Τις επιπτώσεις που είχε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή στις αποφάσεις του Βλαντιμίρ Πούτιν τόσο για το εσωτερικό της χώρας αλλά κυρίως για τον πόλεμο στην Ουκρανία, διερευνά ο Mikhail Zygar, ρώσος δημοσιογράφος και επικεφαλής του blog «Τhe Last Pioneer».
To άρθρο του -εδώ σε συντετμημένη εκδοχή- δημοσιεύτηκε στους New York Times. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν οι επισημάνσεις του για τη ρωσική οικονομία και την εξέλιξη του ουκρανικού μετώπου.
«Στην αρχή του έτους, η ρωσική οικονομία φαινόταν να καταρρέει. Υπό την πίεση του πολέμου και των κυρώσεων, τα έσοδα μειώνονταν, η παραγωγή συρρικνωνόταν και το εμπόριο υποχωρούσε, ο δανεισμός ήταν σχεδόν αδύνατος και ένα κύμα χρεοκοπιών διαφαινόταν στον ορίζοντα.
Είναι ενδεικτικό ότι στα τέλη Ιανουαρίου, η Ρωσία αναγκάστηκε να πουλήσει πετρέλαιο στην Ινδία προς μόλις 22 δολάρια το βαρέλι, περίπου στο ένα τρίτο της κανονικής τιμής της αγοράς. Ισως δεν υπήρξε πιο χαρακτηριστική ένδειξη μη βιωσιμότητας της ρωσικής οικονομίας.
Στον πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν είχαν μεταφερθεί τέτοιες ανησυχίες καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου. Ωστόσο, σύμφωνα με ανθρώπους του περιβάλλοντός του, είχε επιλέξει σε μεγάλο βαθμό να μην δώσει σημασία. Αξιωματούχοι και επιχειρηματίες, από την πλευρά τους, κατανοούσαν ότι η συνέχιση του πολέμου ήταν η απόλυτη προτεραιότητά του και ότι η οικονομική κατάσταση της χώρας είχε μικρή σημασία. Όμως τον Φεβρουάριο κάτι άλλαξε. Ο Πούτιν άρχισε ξαφνικά να δίνει προσοχή στην επιδεινούμενη οικονομία. Υπήρχαν ακόμη και ενδείξεις ότι ίσως άλλαζε στάση στις διαπραγματεύσεις με την Ουκρανία, ενδεχομένως αναζητώντας διέξοδο από τη σύγκρουση.
Ύστερα ήρθε ο πόλεμος
Τότε ξέσπασε ο πόλεμος στο Ιράν. Και οι όποιες συνθήκες είχαν δημιουργηθεί για συμβιβασμό, ανετράπησαν. Με τις τιμές του πετρελαίου να ανεβαίνουν, τη Δύση να εμφανίζεται διχασμένη και τις Ηνωμένες Πολιτείες να απλώνεται σε ένα ακόμη μέτωπο, η πίεση προς τον Πούτιν να καταλήξει σε συμφωνία μειώθηκε. Σε μια παράξενη τροπή της ιστορίας, η έναρξη του πολέμου στο Ιράν ανέστειλε την προοπτική τερματισμού του πολέμου στην Ουκρανία, ακριβώς τη στιγμή που ο Πούτιν φαινόταν έτοιμος να το εξετάσει.
Τον Φεβρουάριο, ο Πούτιν έδειχνε έτοιμος να αλλάξει πορεία και να αναδιοργανώσει την ομάδα διαπραγματεύσεών του. Ο Κιρίλ Ντμίτριεφ, ο επικεφαλής απεσταλμένος του Κρεμλίνου, που θεωρείται ευρέως μια μάλλον αδύναμη προσωπικότητα χωρίς ουσιαστική εξουσιοδότηση, φαινόταν κοντά στην απομάκρυνση. Ο επικρατέστερος υποψήφιος για να τον αντικαταστήσει ήταν ο Ιγκόρ Σέτσιν, επικεφαλής του κρατικού πετρελαϊκού κολοσσού Rosneft. Θεωρούμενος δεξί χέρι του Πούτιν, ο Σέτσιν είχε προηγουμένως διαχειριστεί τις σχέσεις της Ρωσίας με τη Λατινική Αμερική, καθώς και την ανάπτυξη στενών σχέσεων με Αμερικανούς πετρελαϊκούς παράγοντες. Αυτό αποτελούσε ένδειξη ότι ο Πούτιν ίσως άρχιζε να λαμβάνει σοβαρά υπόψη τις διαπραγματεύσεις.
Ταυτόχρονα, είχαν αρχίσει να κυκλοφορούν φήμες για επικείμενο εκτεταμένο ανασχηματισμό της ρωσικής κυβέρνησης. Αν ο Πούτιν επρόκειτο να εμπλακεί ουσιαστικά σε διαπραγματεύσεις και να επιδιώξει ειρήνη με την Ουκρανία, θα έπρεπε να αναδομήσει πλήρως το σύστημα εξουσίας. Σύμφωνα με πρόσωπα κοντά στο Κρεμλίνο, αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει ακόμη και την απομάκρυνση της σημερινής κυβέρνησης. Ήδη είχαν αρχίσει να συγκεντρώνονται «σύννεφα» πάνω από τον πρωθυπουργό Μιχαήλ Μισούστιν, καθώς άτομα του στενού του κύκλου είχαν βρεθεί κατηγορούμενα σε ποινικές υποθέσεις.
Τι θα είχε συμβεί
Δεν θα μάθουμε ποτέ τι θα είχε συμβεί, εάν στις 28 Φεβρουαρίου, ο Αλί Χαμενεΐ δεν έπεφτε νεκρός από την κοινή επίθεση ΗΠΑ–Ισραήλ. Και τις επόμενες ημέρες, όλα άλλαξαν. Οι τιμές του πετρελαίου εκτινάχθηκαν πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, οι Ηνωμένες Πολιτείες ήραν τις κυρώσεις στο ρωσικό πετρέλαιο, η ζήτηση για ρωσικά λιπάσματα εκτοξεύθηκε. Και ξαφνικά, τα οικονομικά προβλήματα που ταλαιπωρούσαν τη Ρωσία φάνηκαν να εξαφανίζονται.
Επιπλέον, οι εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και νατοϊκών συμμάχων εντάθηκαν, καθώς αυτοί αρνήθηκαν να στείλουν πλοία στα Στενά του Ορμούζ. Για τον Πούτιν, του οποίου η εξωτερική πολιτική βασίζεται στην καλλιέργεια διχασμού στη Δύση, αυτό ήταν ευνοϊκό. Εξίσου σημαντική ήταν η απορρόφηση της αμερικανικής προσοχής στη Μέση Ανατολή, κάτι που έσπρωξε την Ουκρανία στο περιθώριο. Και όχι επειδή η προσοχή των ΗΠΑ εξετράπη: οι Ηνωμένες Πολιτείες δαπανούν στη Μέση Ανατολή οπλισμό και πυρομαχικά που διαφορετικά θα μπορούσαν να σταλούν στην Ουκρανία.
Η τύχη Τραμπ
Αλλά το Κρεμλίνο μετρά «πόντους» και στις Ηνωμένες Πολιτείες: Δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς μια παρατεταμένη σύγκρουση με το Ιράν θα έφθειρε την πολιτική θέση του Τραμπ και θα αποδυνάμωνε το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, καθιστώντας τις επερχόμενες ενδιάμεσες εκλογές ιδιαίτερα αβέβαιες. Αυτό ενισχύει την πεποίθηση του Πούτιν για την παροδικότητα της αμερικανικής πολιτικής. Ο Τραμπ, όπως κάθε Αμερικανός πρόεδρος, είναι προσωρινός: μια νέα κυβέρνηση θα έρθει τελικά, πιθανόν με πολύ διαφορετική στάση απέναντι στη Ρωσία. Ο πόλεμος στο Ιράν ίσως επιταχύνει αυτή τη μεταβολή. Υπό αυτή τη λογική, οι όποιες παραχωρήσεις στην Ουκρανία θα ήταν άσκοπες.
Όλα αυτά αποτελούν σημαντικά οφέλη για το Κρεμλίνο. Ωστόσο, τα χρήματα που τώρα εισρέουν στη Ρωσία δεν εγγυώνται ότι ο Πούτιν θα μπορέσει να συνεχίσει τον πόλεμο επ’ αόριστον. Αντιθέτως, ορισμένοι κοντά στην κυβέρνηση πιστεύουν ότι η τρέχουσα κατάσταση θα είναι βραχύβια. Μέχρι τον Μάιο, πολλοί στη Μόσχα αναμένουν ότι ο πόλεμος στο Ιράν θα έχει τελειώσει και ότι οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας θα επανέλθουν. Για την προβληματική ρωσική οικονομία, δεν υπάρχει μόνιμη σωτηρία.
Δυσαρέσκεια
Η κατάσταση στο εσωτερικό της Ρωσίας γίνεται επίσης ταραχώδης. Ενόψει των κοινοβουλευτικών εκλογών το φθινόπωρο, το Κρεμλίνο βρίσκεται σε κατάσταση σχεδόν παρανοϊκής εγρήγορσης, αλλάζοντας συνεχώς σχέδια για την ενίσχυση του κοινοβουλίου με βετεράνους και αντιμετωπίζοντας σκληρά έναν φιλοκυβερνητικό μπλόγκερ που στράφηκε δημόσια εναντίον του Πούτιν. Η Μόσχα έχει κινηθεί για να μπλοκάρει το Telegram, τη δημοφιλέστερη εφαρμογή μηνυμάτων στη χώρα, ενώ οι διακοπές στο διαδίκτυο γίνονται ολοένα και πιο συχνές τόσο στην πρωτεύουσα όσο και στην Αγία Πετρούπολη. Οι φήμες για εκτεταμένους κυβερνητικούς ανασχηματισμούς δεν έχουν κοπάσει.
Ένα επίπεδο δημόσιας δυσαρέσκειας που μέχρι πρόσφατα ήταν αδιανόητο, αποτελεί πλέον μέρος της καθημερινότητας. Σύντομα, φαίνεται, ο Πούτιν θα πρέπει να λάβει μια καθοριστική απόφαση: είτε να συμφωνήσει σε κάποια μορφή αποκλιμάκωσης στην Ουκρανία, ενδεχομένως ακόμη και στον τερματισμό του πολέμου, είτε να κινηθεί προς την αντίθετη κατεύθυνση, ενισχύοντας τους ελέγχους σε όλα τα επίπεδα, ή προχωρώντας και σε νέα επιστράτευση. Είναι αδύνατο να προβλεφθεί ποια απόφαση θα λάβει. Ένας σημαντικός παράγοντας, όμως, θα είναι το αν η Αμερική συνεχίσει τον δικό της πόλεμο«.
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου