεθοδολογίας είναι επίσης να αποφεύγεται η διπλή προσμέτρηση κινδύνων μεταξύ των ελάχιστων κεφαλαιακών απαιτήσεων του Πυλώνα 1 και των πρόσθετων απαιτήσεων του Πυλώνα 2. Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία στο πλαίσιο της εφαρμογής των τελικών μεταρρυθμίσεων της Βασιλείας ΙΙΙ μέσω του CRR III, που επηρεάζουν τον υπολογισμό των σταθμισμένων ως προς τον κίνδυνο στοιχείων ενεργητικού. Όπου εντοπίστηκαν επικαλύψεις, η ΕΚΤ προχώρησε σε μειώσεις των απαιτήσεων του Πυλώνα 2.
Σταθερές οι συνολικές κεφαλαιακές απαιτήσεις
Σε επίπεδο συστήματος, οι συνολικές κεφαλαιακές απαιτήσεις και κατευθύνσεις για το 2027 διαμορφώνονται στο 15,7% των σταθμισμένων ως προς τον κίνδυνο στοιχείων ενεργητικού, έναντι 15,6% το 2026. Σε όρους κεφαλαίων κοινών μετοχών κατηγορίας 1 (CET1), η αντίστοιχη απαίτηση ανέρχεται σε 11,3%, από 11,2% το προηγούμενο έτος. Το συνολικό P2R παραμένει περίπου στο 2%, ενώ η απαίτηση P2R σε όρους CET1 αυξάνεται στο 1,2% από 1,1%. Η κατεύθυνση κεφαλαίου του Πυλώνα 2 (P2G) παραμένει στο 1,1%.
Η εικόνα των ευρωπαϊκών τραπεζών παραμένει συνολικά ανθεκτική. Ο μέσος συνολικός δείκτης κεφαλαίων διαμορφώθηκε στο 20,1% το δεύτερο τρίμηνο του 2026, ενώ ο δείκτης μόχλευσης ανήλθε σε 5,8%. Οι δείκτες ρευστότητας παρέμειναν επίσης σε ισχυρά επίπεδα, με τον δείκτη κάλυψης ρευστότητας (LCR) στο 155% και τον δείκτη καθαρής σταθερής χρηματοδότησης (NSFR) στο 125%.
Η κερδοφορία συνέχισε να ενισχύεται, με την απόδοση ιδίων κεφαλαίων (ROE) να προσεγγίζει το 11% το δεύτερο τρίμηνο του 2026, έναντι 9,5% το 2025, ενώ ο δείκτης κόστους προς έσοδα υποχώρησε στο 53% από 55%. Παράλληλα, ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων παρέμεινε χαμηλός, στο 1,9%. Ωστόσο, η ΕΚΤ επισημαίνει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ευπάθειες σε επιμέρους χαρτοφυλάκια, όπως η καταναλωτική πίστη, η χρηματοδότηση μικρομεσαίων επιχειρήσεων και τα εμπορικά ακίνητα.
Επιφυλάξεις SMM για το ενδεχόμενο επιστροφής «κόκκινων» δανείων του παρελθόντος στους ισολογισμούς των τραπεζών
Η επικεφαλής του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού (SSM), Κλαούντια Μπουχ, εμφανίστηκε επιφυλακτική απέναντι στην πρόταση να επιστρέψουν στους ισολογισμούς των τραπεζών μη εξυπηρετούμενα δάνεια του παρελθόντος που δεν έχουν διευθετηθεί πλήρως, εκτιμώντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να επαναφέρει την Ελλάδα στις συνθήκες που επικρατούσαν στην αρχή της κρίσης.Α
Αναγνώρισε τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί στη μείωση των κόκκινων δανείων και την εξυγίανση των τραπεζικών ισολογισμών, υπογράμμισε ωστόσο ότι τα δάνεια αυτά δεν έχουν εξαφανιστεί από την οικονομία, καθώς εξακολουθούν να βρίσκονται υπό τη διαχείριση των servicers. Αναγνώρισε ότι η σχέση δανειοληπτών και εταιρειών διαχείρισης παραμένει ένα «αγκάθι», εκτιμώντας ότι το πρόβλημα θα περιορίζεται σταδιακά καθώς αναπτύσσεται η οικονομία και χαλαρώνουν οι περιορισμοί στην οικονομική δραστηριότητα.
naftemporiki.gr
Εγγραφή σε:
Σχόλια ανάρτησης (Atom)

Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου