Ο θάνατος του βασιλιά Χάραλντ Ε΄, στα 89 του χρόνια, δεν σηματοδοτεί μόνο το τέλος μιας βασιλείας 35 ετών. Ανοίγει μια πολύ πιο δύσκολη περίοδο για τον νορβηγικό θρόνο.
Ο γιος του, μέχρι σήμερα πρίγκιπας διάδοχος Χάακον, τον διαδέχεται αυτομάτως και γίνεται βασιλιάς Χάακον Η΄, ενώ η σύζυγός του, Μέτε-Μάριτ, η οποία υπεβλήθη σε μεταμόσχευση πνεύμονα, περνά στον ρόλο της βασίλισσας.
Την ίδια ώρα, η κόρη τους, πριγκίπισσα Ίνγκριντ Αλεξάντρα, γίνεται πλέον η άμεση διάδοχος του θρόνου και αναμένεται να λάβει τον τίτλο της πριγκίπισσας διαδόχου.
Η αλλαγή είναι ιστορική. Αλλά δεν ξεκινά κάτω από τις συνθήκες που θα επιθυμούσε το παλάτι.
NTB/Torstein Boe via REUTERSΟ Χάακον αναλαμβάνει χωρίς στέψη
Η Νορβηγία δεν πραγματοποιεί πλέον παραδοσιακές τελετές στέψης. Η τελευταία έγινε το 1906 και ο νέος βασιλιάς αναμένεται να ακολουθήσει τη σύγχρονη συνταγματική διαδικασία: επίσημη ανάληψη καθηκόντων ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας και στη συνέχεια του νορβηγικού κοινοβουλίου.
Ο Χάακον, που είχε ήδη αναλάβει καθήκοντα αντιβασιλέα κατά τη διάρκεια της ασθένειας του πατέρα του, προετοιμαζόταν ουσιαστικά για τον ρόλο αυτόν επί δεκαετίες.
Γεννημένος το 1973, εκπαιδεύτηκε στη ναυτική ακαδημία, σπούδασε πολιτικές επιστήμες στο Berkeley και αργότερα αναπτυξιακές σπουδές στο London School of Economics.
Ωστόσο, σε αντίθεση με τον πατέρα του, ο οποίος απολάμβανε εξαιρετικά υψηλή αποδοχή και συνδέθηκε με την εικόνα μιας ήρεμης, ενωτικής και εκσυγχρονισμένης μοναρχίας, ο Χάακον παραλαμβάνει έναν θεσμό που έχει δεχθεί αλλεπάλληλα πλήγματα.
Vidar Ruud/NTB Scanpix/via REUTERSΤο πρόβλημα λέγεται Μέτε-Μάριτ
Το μεγαλύτερο βρίσκεται δίπλα του. Η Μέτε-Μάριτ πρόκειται να αναλάβει πλέον τον ρόλο της βασίλισσας μόλις λίγους μήνες μετά την αποκάλυψη της εκτεταμένης επικοινωνίας που διατηρούσε με τον καταδικασμένο για σεξουαλικά αδικήματα Τζέφρι Έπστιν.
Έγγραφα που δημοσιοποιήθηκαν στις ΗΠΑ αποκάλυψαν επικοινωνία μεταξύ των δύο από το 2011 έως το 2014 – δηλαδή χρόνια μετά την καταδίκη του Έπστιν.
Στα αρχεία εμφανίζονταν, σύμφωνα με τις δημοσιευμένες πληροφορίες, σχεδόν 1.000 αναφορές στη Μέτε-Μάριτ, μεταξύ των οποίων και προσωπικές ανταλλαγές μηνυμάτων.
Δεν έχει κατηγορηθεί για οποιαδήποτε παράνομη πράξη. Η πολιτική και κοινωνική ζημιά, όμως, ήταν μεγάλη.
Η πρωτοφανής παρέμβαση του πρωθυπουργού
Η υπόθεση είχε προκαλέσει τέτοιο σοκ στη Νορβηγία ώστε ακόμη και ο πρωθυπουργός Γιόνας Γκαρ Στέρε έκανε μια εξαιρετικά ασυνήθιστη δημόσια παρέμβαση, κατηγορώντας τη διάδοχο τότε πριγκίπισσα για «κακή κρίση».
Η ίδια αναγκάστηκε να ζητήσει δημόσια συγγνώμη. Εξέφρασε τη «βαθύτατη λύπη» της για τη φιλία της με τον Έπστιν και απολογήθηκε για την κατάσταση στην οποία, όπως παραδέχθηκε, έφερε τη βασιλική οικογένεια – ιδιαίτερα τον βασιλιά Χάραλντ και τη βασίλισσα Σόνια.
Τώρα, όμως, η υπόθεση αποκτά διαφορετικό βάρος. Η Μέτε-Μάριτ δεν είναι πλέον απλώς η σύζυγος του διαδόχου. Καλείται να γίνει το δεύτερο κεντρικό πρόσωπο της νορβηγικής μοναρχίας.
REUTERS/Bernadett Szabo/File PhotoΑπό 72% στο 54%
Οι συνέπειες έχουν ήδη αποτυπωθεί στις δημοσκοπήσεις. Έρευνα τον Φεβρουάριο έδειξε ότι η υποστήριξη των Νορβηγών προς τη μοναρχία είχε πέσει στο 54%, από 72% το 2024.
Ακόμη πιο ανησυχητικό για το παλάτι, αρκετές δημοσκοπήσεις έδειξαν ότι σχεδόν οι μισοί πολίτες θεωρούσαν ότι η Μέτε-Μάριτ δεν θα έπρεπε να γίνει βασίλισσα.
Για έναν θεσμό που στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά στη δημόσια αποδοχή και στο κύρος του – καθώς ο πολιτικός του ρόλος είναι κατά βάση συμβολικός – οι αριθμοί αυτοί δεν είναι λεπτομέρεια.
Είναι πρόβλημα νομιμοποίησης.
NTB/ Ole Berg-Rusten /via REUTERSΚαι η υπόθεση του γιου της
Η σκιά γύρω από τη νέα βασίλισσα έγινε ακόμη βαρύτερη από την υπόθεση του γιου της από προηγούμενη σχέση, Μάριους Μποργκ Χόιμπι.
Ο 29χρονος καταδικάστηκε τον Ιούνιο σε τέσσερα χρόνια φυλάκιση για δύο βιασμούς και δεκάδες ακόμη αδικήματα, μεταξύ των οποίων βία σε βάρος πρώην συντρόφου του. Έχει ασκήσει έφεση.
Ο Χόιμπι δεν είναι μέλος του βασιλικού οίκου, δεν έχει τίτλο και δεν εκτελεί επίσημα καθήκοντα. Ωστόσο, είναι γιος της γυναίκας που πλέον βρίσκεται στην κορυφή της μοναρχίας και η υπόθεση έχει αναπόφευκτα τροφοδοτήσει μια πολύ ευρύτερη συζήτηση για το παλάτι.
Μάριους Μποργκ Χόιμπι/ NTB/Heiko Junge /via REUTERSΗ γυναίκα που κάποτε συμβόλιζε τον εκσυγχρονισμό
Υπάρχει μια έντονη ειρωνεία στην ιστορία της Μέτε-Μάριτ. Όταν παντρεύτηκε τον Χάακον το 2001, ήταν ήδη μια αντισυμβατική επιλογή: ανύπαντρη μητέρα, χωρίς αριστοκρατική καταγωγή και με ένα παρελθόν για το οποίο είχε μιλήσει ανοιχτά.
Λίγο πριν από τον γάμο είχε παραδεχθεί δημόσια μια «επαναστατική» νεότητα και είχε εκφράσει μεταμέλεια για προηγούμενη χρήση ναρκωτικών.
Τότε ο Χάραλντ και η Σόνια τη στήριξαν αποφασιστικά. Η επιλογή της παρουσιάστηκε σταδιακά ως απόδειξη ότι η νορβηγική μοναρχία μπορούσε να προσαρμοστεί σε μια σύγχρονη κοινωνία, χωρίς να εγκλωβίζεται σε αριστοκρατικούς κανόνες.
Είκοσι πέντε χρόνια αργότερα, η ίδια γυναίκα βρίσκεται στο κέντρο της μεγαλύτερης κρίσης εικόνας του θεσμού.
Η Ίνγκριντ Αλεξάνδρα, το επόμενο κεφάλαιο
Μέσα σε αυτό το φορτισμένο σκηνικό, μεγάλο μέρος του ενδιαφέροντος μετατοπίζεται ήδη στην Ίνγκριντ Αλεξάντρα.
Η 22χρονη πριγκίπισσα γίνεται πλέον πρώτη στη σειρά διαδοχής και, εφόσον κάποτε ανέβει στον θρόνο, θα είναι η πρώτη γυναίκα μονάρχης της Νορβηγίας εδώ και περίπου έξι αιώνες.
Η συνταγματική αλλαγή του 1990 καθιέρωσε την απόλυτη πρωτοτοκία, δηλαδή την προτεραιότητα του πρώτου παιδιού ανεξαρτήτως φύλου. Δεν εφαρμόστηκε αναδρομικά στη γενιά του Χάακον – γι’ αυτό και εκείνος παρέμεινε διάδοχος παρότι η αδελφή του Μάρθα Λουίζ είναι μεγαλύτερη.
Για την Ίνγκριντ, όμως, ο δρόμος είναι πλέον ξεκάθαρος. Έχει ήδη αναλάβει σταδιακά περισσότερες δημόσιες υποχρεώσεις, έχει ολοκληρώσει στρατιωτική εκπαίδευση και σπουδάζει κοινωνικές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ.
Η πριγκίπισσα Ίνκριντ Αλεξάνδρα με τους γονείς της, Χάακον και Μέτε Μάριτ/ NTB/Heiko Junge/via REUTERS
Η κληρονομιά του Χάραλντ και η δύσκολη επόμενη ημέρα
Ο Χάραλντ αφήνει πίσω του έναν θρόνο που ο ίδιος κατάφερε για δεκαετίες να κρατήσει μακριά από τις μεγάλες κρίσεις που ταλαιπώρησαν άλλες ευρωπαϊκές βασιλικές οικογένειες.
Ήταν ο βασιλιάς που μίλησε για ενότητα μετά τη σφαγή του Άντερς Μπρέιβικ, που υπερασπίστηκε δημόσια τη διαφορετικότητα, τους μετανάστες και τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ και που επέμενε ότι ο όρκος του στον θρόνο ήταν «για μια ζωή».
Ο Χάακον κληρονομεί τον θρόνο. Κληρονομεί όμως και κάτι πολύ δυσκολότερο: την υποχρέωση να προστατεύσει το κύρος μιας μοναρχίας την ώρα που η νέα βασίλισσα μπαίνει στο παλάτι συνοδευόμενη από ένα σκάνδαλο που η νορβηγική κοινωνία δεν έχει ακόμη ξεχάσει.
Και γι’ αυτό η πραγματική δοκιμασία της νέας βασιλείας δεν θα είναι η διαδοχή. Αυτή έγινε αυτομάτως. Θα είναι το αν ο Χάακον και η Μέτε-Μάριτ μπορούν να πείσουν ξανά τους Νορβηγούς ότι ο θρόνος εξακολουθεί να αξίζει την εμπιστοσύνη τους.
naftemporiki.gr
Η κληρονομιά του Χάραλντ και η δύσκολη επόμενη ημέρα
Ο Χάραλντ αφήνει πίσω του έναν θρόνο που ο ίδιος κατάφερε για δεκαετίες να κρατήσει μακριά από τις μεγάλες κρίσεις που ταλαιπώρησαν άλλες ευρωπαϊκές βασιλικές οικογένειες.
Ήταν ο βασιλιάς που μίλησε για ενότητα μετά τη σφαγή του Άντερς Μπρέιβικ, που υπερασπίστηκε δημόσια τη διαφορετικότητα, τους μετανάστες και τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ και που επέμενε ότι ο όρκος του στον θρόνο ήταν «για μια ζωή».
Ο Χάακον κληρονομεί τον θρόνο. Κληρονομεί όμως και κάτι πολύ δυσκολότερο: την υποχρέωση να προστατεύσει το κύρος μιας μοναρχίας την ώρα που η νέα βασίλισσα μπαίνει στο παλάτι συνοδευόμενη από ένα σκάνδαλο που η νορβηγική κοινωνία δεν έχει ακόμη ξεχάσει.
Και γι’ αυτό η πραγματική δοκιμασία της νέας βασιλείας δεν θα είναι η διαδοχή. Αυτή έγινε αυτομάτως. Θα είναι το αν ο Χάακον και η Μέτε-Μάριτ μπορούν να πείσουν ξανά τους Νορβηγούς ότι ο θρόνος εξακολουθεί να αξίζει την εμπιστοσύνη τους.
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου