Κυριακή 22 Νοεμβρίου 2026

Πώς η έκρηξη της φούσκας της ΑΙ εκτροχιάζει την παγκόσμια οικονομία


Μιχάλης Ψύλος • mpsilos@naftemporiki.gr

Ήταν ένας δύσκολος μήνας για τη Wall Street, καθώς δέχθηκε απανωτά πλήγματα.

Οι μετοχές της τεχνολογίας συνέχισαν να δέχονται πιέσεις – με πρωταγωνιστές τους κατασκευαστές τσιπ – ενώ ο δείκτης Nasdaq υποχώρησε κατά 10% μέσα στην εβδομάδα, σημειώνοντας τη χειρότερη επίδοσή του από την έναρξη της πανδημίας Covid τον Μάρτιο του 2020.

Η εβδομάδα έκλεισε, άλλωστε, με καταστροφικό τρόπο στη Wall Street, με τον Nasdaq να καταρρέει κατά περισσότερο από 5% στο κλείσιμο της Παρασκευής. Αυτή η τεχνολογική πτώση παρέσυρε ολόκληρη την αγορά.

Η δημόσια εγγραφή-ρεκόρ της Anthropic αναμενόταν να προσφέρει μια ανάσα και να αλλάξει το κλίμα. Δεν συνέβη κάτι τέτοιο.


«Η Wall Street αναρωτιέται τι μπορεί να σώσει το επενδυτικό ρεύμα της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς η AI είναι ο κύριος μοχλός ανάπτυξης στην αμερικανική οικονομία», λέει ο Τόρστεν Σλοκ, επικεφαλής οικονομολόγος της Apollo Management

Τον περασμένο Σεπτέμβριο, μια μελέτη της Ομοσπονδιακής Τράπεζας της Ατλάντα εκτίμησε ότι μια πτώση 25% στον δείκτη S&P 500, στον οποίο οι επτά μεγαλύτερες εταιρείες τεχνολογίας αντιπροσωπεύουν το ένα τρίτο, θα οδηγούσε σε μείωση 3 μονάδων στις καταναλωτικές δαπάνες. Σχεδόν το ήμισυ αυτής της μείωσης της κατανάλωσης θα προερχόταν από νοικοκυριά του πλουσιότερου 1%.

Και αυτό συμβαίνει σε μια εποχή που, λόγω του αυξανόμενου πληθωρισμού, η αγοραστική δύναμη των εργαζομένων μειώνεται εδώ και αρκετούς μήνες, ενώ η κατανάλωση συνεχίζει να αυξάνεται.
Οι κίνδυνοι για την οικονομία

«Πιθανά προβλήματα με την τεχνητή νοημοσύνη, που θα οδηγήσουν σε σημαντική πτώση των αποτιμήσεων των μετοχών του τομέα, θα θέσουν σε κίνδυνο τη δυναμική της αμερικανικής οικονομίας», λέει ο Τόρστεν Κλοκ.

Ο ίδιος ο πρόεδρος της Fed, Κέβιν Γουόρς, προειδοποίησε σε ομιλία του αυτή την εβδομάδα ότι η τεχνητή νοημοσύνη «θα μπορούσε να απογοητεύσει», κάτι που θα πυροδοτούσε μια σοβαρή διόρθωση της χρηματιστηριακής αγοράς. Και αυτή η διόρθωση θα μπορούσε «να οδηγήσει σε οικονομική επιβράδυνση καθώς και σε μια απότομη αύξηση της ανεργίας».

Οι μεγάλες εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης αναμένεται να επενδύσουν 900 δισεκατομμύρια δολάρια φέτος και 1,4 τρισεκατομμύρια δολάρια το επόμενο έτος, ποσό που αντιστοιχεί στο 4% του ΑΕΠ των ΗΠΑ, σύμφωνα με οικονομολόγους της Goldman Sachs. Αυτό θα μπορούσε να ενισχύσει ολόκληρους τομείς, ιδίως τις κατασκευές και, φυσικά, την υψηλή τεχνολογία.
Παγκόσμιο σοκ

Ωστόσο, αυτές οι επενδύσεις χρηματοδοτούνται ολοένα και περισσότερο με δανεισμό. «Ενώ η άνοδος της τεχνητής νοημοσύνης στηρίζει την παγκόσμια ανάπτυξη, με τεράστιες επενδύσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, η εξάρτησή της από τον υψηλό δανεισμό αποτελεί αιτία ανησυχίας. Μια επιβράδυνση θα μπορούσε να προκαλέσει παγκόσμιο σοκ», λένε οι ειδικοί.

«Σήμερα, η άνοδος της τεχνητής νοημοσύνης υποστηρίζει την παγκόσμια οικονομική κατάσταση», λέει ο Ζαν -Κριστόφ Κοφέ, επικεφαλής οικονομολόγος της Coface. «Η τεχνητή νοημοσύνη αναδιαμορφώνει την ανάπτυξη, την παραγωγικότητα, το εμπόριο και τις θέσεις εργασίας και δημιουργεί μια διάκριση μεταξύ νικητών και ηττημένων», τονίζει και προσθέτει:

«Χωρίς την τεχνητή νοημοσύνη, το παγκόσμιο εμπόριο πιθανότατα θα αντιμετώπιζε ύφεση φέτος, μετά την εφαρμογή των δασμών του Τραμπ. Κατά συνέπεια, οποιαδήποτε επιβράδυνση των επενδύσεων σε αυτή την τεχνολογία θα έχει μακροοικονομικές επιπτώσεις σε πολλές χώρες».

Κατ’ αρχήν αυτό θα είχε συνέπειες για την οικονομική δραστηριότητα και τις τιμές των μετοχών στις ΗΠΑ. Σε περίπτωση σημαντικής οικονομικής επιβράδυνσης, τα επιτόκια θα μειωθούν απότομα και το δολάριο θα αποδυναμωθεί, κάτι που θα ήταν επίσης άσχημα νέα για τον υπόλοιπο κόσμο.
Οι επιπτώσεις στην Ευρώπη

Στην Ευρώπη, παρόλο που η οικονομία είναι λιγότερο εκτεθειμένη στην τεχνητή νοημοσύνη, υπάρχουν ανησυχίες για τις συνέπειες μιας πιθανής επιβράδυνσης.

Αυτό οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι οι Ευρωπαίοι κατασκευαστές συνεχίζουν να εξάγουν μαζικά στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τον περασμένο Σεπτέμβριο, οι πωλήσεις ευρωπαϊκών προϊόντων σε Αμερικανούς αντιπροσώπευαν το 20% των συνολικών εξαγωγών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δημιουργώντας ένα διμερές πλεόνασμα σχεδόν 11 δισεκατομμυρίων ευρώ σε έναν μόνο μήνα.

Δεύτερον, επειδή οι Ευρωπαίοι έχουν επενδύσει στην αμερικανική τεχνητή νοημοσύνη και έχουν χρηματοδοτήσει τους κολοσσούς. Μέσω χρηματοοικονομικών καναλιών, οι οικονομίες σε αυτή την πλευρά του Ατλαντικού θα μπορούσαν να επηρεαστούν.

«Η ταχεία στροφή προς τη χρηματοδότηση μέσω χρέους θυμίζει, από ορισμένες ιστορικές πτυχές, τις φούσκες των dot-com και τις κρίσεις των ενυπόθηκων δανείων υψηλού κινδύνου», αναφέρει η ετήσια Επισκόπηση Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας, που δημοσιεύθηκε αυτή την εβδομάδα από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Η ΕΚΤ φοβάται «επιπτώσεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα της ζώνης του ευρώ» σε περίπτωση που προκύψουν προβλήματα με την τεχνητή νοημοσύνη.

Περιστατικά που έχουν συμβεί τις τελευταίες ημέρες, ειδικά στις Ηνωμένες Πολιτείες, αποκαλύπτουν την ακραία εξάρτηση που έχουν εταιρείες και ιδρύματα παγκοσμίως από μια χούφτα διακομιστών που ανήκουν σε τέσσερις ή πέντε ιδιωτικές εταιρείες και δεν καταρρέουν.
Τρεις ελέγχουν το cloud στην Ευρώπη

Μόλις τρεις μεγάλες εταιρείες – η Amazon, η Microsoft και η Google – ελέγχουν περίπου το 70% της ευρωπαϊκής αγοράς cloud, δηλαδή της αγοράς υπηρεσιών τεχνολογίας απομακρυσμένης πρόσβασης.

Αυτές οι τρεις εταιρείες αντιπροσωπεύουν το 63% των παγκόσμιων επενδύσεων σε αυτήν την υποδομή και το 48% της χωρητικότητας των κέντρων δεδομένων που απαιτείται για την υποστήριξη αυτών των υπηρεσιών, σύμφωνα με στοιχεία της Synergy Group, μιας κορυφαίας εταιρείας συμβούλων σε αυτόν τον τομέα.

Αυτή η τάση αναμένεται να ενταθεί τα επόμενα χρόνια, καθώς η ίδια εταιρεία εκτιμά ότι έως το 2031, το 67% της χωρητικότητας θα βρίσκεται στα χέρια υπερεπενδυτών.

Οι τεράστιες επενδύσεις που απαιτούνται για τον τελευταίο τεχνολογικό εκσυγχρονισμό, που ωθήθηκε από την επαναστατική τεχνητή νοημοσύνη (AI), έχουν οδηγήσει σε μεγαλύτερη συγκέντρωση ισχύος και αυξημένο κίνδυνο.

Τι θα είχε συμβεί αν, εκτός από τη Microsoft, είχε καταρρεύσει και η Google την ίδια στιγμή; Ο Ραμπί Μπαχρούς, καθηγητής Ψηφιακών Υποδομών στο Πανεπιστήμιο του Ανατολικού Λονδίνου, με εξειδίκευση σε κέντρα δεδομένων και υπηρεσίες cloud, περιγράφει το σενάριο με τα εξής λόγια: «Θα πηγαίναμε από μια σοβαρή εταιρική αναστάτωση σε μια συστημική κοινωνική παράλυση. Ο αντίκτυπος όχι μόνο θα διπλασιαζόταν, αλλά θα πολλαπλασιαζόταν εκθετικά, καθώς και τα δύο οικοσυστήματα λειτουργούν ως άτυπα δίχτυα ασφαλείας το ένα για το άλλο».
Η Ασία είναι ιδιαίτερα ευάλωτη

Οι ασιατικές χρηματιστηριακές αγορές ανησυχούν επίσης για την ακόρεστη οικονομική όρεξη των γιγάντων της τεχνητής νοημοσύνης.

Οικονομίες όπως η Νότια Κορέα και η Ταϊβάν επωφελούνται πλήρως από την άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης.

Δύο χώρες -σημαντικοί προμηθευτές τσιπ- έχουν δει την ανάπτυξή τους να αυξάνεται τα τελευταία δύο χρόνια.

Το εμπορικό πλεόνασμα της Νότιας Κορέας σε αγαθά αναμένεται να φτάσει τα 450 δισεκατομμύρια δολάρια φέτος, με τους ημιαγωγούς να αντιπροσωπεύουν το ένα τέταρτο των εξαγωγών της.

Όσον αφορά την Ταϊβάν, έδρα του μεγαλύτερου κατασκευαστή τσιπ στον κόσμο, της TSMC, η αύξηση του ΑΕΠ της στο τρίτο τρίμηνο έφτασε το 14,4%, σχεδόν εξ ολοκλήρου λόγω της τεχνητής νοημοσύνης. Οι επιχειρηματικές επενδύσεις στη χώρα έχουν αυξηθεί κατά 15% τους τελευταίους δώδεκα μήνες, και πάλι σχεδόν εξ ολοκλήρου χάρη στην τεχνητή νοημοσύνη.

naftemporiki.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου