Τετάρτη 11 Μαρτίου 2026

Μέση Ανατολή: H «κοιλάδα του θανάτου» και το μεγάλο δίλημμα Τραμπ: Οικονομική ή ναυτική κατάρρευση;

ΕπιμέλειαΣτράτος Ιωακείμ Η Μέση Ανατολή φλέγεται και κυβέρνηση Τραμπ βρίσκεται εγκλωβισμένη μεταξύ μιας παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης και μιας πιθανής ναυτικής καταστροφής.

Η περιοχή του Περσικού Κόλπου βρίσκεται σε σημείο ανάφλεξης μετά την έναρξη της επιχείρησης «επική οργή»

(Operation Epic Fury) στα τέλη Φεβρουαρίου, με συντονισμένα πλήγματα ΗΠΑ και Ισραήλ κατά ιρανικών στόχων δημιουργώντας ένα σκηνικό που πολλοί αναλυτές χαρακτηρίζουν ως το πιο επικίνδυνο των τελευταίων δεκαετιών.

Φλέγεται η Μέση Ανατολή, με τον Τραμπ, να απειλεί ότι θα πλήξει το Ιράν «είκοσι φορές πιο σκληρά» εάν  σταματήσει πετρελαιοφόρα στα Στενά του Ορμούζ

Το Ιράν έχει κηρύξει τα Στενά του Ορμούζ «κλειστά» απειλώντας να «παραδώσει στις φλόγες» οποιοδήποτε πλοίο επιχειρήσει τη διέλευση. Παρόλο που νομικά η ναυσιπλοΐα επιτρέπεται, οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και οι παρεμβολές στο GPS έχουν σχεδόν σταματήσει τη ροή των τάνκερ. Οι πληροφορίες για τοποθέτηση ναρκών στα Στενά προκάλεσε τη σφοδρή αντίδραση του προέδρου Τραμπ.

Την ίδια ώρα η ΗΠΑ έχουν συγκεντρώσει τη μεγαλύτερη ναυτική δύναμη στην περιοχή από την εισβολή στο Ιράκ (2003), με δύο αεροπλανοφόρα (συμπεριλαμβανομένου του USS Gerald R. Ford). Ωστόσο, η περιοχή εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται ως «κοιλάδα του θανάτου» («Death Valley») λόγω των ασύμμετρων απειλών από τους Φρουρούς της Επανάστασης.

Ασκήσεις ισορροπίας

Η κυβέρνηση Τραμπ προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη για στρατιωτική επιβολή (επιδιώκοντας παράλληλα να μην καταρρεύσει το ναυτικό κύρος των ΗΠΑ) και την επιτακτική ανάγκη για οικονομική σταθερότητα, καθώς μια παρατεταμένη κρίση θα οδηγούσε την παγκόσμια οικονομία σε βαθιά ύφεση.

Το CNN προσπαθεί να «διαβάσει» τα δεδομένα -δύο εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου- προχωρώντας σε μια εκτενή ανάλυση με ένα και μοναδικό δίλημμα.

Περιγράφει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η αμερικανική κυβέρνηση καθώς προσπαθεί να επιλύσει την πετρελαϊκή κρίση σε πολλά μέτωπα: σπεύδει να οργανώσει μια σύνθετη στρατιωτική επιχείρηση για να ξαναρχίσει η ροή των τανκερ μέσω των Στενών, ενώ παράλληλα εξετάζει τρόπους να περιορίσει τις τιμές μέσω παρεμβάσεων στις αγορές.

Ταυτόχρονα έχει ξεκινήσει και μια εκστρατεία δημοσίων σχέσεων για να διαβεβαιώσει το κοινό ότι η αύξηση στις τιμές των καυσίμων θα είναι βραχυπρόθεσμη.

Ωστόσο, στο Πεντάγωνο και στον Λευκό Οίκο, οι υπολογισμοί γίνονται όλο και πιο ζοφεροί.

Ο «μαύρος χρυσός» και η πιθανότητα ναυτική επιχείρησης

Το Brent τη Δευτέρα ξεπέρασε τα 100 δολάρια το βαρέλι. Η έλλειψη πετρελαίου στην παγκόσμια αγορά έχει επιβραδύνει την παραγωγή και πλησιάζει γρήγορα το σημείο καμπής όπου οι μεγάλοι παραγωγοί θα την σταματήσουν εντελώς λόγω περιορισμών αποθήκευσης.

Το Κουβέιτ, το Ιράκ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κλείνουν πετρελαιοπηγές καθώς οι δεξαμενές αποθήκευσης ξεχειλίζουν.

«Αυτές οι συνθήκες, αν συνεχιστούν ή επιδεινωθούν, θα οδηγήσουν σε μια πραγματικότητα όπου θα πρέπει να επανεξεταστεί η κλίμακα και το εύρος αυτής της επιχείρησης», δήλωσε ένας πρώην ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης στο CNN. «Υπάρχει επείγουσα ανάγκη για μια βραχυπρόθεσμη λύση, και το Λευκό Οίκο το γνωρίζει αυτό».

Η μόνη άμεση λύση σε αυτή την κλιμακούμενη κρίση, σύμφωνα με στελέχη του πετρελαϊκού κλάδου, αναλυτές της αγοράς και διπλωμάτες, είναι μια επιχείρηση συνοδείας των πετρελαιοφόρων από το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ κάτι που ο Τραμπ υποσχέθηκε την περασμένη εβδομάδα ότι θα ήταν διαθέσιμο για την προστασία των ναυτιλιακών περιουσιακών στοιχείων.

«Αυτό είναι ένα θέμα που μελετάται πολύ προσεκτικά από το στρατό και συζητείται συνεχώς», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης στο CNN. «Έχει σημειωθεί μεγάλη πρόοδος στην κατάρτιση ενός σχεδίου που μπορεί να υλοποιήσει ακριβώς αυτό που πρότεινε ο πρόεδρος».

Οι εσωτερικές συζητήσεις σχετικά με το χρονοδιάγραμμα και τις συνθήκες για μια ναυτική επιχείρηση των ΗΠΑ ήταν το επίκεντρο της προσοχής της κυβέρνησης την τελευταία εβδομάδα, σύμφωνα με πολλές πηγές που ενημερώθηκαν για το σχέδιο και μίλησαν στο αμερικανικό δίκτυο.

Εντός της κυβέρνησης, οι εντατικές εσωτερικές συζητήσεις σχετικά με την επιχείρηση έχουν επικεντρωθεί στην ανάλυση του κινδύνου αποστολής αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων σε μια ζώνη ενεργού σύγκρουσης.

Ναι μεν, αλλά…

Γνώστες του θέματος σημειώνουν πως ενώ η ομάδα κρούσης του αεροπλανοφόρου USS Abraham Lincoln βρίσκεται σε ετοιμότητα, η τακτική πραγματικότητα στη θάλασσα είναι επικίνδυνη.

Το Ιράν έχει ουσιαστικά χωρίσει τα Στενά ανάμεσα στο ναυτικό και τους Φρουρούς της Επανάστασης. Οι τελευταίοι έχουν τη δυνατότητα να αναπτύξουν πάνοπλες δυνάμεις: διάσπαρτα σκάφη τοποθέτησης ναρκών, ταχύπλοα γεμάτα εκρηκτικά για επιθέσεις αυτοκτονίας και παράκτιες συστοιχίες πυραύλων.

«Η πίεση του πετρελαίου θα φτάσει στο αποκορύφωμα πριν μπορέσουμε να εξουδετερώσουμε τις δυνατότητες που θέλουμε να πλήξουμε», σημείωσε μια πηγή. «Τα χρονοδιαγράμματα δεν ταιριάζουν».

Τα αμερικανικά πλοία αποφεύγουν επί του παρόντος τα επικίνδυνα Στενά ενώ συνεχίζουν να υποστηρίζουν τις αμερικανικές επιχειρήσεις στο Ιράν. Η ανάληψη της αποστολής συνοδείας θα απαιτούσε την έκθεση των πολεμικών πλοίων σε κίνδυνο με μοναδικό σκοπό την προστασία των πετρελαιοφόρων πλοίων, χωρίς προφανές στρατηγικό πλεονέκτημα για τον ίδιο τον πόλεμο.

Το μακροπρόθεσμο επιχειρησιακό σχέδιο προβλέπει την τοποθέτηση αμερικανικών αντιτορπιλικών για την προστασία των δεξαμενόπλοιων από τις ιρανικές απειλές, με την υποστήριξη των πλοίων Littoral Combat Ships (LCS).

Τι εκτιμούν οι μυστικές υπηρεσίες

Ωστόσο, πληροφορίες των μυστικών υπηρεσιών υποδηλώνουν ότι το Ιράν παίζει ένα ψυχολογικό παιχνίδι. Είναι απίθανο να επιτεθεί σε πλοία που εισέρχονται στον Κόλπο. Αντίθετα, αναμένεται να τα στοχεύσει κατά την έξοδο, όταν θα είναι πλήρως φορτωμένα.

Η ιεράρχηση της «δύναμης κρούσης» είναι ιδιαίτερα ανατριχιαστική. Οι αναλυτές πιστεύουν ότι το Ιράν θα δώσει προτεραιότητα στα δεξαμενόπλοια υγροποιημένου φυσικού αερίου και στη συνέχεια στα πετρελαιοφόρα, προκειμένου να μεγιστοποιήσει το περιβαλλοντικό και οικονομικό χάος.

Με τον αμερικανικό στρατό να εξακολουθεί να επεξεργάζεται το σχέδιο με το βλέμμα στραμμένο στο πότε θα υποχωρήσουν περαιτέρω οι αμυντικές θέσεις του Ιράν, η κυβέρνηση αναζητά δευτερεύοντα μέσα για τη σταθεροποίηση της αγοράς.

«Βρισκόμαστε σε μια προσωρινή περίοδο αυξημένων τιμών ενέργειας, αλλά δεν θα διαρκέσει πολύ», δήλωσε ο υπουργός Ενέργειας Chris Wright την Κυριακή σε συνέντευξή του στο CBS. «Στη χειρότερη περίπτωση, θα διαρκέσει εβδομάδες, όχι μήνες. Και θα οδηγήσει σε μια πολύ καλύτερη κατάσταση».

Παίζουν… άμυνα

Μέχρι στιγμής, αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ έχουν δηλώσει ότι ο Λευκός Οίκος δεν σκοπεύει να χρησιμοποιήσει το Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου (SPR), το μεγαλύτερο απόθεμα έκτακτης ανάγκης αργού πετρελαίου στον κόσμο. Παράλληλα, η G7 συζήτησε τη Δευτέρα (9/3) την πιθανή απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου αφού οι τιμές ξεπέρασαν τα 100 δολάρια το βαρέλι λόγω της διεύρυνσης των επιπτώσεων του πολέμου με το Ιράν. Ωστόσο, αποφάσισαν να μην προχωρήσουν ακόμη σε αυτή την κίνηση.

Με τις ισορροπίες να παραμένουν εύθραυστες για τον Τραμπ, λέει η ανάλυση του CNN, η κρίση δεν είναι απλώς ζήτημα γεωπολιτικής αλλά και πολιτικής επιβίωσης στο εσωτερικό.

Οι εκλογές του Νοεμβρίου

Με τις ενδιάμεσες εκλογές να πλησιάζουν τον Νοέμβριο, η άνοδος των τιμών των καυσίμων αποτελεί μια «πολιτικά επιζήμια» απειλή που καμία διπλωματική ρητορική δεν μπορεί να κρύψει.

Παρότι η κυβέρνηση έχει απορρίψει σχέδια παρέμβασης στις αγορές συμβολαίων πετρελαίου και προς το παρόν διατηρεί ανέπαφο το στρατηγικό απόθεμα, η συναίνεση μεταξύ μεγάλων φορέων του κλάδου, όπως το Αμερικανικό Ινστιτούτο Πετρελαίου, είναι σαφής: η μόνη διέξοδος είναι να ανοίξουν τα Στενά. «Η πραγματική προτεραιότητα πρέπει να είναι η εκκαθάριση των Στενών», δήλωσε στέλεχος της πετρελαϊκής βιομηχανίας.

Μέχρι το Αμερικανικό Ναυτικό να μπορέσει να εγγυηθεί ότι τα δεξαμενόπλοια διέρχονται με ασφάλεια, η παγκόσμια οικονομία παραμένει όμηρος μιας θαλάσσιας λωρίδας πλάτους μόλις 21 μιλίων.

in.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου