Νατάσα Στασινού • nstasinou@naftemporiki.gr
Μέχρι τώρα, ο πόλεμος κατά του Ιράν διεξάγεται κυρίως από αέρα και θάλασσα. Μια χερσαία επέμβαση των ΗΠΑ θα άλλαζε τα πάντα: τη φύση της σύγκρουσης, το ρίσκο, το πολιτικό κόστος για τον Ντόναλντ Τραμπ, και τελικά τον ίδιο τον στόχο του πολέμου.
Γιατί άλλο είναι να βομβαρδίζεις υποδομές και άλλο να βάζεις Αμερικανούς στρατιώτες μέσα σε μια χώρα 90 εκατομμυρίων ανθρώπων, με βαθιά υπόγεια δίκτυα, πολλαπλά κέντρα εξουσίας και ισχυρή δυνατότητα ανταπόδοσης.
Οι διαρροές που μεταδίδουν CBS και CNN δείχνουν ότι το Πεντάγωνο επεξεργάζεται τέτοια σενάρια, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ληφθεί απόφαση.
Από «χειρουργικά πλήγματα» σε πόλεμο με ουρά
Το πρώτο που θα άλλαζε είναι η ίδια η λογική της επιχείρησης. Αεροπορικά πλήγματα μπορείς να τα παρουσιάσεις ως περιορισμένης διάρκειας, μετρήσιμα και αναστρέψιμα. Χερσαία εμπλοκή σημαίνει κάτι πολύ πιο βαρύ: κατάληψη εδάφους, προστασία δυνάμεων, ανεφοδιασμό, αεροδιακομιδές τραυματιών, μόνιμη αεροπορική κάλυψη και άμυνα της ίδιας της «ουράς» της επιχείρησης.
Ακόμη και μια φαινομενικά περιορισμένη κατάληψη της νήσου Χαργκ θα απαιτούσε περίπου 800-1.000 στρατιώτες, με συνεχή υποστήριξη, σε απόσταση αναπνοής από τις ιρανικές ακτές και άρα κάτω από άμεση απειλή πυραύλων και drones.
Η ίδια η στρατιωτική σκοπιμότητα ενός τέτοιου βήματος αμφισβητείται ακόμη και από έμπειρους Αμερικανούς στρατιωτικούς, ακριβώς επειδή η συμβολική αξία μπορεί να είναι μεγαλύτερη από το τακτικό όφελος.
Η νήσος Χαργκ έχει προφανή οικονομική σημασία, αφού από εκεί διέρχεται το μεγαλύτερο μέρος των ιρανικών εξαγωγών αργού. Στην Ουάσιγκτον αντιμετωπίζεται ως πιθανός μοχλός πίεσης για να αναγκαστεί η Τεχεράνη να χαλαρώσει τη στάση της στο Ορμούζ.
Όμως η κατάληψή της θα ισοδυναμούσε με ευθεία αμερικανική παρουσία σε ιρανικό έδαφος. Και από εκεί και πέρα, η λογική της κλιμάκωσης θα ήταν σχεδόν αυτόματη: το Ιράν θα είχε κάθε κίνητρο να απαντήσει όχι απλώς συμβολικά, αλλά με πλήγματα σε αμερικανικές δυνάμεις, βάσεις και θαλάσσιες γραμμές.
Έτσι, μια κίνηση που υποτίθεται ότι θα πίεζε για αποκλιμάκωση θα μπορούσε να παραγάγει το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα.
Η επιχείρηση για το ουράνιο
Ακόμη βαρύτερο σενάριο είναι μια επιχείρηση για την κατάσχεση εμπλουτισμένου ουρανίου ή άλλων πυρηνικών υλικών. Εκεί δεν μιλάμε για μια γρήγορη καταδρομή τύπου ταινίας.
Μιλάμε για βαθιά διείσδυση εκατοντάδων χιλιομέτρων σε ιρανικό έδαφος, σε εγκαταστάσεις όπως το Νατάνζ ή το Ισφαχάν, με ειδικές δυνάμεις, σημαντική δύναμη ασφαλείας, αεροπορική ομπρέλα, ISR, μέσα μεταφοράς και εκ των προτέρων σχεδιασμό για τη συσκευασία και απομάκρυνση επικίνδυνου υλικού.
Ο επικεφαλής του ΔΟΑΕ Ραφαέλ Γκρόσι έχει προειδοποιήσει ότι δεν υπάρχει πλήρης εικόνα για την κατάσταση ορισμένων υπόγειων εγκαταστάσεων και ότι τυχόν άμεσο πλήγμα ή λανθασμένος χειρισμός θα μπορούσε να προκαλέσει μόλυνση. Με άλλα λόγια, μια τέτοια επιχείρηση δεν θα ήταν απλώς στρατιωτικά δύσκολη. Θα ήταν επιχειρησιακά, τεχνικά και πολιτικά εφιαλτική.
Εάν μάλιστα δεν έχουμε μία «ειδική αποστολή» μίας επίλεκτης δύναμης, αλλά κανονική χερσαία επέμβαση, με ανάπτυξη χιλιάδων Αμερικανών στρατιωτών σε ιρανικό έδαφος, τότε το ρίσκο θα κορυφωθεί απότομα.
Ο πραγματικός κίνδυνος
Οι ΗΠΑ μπορεί να καταφέρουν να καταστρέψουν υποδομές, να πλήξουν το ναυτικό του Ιράν ή να αποδυναμώσουν το πυραυλικό του οπλοστάσιο.
Αλλά η γνώση γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα δεν «βομβαρδίζεται». Ευρωπαίοι διπλωμάτες και ο ΔΟΑΕ έχουν επισημάνει ότι το τεχνολογικό και επιστημονικό υπόβαθρο παραμένει, ακόμη κι αν εγκαταστάσεις θαφτούν κάτω από τσιμέντο ή ερείπια.
Αυτό σημαίνει ότι μια χερσαία εισβολή, αντί να λύσει οριστικά το πρόβλημα, μπορεί να οδηγήσει σε ένα νέο στάδιο του ίδιου προβλήματος: ένα καθεστώς ή μια επόμενη ηγεσία που θα θεωρήσει το πυρηνικό όπλο αναγκαία ασφάλεια επιβίωσης.
Το πολιτικό κόστος για τον Τραμπ θα ήταν τεράστιο
Ο Τραμπ μπορεί δημόσια να λέει ότι «δεν βάζει στρατεύματα πουθενά», αλλά οι ίδιες οι διαρροές δείχνουν ότι θέλει να διατηρεί όλες τις επιλογές ανοικτές.
Το πρόβλημα είναι ότι «οι μπότες στο έδαφος» θα άλλαζαν ακαριαία και το εσωτερικό πολιτικό τοπίο στις ΗΠΑ. Ρεπουμπλικάνοι βουλευτές έχουν ήδη προειδοποιήσει ότι μια χερσαία εμπλοκή θα ήταν η κόκκινη γραμμή τους, ενώ ο Λευκός Οίκος προσπαθεί να καθησυχάσει λέγοντας ότι η προετοιμασία του Πενταγώνου δεν συνιστά απόφαση.
Για τον Τραμπ, που είχε χτίσει πολιτικό αφήγημα πάνω στην απόρριψη των «αιώνιων πολέμων», μια χερσαία εισβολή θα θύμιζε αμέσως Ιράκ: σάκοι νεκρών, φθορά, ερωτήματα για την επόμενη μέρα και πολύ πιο δύσκολο δρόμο προς τις ενδιάμεσες εκλογές.
Και οι αγορές θα άκουγαν μία λέξη: Ιράκ
Για τις αγορές, χερσαία εισβολή δεν θα σήμαινε απλώς νέα κλιμάκωση. Θα σήμαινε κίνδυνο παρατεταμένου πολέμου χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα.
Ήδη η Ουάσιγκτον έχει αναγκαστεί να προχωρήσει σε 30ήμερη χαλάρωση κυρώσεων για ιρανικό πετρέλαιο που βρίσκεται στη θάλασσα, ακριβώς επειδή η ενεργειακή πίεση είναι μεγάλη και το Ορμούζ παραμένει προβληματικό.
Αν προστεθεί χερσαία εμπλοκή, το σοκ στο πετρέλαιο, στο LNG, στον πληθωρισμό και στις προσδοκίες επιτοκίων θα μπορούσε να γίνει μόνιμο χαρακτηριστικό της κρίσης, όχι παροδικό επεισόδιο.
Η μεγαλύτερη στρατηγική παγίδα
Το βασικό ερώτημα είναι αν οι ΗΠΑ μπορούν να μπουν στο Ιράν χωρίς να μπουν πραγματικά σε χερσαίο πόλεμο με το Ιράν. Η απάντηση μάλλον είναι όχι.
Μια περιορισμένη χερσαία επιχείρηση ίσως σχεδιάζεται ως πίεση, ως μήνυμα ή ως «τελευταίο μίλι» για πυρηνικά υλικά. Στην πράξη, όμως, θα μπορούσε να ανοίξει μια πολύ μεγαλύτερη σύγκρουση, χωρίς καθαρή έξοδο, χωρίς βεβαιότητα επιτυχίας και με τεράστιο κίνδυνο να πετύχει το αντίθετο από αυτό που διακηρύσσει η Ουάσιγκτον.
Θα μπορούσε να συσπειρώσει το ιρανικό καθεστώς, να βαθύνει την περιφερειακή αστάθεια και να σπρώξει την Τεχεράνη ακόμη πιο γρήγορα προς την απόφαση ότι χωρίς πυρηνική αποτροπή δεν επιβιώνει.
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου