Ιωάννα Βαρδαλαχάκη • ivardalachaki@naftemporiki.gr
Στο Ισλαμαμπάντ επιστρέφουν εκπρόσωποι των ΗΠΑ και του Ιράν για να συνεχίσουν τις ειρηνευτικές συνομιλίες με το Ιράν. Αν και δεν είναι σίγουρο ότι οι συνομιλίες θα είναι άμεσες, η μετάβασή τους στο Πακιστάν υποδεικνύει ότι και οι δύο πλευρές αναζητούν ένα είδος διευθέτησης της κατάστασης.
Μένει να δούμε αν θα μπορέσει να σημειωθεί πρόοδος. Σημαντική παράμετρος ως προς αυτό θεωρείται η στάση που θα τηρήσει η Τεχεράνη καθώς, σύμφωνα με τις Ηνωμένες Πολιτείες, στο Ιράν αυτή τη στιγμή «τρώγονται» μεταξύ τους.
Παρόλο που υπάρχουν αναφορές και ενδείξεις για τριβές στο εσωτερικό του καθεστώτος, αυτό που φαίνεται να παραλείπει η Ουάσιγκτον είναι το γεγονός ότι το Ιράν σήμερα βρίσκεται υπό μια μορφή στρατιωτικής διακυβέρνησης που καθιστά πιο δύσκολη την επίτευξη συμβιβασμού με την Ουάσιγκτον και την διπλωματία απλώς ένα ακόμη εργαλείο ενός αδιάλλακτου καθεστώτος.
Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Ινστιτούτου για την Μελέτη του Πολέμου (ISW) για την κατάσταση στη Μέση Ανατολή, ο διοικητής του σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, Αχμάντ Βαχίντι, και ο στενός του κύκλος έχουν επανειλημμένα μπλοκάρει τις προσπάθειες του προέδρου του Κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ και άλλων «πραγματιστών» αξιωματούχων- μεταξύ των οποίων ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, και ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας, Αμπάς Αραγτσί- να στρέψουν το καθεστώς προς μια πιο ευέλικτη διαπραγματευτική θέση.
Το χρονικό της εσωτερικής διαμάχης
Οι διαφωνίες φαίνεται ότι ξεκίνησαν στα τέλη Μαρτίου όταν ο Πεζεσκιάν επέκρινε τις ενέργειες των Φρουρών της Επανάστασης στον πόλεμο. Στη συνέχεια, ο Πεζεσκιάν κατηγόρησε τον Βαχίντι και τον διοικητή του Κεντρικού Αρχηγείου του Khatam ol Anbia, Αλί Αμπντουλάχι Αλί Αμπαντί, ότι «ενεργούσαν μονομερώς και τροφοδοτούσαν την κλιμάκωση».
Στη συνέχεια, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν συμφώνησαν σε κατάπαυση του πυρός στις 7 Απριλίου. Ο Αραγτσί φέρεται να είναι ο άνθρωπος που «πούλησε» την εκεχειρία στου Φρουρούς της Επανάστασης καθώς, σύμφωνα με αναφορές, τους έπεισε να την αποδεχτούν, κάτι που υποδηλώνει πως ο Βαχίντι δεν την ενέκρινε εξ΄ αρχής.
Ο Βαχίντι και ο στενός του κύκλος έλαβαν στη συνέχεια μέτρα για να περιορίσουν την εξουσία της διαπραγματευτικής ομάδας του Ιράν, επιχειρώντας να τοποθετήσουν στην ομάδα τον επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Ζολγκάντρ και να περιορίσουν τα θέματα που άπτονται προς διαπραγμάτευση, ιδίως όσον αφορά το πυραυλικά και πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Ο Ζολγκάντρ κατηγόρησε τους Γκαλιμπάφ και τον Αραγκσί ότι επέδειξαν ευελιξία σε ορισμένα ζητήματα κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων στο Ισλαμαμπάντ στις 11 και 12 Απριλίου, μετά τις οποίες οι ηγέτες των Φρουρών της Επανάστασης φέρονται να κάλεσαν πίσω στην Τεχεράνη την αντιπροσωπεία.
Επικράτηση Βαχίντι
Ο Βαχίντι φαίνεται να έχει επικρατήσει στην εσωτερική διαμάχη εξουσίας και πιθανότατα θα διαμορφώσει την προσέγγιση του καθεστώτος απέναντι στις διαπραγματεύσεις και τον πόλεμο με μια μαξιμαλιστική και ασυμβίβαστη στάση, εκτιμούν οι αναλυτές του αμερικανικού think tank προσθέτοντας ότι ο Γκαλιμπάφ πιθανότατα δεν έχει αρκετή επιρροή για να αλλάξει αυτή την πορεία με ουσιαστικό τρόπο αυτή τη στιγμή.
Προηγήθηκαν δηλώσεις από τις βασικές προσωπικότητες των «πραγματιστών» Γκαλιμπάφ, Πεζεσκίάν, Αραγκσί- αλλά του επικεφαλής της Ανώτατου Δικαστηρίου του Ιράν, Γκολάμ-Χοσεΐν Μοχσενί-Ετζέι- σε μια επίδειξη ενότητας πίσω από τις επαναστατικές» αρχές που δείχνουν ότι, τουλάχιστον προς το παρόν, έχουν αποδεχτεί την εξουσία του Βαχίντι.
Στο σημείο αυτό αξίζουν να σημειωθούν επίσης δύο πράγματα: από τη μία, ο Γκαλιμπάφ, ο οποίος ηγήθηκε των προηγούμενων συνομιλιών με τις Ηνωμένες Πολιτείες στο Ισλαμαμπάντ, δεν φέρεται να βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο Πακιστάν (όπου έχει μεταβεί ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί), από την άλλη, σύμφωνα με ισραηλινά μέσα, φέρεται να έχει παραιτηθεί από την ηγεσία των διαπραγματεύσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Κάποια δημοσιεύματα κάνουν λόγο για διαφωνιών σχετικά με τις παραχωρήσεις όσον αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα.
Η κρυφή επιστολή
Κατά τους αναλυτές του ISW, οι «πραγματιστές» Ιρανοί ενδέχεται να συνεχίσουν να υποστηρίζουν μια πιο ευέλικτη προσέγγιση, αλλά θεωρείται απίθανο οι προσπάθειές τους αυτές να καταφέρουν να επηρεάσουν, βραχυπρόθεσμα, τη διαδικασία λήψης αποφάσεων του καθεστώτος.
Σύμφωνα με πληροφορίες, ορισμένοι υψηλόβαθμοι Ιρανοί αξιωματούχοι υπέγραψαν μυστική επιστολή προς τον Μοτζταμπά Χαμενεΐ τις τελευταίες ημέρες, προειδοποιώντας ότι η οικονομική κρίση του Ιράν είναι μη βιώσιμη και οι διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν είναι αναπόφευκτες. Οι Γκαλιμπάφ, Πεζεσκίάν, Αραγκσί φέρεται να είναι ανάμεσα σε αυτούς που υπέγραψαν την επιστολή
«Οι επανειλημμένως αποτυχημένες προσπάθειες αυτού του στρατοπέδου να αλλάξει την στάση του Ιράν υποδηλώνουν ότι το ‘’μετριοπαθές’’ στρατόπεδο έχει χάσει την επιρροή του στη λήψη αποφάσεων του καθεστώτος τουλάχιστον προς το παρόν», αναφέρουν χαρακτηριστικά οι αναλυτές του think tank προβλέποντας ότι η φαινομενική επικράτηση του Βαχίντι πιθανότατα θα έχει σημαντικές επιπτώσεις στις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν που τυχόν πραγματοποιηθούν στο εξής.
Όπως εξηγεί το ISW, ο Βαχίντι δίνει προτεραιότητα στην ιδεολογική συνέπεια και τη σκληρή ισχύ και θεωρεί τις παραχωρήσεις που ζητούν οι Ηνωμένες Πολιτείες ασυμβίβαστες με τις αρχές της Ισλαμικής Επανάστασης.
Παράλληλα, έχει επίσης δείξει μεγαλύτερη προθυμία από τους «πραγματιστές» αξιωματούχους να αποδεχτεί τον κίνδυνο ανανέωσης των εχθροπραξιών με τις Ηνωμένες Πολιτείες προκειμένου να επιβάλει τον ιρανικό «έλεγχο» επί των Στενών του Ορμούζ.
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου