Νατάσα Στασινού • nstasinou@naftemporiki.gr
Η αγορά πετρελαίου ετοιμάζεται να γράψει μία από τις πιο ασυνήθιστες σελίδες της τελευταίας εξαετίας. Για πρώτη φορά μετά το σοκ της πανδημίας το 2020, η παγκόσμια ζήτηση αναμένεται να υποχωρήσει σε ετήσια βάση, καθώς ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και η αναταραχή στα Στενά του Ορμούζ προκάλεσαν σοβαρές διαταραχές στην παραγωγή και τις εξαγωγές της Μέσης Ανατολής.
Στη μηνιαία έκθεσή του για την αγορά πετρελαίου, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) εκτιμά ότι η παγκόσμια κατανάλωση θα μειωθεί κατά 1 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2026, σηματοδοτώντας την πρώτη ετήσια πτώση από το 2020 – οταν τα lockdown για την αντιμετώπιση της πανδημίας του Covid είχαν παραλύσει την οικονομία.
Το Ορμούζ άλλαξε τα δεδομένα
Σύμφωνα με τον IEA, η μεγαλύτερη αιτία της ανατροπής ήταν η πολύμηνη αναστάτωση στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Η διακοπή των διελεύσεων δεξαμενόπλοιων περιόρισε δραστικά τις εξαγωγές από τον Περσικό Κόλπο, επηρεάζοντας όχι μόνο την προσφορά αλλά και τη ζήτηση. Και τούτο γιατί η εκτίναξη των τιμών περιόρισε την όρεξη. Η εικόνα ήταν ιδιαίτερα έντονη σε συγκεκριμένες περιοχές και κατηγορίες καυσίμων.
Ο οργανισμός σημειώνει ότι η υποχώρηση της ζήτησης δεν είναι ομοιόμορφη παγκοσμίως, αλλά επικεντρώνεται κυρίως στις οικονομίες που εξαρτώνται περισσότερο από τις προμήθειες της Μέσης Ανατολής.
Ανάκαμψη με… αστερίσκους
Παρότι η αγορά δείχνει σημάδια σταδιακής εξομάλυνσης, ο IEA προειδοποιεί ότι η ανάκαμψη κάθε άλλο παρά δεδομένη είναι.
Η βασική του πρόβλεψη στηρίζεται στην παραδοχή ότι η εκεχειρία θα διατηρηθεί και ότι η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ θα αποκατασταθεί σταδιακά, επιτρέποντας στις πετρελαιοπαραγωγές χώρες να επαναφέρουν την παραγωγή τους και στα διυλιστήρια να επανεκκινήσουν τις εξαγωγές προϊόντων.
Ωστόσο, οι νέες στρατιωτικές επιθέσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν μέσα στην εβδομάδα, αλλά και οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία στην περιοχή, έχουν επιβραδύνει ξανά τη διέλευση δεξαμενόπλοιων, δημιουργώντας νέα αβεβαιότητα.
«Η προοπτική επιστροφής της αγοράς σε πλεόνασμα προς το τέλος του έτους εξαρτάται από την ομαλοποίηση των ροών μέσω του Ορμούζ», επισημαίνει ο οργανισμός, προειδοποιώντας ότι χωρίς μια διαρκή ειρηνευτική συμφωνία η εξομάλυνση της αγοράς δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη.
Πλεόνασμα παρά τον πόλεμο
Παρά τη γεωπολιτική ένταση, ο IEA εκτιμά ότι η αγορά θα μπορούσε να επιστρέψει σε κατάσταση υπερπροσφοράς προς τα τέλη του 2026.
Όπως δήλωσε στο CNBC η επικεφαλής του τμήματος αγορών πετρελαίου του οργανισμού, Τορίλ Μποσόνι, η ανάκαμψη δεν θα είναι ούτε γρήγορη ούτε γραμμική, καθώς η κατάσταση στη Μέση Ανατολή παραμένει εξαιρετικά ασταθής.
Την ίδια στιγμή όμως, η αυξημένη παραγωγή από άλλες χώρες εκτός Μέσης Ανατολής, σε συνδυασμό με τη χαμηλότερη ζήτηση σε σχέση με τις προπολεμικές προβλέψεις, θα μπορούσε να οδηγήσει σε πλεόνασμα προσφοράς, επιτρέποντας στις χώρες να αναπληρώσουν τα στρατηγικά αποθέματά τους.
Οι τιμές παραμένουν υπό πίεση
Οι τιμές του πετρελαίου κινήθηκαν ελαφρώς χαμηλότερα μετά τη δημοσιοποίηση της έκθεσης, καθώς οι επενδυτές αξιολογούν αφενός την πιθανότητα χαμηλότερης ζήτησης και αφετέρου τον κίνδυνο νέας κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή.
Το Brent διαμορφωνόταν κοντά στα 76,25 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI κινούνταν γύρω στα 72,09 δολάρια.
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον διαμηνύει ότι εξακολουθεί να επιδιώκει τεχνικές συνομιλίες με την Τεχεράνη, αν και ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι η εκεχειρία «έχει τελειώσει», ενώ χαρακτήρισε τις επιθέσεις του Ιράν κατά εμπορικών πλοίων «τρομοκρατικές ενέργειες».
Οι εξελίξεις αυτές διατηρούν την αγορά σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής, καθώς ακόμη και μια νέα, περιορισμένη διακοπή στη λειτουργία του Ορμούζ θα μπορούσε να ανατρέψει εκ νέου τις προβλέψεις για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου.
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου