Πάνω από 130 ή 97 δολάρια το βαρέλι; Ποια είναι τελικά η πραγματική τιμή του πετρελαίου;

Νατάσα Στασινού • nstasinou@naftemporiki.gr

Η απάντηση στο ερώτημα του τίτλου δεν είναι απλή. Γιατί οι αγορές στέλνουν δύο εντελώς διαφορετικά μηνύματα: στη φυσική αγορά το πετρέλαιο κινείται πάνω από τα 130 δολάρια, ενώ στα χρηματιστήρια παραμένει κάτω από τα 100 δολάρια.

Η απόκλιση αυτή δεν είναι απλώς τεχνική – αποτυπώνει μια βαθιά ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, με φόντο τον πόλεμο στο Ιράν και τις αναταράξεις στα Στενά του Ορμούζ.

Ιστορικό χάσμα τιμών

Το λεγόμενο Dated Brent – που αφορά φυσικές παραδόσεις πετρελαίου σε ορίζοντα 10 έως 30 ημερών – έχει εκτιναχθεί στα 132,74 δολάρια το βαρέλι, ενώ το Forties Blend, ένας βασικός τύπου πετρελαίου της Βόρειας Θάλασσας, σκαρφάλωσε έως και τα 149 δολάρια το βαρέλι.

Την ίδια ώρα, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (futures) για το Brent κινούνται σημαντικά χαμηλότερα, στα 97 με 98 δολάρια το βαρέλι σήμερα, Τρίτη του Πάσχα.

Η διαφορά αυτή είναι η μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί ποτέ. Αναλυτές σχολιάζουν στη WSJ ότι η αγορά δεν έχει ξαναδει τόσο έντονη αποσύνδεση μεταξύ φυσικής και χρηματοοικονομικής τιμολόγησης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Τελευταίο αντίο στον Στέφανο Μπορμπόκη

Έλλειψη πετρελαίου στην «πραγματική» αγορά

Η βασική αιτία είναι η έντονη έλλειψη προσφοράς στη φυσική αγορά. Μεγάλο μέρος της παραγωγής παραμένει «μπλοκαρισμένο» στη Μέση Ανατολή, με αποτέλεσμα οι αγοραστές να ανταγωνίζονται για τα διαθέσιμα φορτία.

Αυτό οδηγεί σε άνοδο των spot τιμών, δηλαδή των τιμών άμεσης παράδοσης, οι οποίες αντανακλούν την πραγματική κατάσταση της αγοράς πολύ πιο άμεσα από τα χρηματιστηριακά συμβόλαια.
Γιατί τα futures δείχνουν άλλη εικόνα

Τα futures, αντίθετα, δεν αποτυπώνουν απαραίτητα την τρέχουσα φυσική πραγματικότητα. Τα συμβόλαια Brent που διαπραγματεύονται σήμερα αφορούν παραδόσεις σε επόμενους μήνες, ενώ δεν συνεπάγονται πάντα φυσική παράδοση, αλλά διακανονίζονται βάσει δεικτών.

Αυτό σημαίνει ότι οι τιμές τους επηρεάζονται περισσότερο από προσδοκίες και στρατηγικές αντιστάθμισης κινδύνου (hedging), παρά από την άμεση διαθεσιμότητα πετρελαίου.
Μεταβλητότητα και φόβος στις αγορές

Ένας ακόμη λόγος για την απόκλιση είναι η ακραία μεταβλητότητα. Οι μεγάλες διακυμάνσεις αποτρέπουν τους επενδυτές από το να πάρουν ισχυρές θέσεις στα futures.

Ο κίνδυνος είναι υψηλός: μια απότομη κίνηση μπορεί να προκαλέσει margin calls και μεγάλες απώλειες, ακόμη και για σωστές προβλέψεις. Έτσι, τα κεφάλαια τοποθετούνται πιο συγκρατημένα, περιορίζοντας την ανοδική δυναμική των futures.
Ποιοι επηρεάζουν τις τιμές

Την ίδια ώρα, η αγορά παρακολουθεί με προσοχή και τις μεγάλες συναλλαγές. Σε ορισμένες περιπτώσεις, σημαντικοί όγκοι futures άλλαξαν χέρια λίγο πριν από ανακοινώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για πιθανή εκμετάλλευση πληροφοριών.

Παράλληλα, στην αγορά futures υπάρχει μεγαλύτερη ισορροπία μεταξύ αγοραστών και πωλητών, καθώς συμμετέχουν και παραγωγοί που «κλειδώνουν» τιμές, αλλά και traders που αξιοποιούν αποθέματα όπως το Strategic Petroleum Reserve των ΗΠΑ.
Δύο αγορές, δύο πραγματικότητες

Στην ουσία, η αγορά πετρελαίου λειτουργεί σήμερα με δύο «ταχύτητες»: Στη φυσική αγορά, η έλλειψη προσφοράς οδηγεί σε εκτίναξη τιμών
Στη χρηματοοικονομική αγορά, η αβεβαιότητα και η στρατηγική των επενδυτών κρατούν τις τιμές χαμηλότερα.

Το βλέμμα στο Ορμούζ

Για τους επενδυτές, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο ποια τιμή είναι «σωστή», αλλά ποια αγορά αποτυπώνει καλύτερα το μέλλον.

Και η απάντηση, όπως επισημαίνουν αναλυτές, δεν βρίσκεται τόσο στις οθόνες των χρηματιστηρίων, όσο στις εξελίξεις σε κομβικά σημεία όπως τα Στενά του Ορμούζ, από όπου περνά σημαντικό μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας.

Εκεί θα κριθεί τελικά αν οι υψηλές τιμές της φυσικής αγοράς είναι μια προσωρινή ανωμαλία — ή προάγγελος μιας βαθύτερης ενεργειακής κρίσης.

naftemporiki.gr