Γιώργος Σ. Κουλουβάρης • gkoul@naftemporiki.gr
O θεατρικός μονόλογος «Girls & Boys» του Dennis Kelly, σε μετάφραση και σκηνοθεσία Λητώς Τριανταφυλλίδου, με τη Νατάσα Εξηνταβελώνη, κάνει πρεμιέρα απόψε, βράδυ Παρασκευής 17 Απριλίου, στο Θέατρο Αλάμπρα [Στουρνάρη 53, Αθήνα].
Η παράσταση ανεβαίνει για δεύτερη χρονιά στην Αθήνα, μετά τη θερμή υποδοχή κοινού και κριτικών, αλλά και την επιτυχημένη πορεία της στη Θεσσαλονίκη και την περιοδεία της στη χώρα.
«Συνάντησα τον άντρα μου στην ουρά για να επιβιβαστώ σε μια πτήση, και ομολογώ ότι τον αντιπάθησα από την πρώτη στιγμή».
Μια τυχαία γνωριμία σε ένα αεροδρόμιο γίνεται η αρχή μιας κοινής ζωής: Έρωτας, οικογένεια, παιδιά, καριέρα -μια καθημερινότητα που μοιάζει γνώριμη και ασφαλής. Όμως, όσο η αφήγηση προχωρά, η πραγματικότητα αρχίζει να ραγίζει και η ιστορία παίρνει μια απροσδόκητα σκοτεινή τροπή.
Ένας σύγχρονος θεατρικός μονόλογος που ξεκινά σαν ιστορία αγάπης και μετατρέπεται σταδιακά σε μια ανατομία της απώλειας, της μνήμης και του τρόπου με τον οποίο ο άνθρωπος προσπαθεί να διαχειριστεί το τραύμα και να συνεχίσει να ζει. «Δεν θυμάμαι ακριβώς πότε τα πράγματα μεταξύ μας άρχισαν να πηγαίνουν στραβά -θυμάμαι μόνο ξαφνικά να βρίσκομαι μέσα σε αυτό».
Καθώς η αφήγηση ξεδιπλώνεται, η βία σταδιακά αποκαλύπτεται, διαβρώνοντας κάθε στιγμή μιας επιφανειακά ευτυχισμένης ζωής. Μικρές και φαινομενικά ακίνδυνες οικογενειακές στιγμές θα αποκαλυφθούν εκ των υστέρων ως προειδοποιητικά σημάδια μιας σκοτεινής πραγματικότητας.
Στη σκηνική εκδοχή της Λητώς Τριανταφυλλίδου, η ηρωίδα αφηγείται την ιστορία της κατασκευάζοντας μπροστά στα μάτια μας ένα ζωντανό ντοκιμαντέρ. Η παράσταση κινείται ανάμεσα στο θέατρο και την κινηματογραφική καταγραφή, μετατρέποντας τη θεατρική σκηνή σε χώρο προσωπικής αναμέτρησης της ηρωίδας με την ιστορία της, όπου η αφήγηση λειτουργεί ως πράξη επιβίωσης.
Η Λητώ Τριανταφυλλίδου μίλησε μαζί μας.
Τι ήταν αυτό που σας προσέλκυσε στο συγκεκριμένο έργο;
«Αυτό που με προσέλκυσε, αρχικά, στο “Girls and Boys” ήταν η ίδια η γυναικεία φωνή του έργου. Πρόκειται για έναν χαρακτήρα που δεν ζητά τη συμπάθεια του θεατή, αλλά διεκδικεί τον χώρο του με οξύτητα, χιούμορ και διαύγεια που συχνά μας φέρνει σε αμηχανία. Με απασχολεί ιδιαίτερα το πώς αποτυπώνονται οι γυναίκες στο θέατρο, και εδώ ο Dennis Kelly δημιουργεί μια ηρωίδα πολυδιάστατη, που ξεφεύγει από κάθε εύκολη κατηγοριοποίηση.
Όπως συμβαίνει με κάθε έργο που με κινητοποιεί, η πρώτη επαφή άνοιξε για μένα ένα νέο πεδίο έρευνας. Μέσα από τη διαδρομή της ηρωίδας άρχισα να στέκομαι ξανά πάνω στο φαινόμενο της βίας, όχι ως κάτι μακρινό ή “ακραίο”, αλλά ως μια πιθανότητα που συνυπάρχει μέσα στον ανθρώπινο ψυχισμό. Αυτή η συνύπαρξη του τρυφερού και του φρικτού είναι κάτι που με απασχολεί καλλιτεχνικά.
Και, τέλος, υπάρχει μια στιγμή στο έργο που με καθήλωσε: εκεί όπου ο συγγραφέας, με έναν απροσδόκητο τρόπο, εισάγει ένα είδος προειδοποίησης, ένα trigger warning που λειτουργεί όχι αποστασιοποιητικά, αλλά προστατευτικά. Είναι σαν να αναγνωρίζει το βάρος της αφήγησης και να απλώνει ένα δίχτυ φροντίδας προς το κοινό, μέσα στην πιο σκοτεινή κορύφωση του έργου. Εκεί ένιωσα ότι υπάρχει μια κοινή ευαισθησία και μια συγγενής αντίληψη με το έργο, για το πώς μπορεί να διαχειριστεί κανείς το τραύμα επί σκηνής· και αυτός ήταν ο λόγος που ήθελα να καταπιαστώ με αυτό το κείμενο».
Και τι έλκει τόσο έντονα το κοινό στο έργο; Αυτή είναι η δεύτερη χρονιά ανεβάσματος!
«Νομίζω, υπάρχει μια έντονη ανάγκη, ίσως πιο έντονη από ποτέ, να βιώσουμε συλλογικά ιστορίες που μας συγκινούν και ανοίγουν έναν χώρο συναισθηματικού και ηθικού προβληματισμού. Είναι, για μένα, πολύ ελπιδοφόρο ότι το κοινό επιλέγει να έρθει σε επαφή με τέτοιου είδους έργα. Δείχνει ότι δεν αναζητούμε μόνο τη διασκέδαση, αλλά και μια βαθύτερη, κοινή εμπειρία.
Το “Girls and Boys” προσφέρει, ακριβώς, αυτό: ένα ταξίδι που ξεκινά, σχεδόν, ανάλαφρα και σταδιακά σε φέρνει αντιμέτωπο με κάτι πολύ βαθύτερο και πιο σκοτεινό. Και, βέβαια, καθοριστικό ρόλο σε αυτό έχει η ερμηνεία της Νατάσα Εξηνταβελώνη· η οποία καταφέρνει να οδηγήσει το κοινό με μεγάλη ακρίβεια από το χιούμορ στην ένταση, και από εκεί σε μια συγκίνηση, που δεν είναι ποτέ εύκολη ή μελοδραματική».
Μια περιγραφή της ηρωίδας;
«Η ηρωίδα του “Girls and Boys” είναι μια γυναίκα βαθιά αντιφατική και γι’ αυτό τόσο αναγνωρίσιμη. Είναι δυναμική, διεκδικητική, με χιούμορ και ευφυΐα, αλλά ταυτόχρονα φέρει μια υπόγεια ανασφάλεια που διαπερνά τον τρόπο που αφηγείται τη ζωή της. Μέσα από την ιστορία της, βλέπουμε μια σύγχρονη γυναίκα να προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε πολλαπλούς ρόλους -μητέρα, σύντροφος, επαγγελματίας- και, μερικές φορές, να αποτυγχάνει. Η καθημερινότητά της είναι, σχεδόν, αναγνωρίσιμη· και ίσως γι’ αυτό, το τέλος της ιστορίας της έρχεται σαν ένα σοκ.
Στέκεται μπροστά μας με όλες της τις ατέλειες, χωρίς να ζητά συγχώρεση ή κατανόηση. Η αφήγησή της γίνεται ένας τρόπος να συνεχίσει να υπάρχει μετά το τραυματικό περιστατικό που έχει ζήσει, να κρατηθεί μέσα από τη μνήμη και τον λόγο. Και ταυτόχρονα, υπάρχει σε αυτή μια δύναμη, σχεδόν, άβολη. Είναι μια γυναίκα που αφηγείται το πιο τραυματικό γεγονός της ζωής της, χωρίς να υιοθετεί τη θέση του θύματος. Δεν υπάρχει άλλωστε “σωστός” τρόπος να θρηνήσει κανείς, ούτε ένας καθαρός, αποδεκτός τρόπος να επιβιώσει από το τραύμα. Το έργο μάς δείχνει για ακόμα μια φορά πως δεν υπάρχει ο ρόλος του “ιδανικού θύματος”, όπως δεν υπάρχει και ο “ιδανικός άνθρωπος” ή η “ιδανική γυναίκα”».
Και μία του «αντιπάλου» της;
«Ο “αντίπαλος” της ηρωίδας παραμένει σε μεγάλο βαθμό αόρατος και αυτό είναι μια πολύ συνειδητή επιλογή του έργου. Ο Dennis Kelly δεν μας δίνει πολλές πληροφορίες γι’ αυτόν: δεν έχει όνομα, δεν έχει δική του φωνή, δεν “υπάρχει” παρά μόνο μέσα από την αφήγηση της ηρωίδας και τις πράξεις του.
Αυτό που τον καθιστά τόσο επικίνδυνο είναι ακριβώς αυτή η ασάφεια. Δεν παρουσιάζεται ως ένα μονοδιάστατο “τέρας”, αλλά ως μια παρουσία που η ίδια η ηρωίδα προσπαθεί ακόμη να κατανοήσει, να ερμηνεύσει, να εξηγήσει. Και ίσως εκεί βρίσκεται και η μεγαλύτερη δυσκολία αυτού του “κακού”: στο ότι δεν υπάρχει μια καθαρή, καθησυχαστική εξήγηση».
Ποια ήταν η κεντρική σκηνοθετική σας γραμμή;
«Η κεντρική σκηνοθετική γραμμή προέκυψε από την ίδια την ιδιότυπη ισορροπία που εξερευνά το έργο του Dennis Kelly, ανάμεσα στην κωμωδία και την τραγωδία, στην ειρωνεία της καθημερινότητας και σε κάτι βαθιά σκοτεινό. Είναι ένα κείμενο που χτίζει την κλιμάκωσή του με μεγάλη λεπτότητα, και για μένα ήταν σημαντικό να εμπιστευτώ αυτή τη διαδρομή χωρίς να την “επιβαρύνω” με περιττά τεχνάσματα. Αντίθετα, προσπαθήσαμε να οξύνουμε αυτή τη μετάβαση -να αφήσουμε το γνώριμο και το οικείο να συνυπάρχουν με κάτι που σταδιακά γίνεται αβάσταχτο.
Παράλληλα, η σκηνική σύνθεση διαμορφώθηκε αντλώντας από την επαγγελματική ταυτότητα της ηρωίδας, ενσωματώνοντας στοιχεία ντοκιμαντέρ. Η ίδια μοιάζει να ερευνά την ιστορία της σε πραγματικό χρόνο, μέσα από εικόνες και υλικό, σαν να προσπαθεί να εντοπίσει τις απαρχές αυτού που συνέβη. Αυτό το σκηνικό εύρημα δεν στοχεύει στον ρεαλισμό, αλλά λειτουργεί υπενθυμιστικά: πίσω από αυτή τη θεατρική αφήγηση υπάρχουν πραγματικές ιστορίες. Και στο τέλος, η εισαγωγή πραγματικών κοινωνικών στοιχείων για την ενδοοικογενειακή βία λειτουργεί, σχεδόν, σαν μια απλή δήλωση -ότι αυτό που παρακολουθήσαμε δεν είναι μόνο μια θεατρική κατασκευή, αλλά κάτι που συμβαίνει».
Φαντάζει ιδιαίτερα δύσκολη η ισορροπία ανάμεσα στο χιούμορ και τη σκοτεινότητα, που χαρακτηρίζουν το κείμενο· μιλήστε μας για αυτή.
«Αυτή η ισορροπία δεν είναι μόνο ένα δραματουργικό τέχνασμα, είναι μια βαθιά ανθρώπινη κατάσταση. Οι άνθρωποι είμαστε ικανοί για τα πιο τρυφερά και τα πιο φρικτά πράγματα, και αυτά τα δύο συνυπάρχουν διαρκώς στην καθημερινότητά μας. Το έργο του Dennis Kelly απλώς το φέρνει αυτό στην επιφάνεια με μεγάλη ακρίβεια, χωρίς να το απλοποιεί.
Στη δουλειά μου, με απασχολεί πάντα αυτή η συνύπαρξη. Δεν πιστεύω ότι μπορείς να κάνεις ουσιαστική κωμωδία χωρίς να υπάρχει μέσα της μια σκιά θλίψης, ούτε να προσεγγίσεις την τραγωδία χωρίς το παράδοξο, το αστείο, το αμήχανα κωμικό. Στο “Girls and Boys” αυτή η εναλλαγή δεν είναι ένα τεχνικό ζητούμενο, αλλά η ίδια η ουσία του έργου· και η πρόκληση ήταν να την αφήσουμε να λειτουργήσει οργανικά, χωρίς να την εξηγήσουμε ή να την “ισορροπήσουμε” τεχνητά».
Λίγα λόγια σας για τη Νατάσα Εξηνταβελώνη και τον απαιτητικό μονόλογο που δουλέψατε μαζί της;
«Η Νατάσα Εξηνταβελώνη φέρνει πάντα στη σκηνή το 100%, χωρίς καμία διάθεση συγκράτησης. Έχει μια σπάνια ικανότητα να παραδίδεται ολοκληρωτικά στη στιγμή, να κινείται με ακρίβεια μέσα στις συνεχείς μετατοπίσεις του κειμένου, από το χιούμορ στο σκοτάδι, χωρίς να χάνει ποτέ τον έλεγχο. Η ευαισθησία της, αλλά και το σκηνικό της θάρρος, έδωσαν στην ηρωίδα μια απρόβλεπτη ένταση και μια αλήθεια που δεν είναι ποτέ εύκολη ή καθησυχαστική.
Το “Girls and Boys” δεν ήταν η πρώτη μας θεατρική συνάντηση, και αυτό μας επέτρεψε να προχωρήσουμε σε μια πιο βαθιά και ουσιαστική συνεργασία. Μαζί διαμορφώσαμε μια πολύ συγκεκριμένη “παρτιτούρα” -μια δομή που στηρίζει τον απαιτητικό μονόλογο, αλλά, ταυτόχρονα, αφήνει χώρο για ρίσκο και ζωντανή μετατόπιση κάθε βράδυ».
Τι θα λέγατε, αν μπορούσατε, στην ηρωίδα;
«Πολύ δύσκολη ερώτηση. Δεν ξέρω αν υπάρχει κάτι ουσιαστικό που μπορείς να πεις σε έναν άνθρωπο που έχει χάσει όσα εκείνη. Και, σίγουρα, δεν θα είχα ούτε μια συμβουλή, ούτε μια προειδοποίηση να της δώσω. Δεν πιστεύω ότι έκανε κάτι “λάθος”, ούτε ότι θα μπορούσε να είχε αποτρέψει αυτό που συνέβη, αν είχε φερθεί διαφορετικά. Ίσως το μόνο που μπορεί να κάνει κανείς σε τέτοιες περιπτώσεις, είναι να σταθεί απέναντί της με μια σιωπηλή αναγνώριση, χωρίς εξηγήσεις ή περιττά λόγια».
Υπέροχα αναφέρεστε στην ανάγκη επαγρύπνησης και συνειδητοποίησης ότι «…η βία δεν εμφανίζεται αιφνίδια στις έμφυλες σχέσεις, αλλά διαμορφώνεται αθόρυβα μέσα από μικρές, καθημερινές μετατοπίσεις που συχνά περνούν απαρατήρητες…»· λίγα λόγια σας για αυτές τόσο αθόρυβες όσο και εγκληματικές μετατοπίσεις στις οποίες αναφέρεστε.
«Πλέον, είναι ίσως της μόδας να μιλάμε για τοξικές σχέσεις, αλλά πίσω από αυτή τη λέξη κρύβονται, συχνά, πολύ πιο σύνθετες και δύσκολες πραγματικότητες. Σε καταστάσεις ενδοοικογενειακής βίας είναι εξαιρετικά δύσκολο να βλέπουμε καθαρά τους ανθρώπους που θεωρούμε οικογένεια και αγαπάμε. Υπάρχει μια βαθιά ανάγκη να εξηγήσουμε, να δικαιολογήσουμε, να προστατεύσουμε τη σχέση -και μέσα σε αυτή τη διαδικασία, τα όρια του “φυσιολογικού” αρχίζουν να θολώνουν. Νομίζω, άλλωστε, ότι κάθε άνθρωπος που αγαπά έχει την τάση να παίρνει και την ευθύνη για τις πράξεις του συντρόφου του. Έτσι, κάτι που στην αρχή φαίνεται ασήμαντο -μια φράση, μια συμπεριφορά, μια στιγμή ελέγχου…-, μπορεί εκ των υστέρων να αποδειχθεί καθοριστικό.
Οι ανθρώπινες σχέσεις είναι μια συνεχής διαπραγμάτευση. Όλα χτίζονται μέσα στον χρόνο, μέσα στην οικειότητα, και συχνά συνοδεύονται από αγάπη, ενοχή, φόβο, σύγχυση. Και ίσως εκεί βρίσκεται και η μεγαλύτερη επικινδυνότητα: στο ότι αυτές οι μετατοπίσεις δεν αναγνωρίζονται εύκολα ως βία».
Σκέψεις, συναισθήματα που θα συνοδεύσουν τον θεατή, μετά την παράσταση;
«Θα ήθελα ο θεατής να φεύγει με μια διάθεση συζήτησης και έρευνας. Όχι με έτοιμες απαντήσεις, αλλά με ερωτήματα. Να νιώσει την ανάγκη να μιλήσει, να επεξεργαστεί αυτό που είδε, ίσως και να τοποθετηθεί απέναντί του. Αν μια παράσταση καταφέρει να ανοίξει έναν τέτοιο χώρο -προσωπικό και συλλογικό ταυτόχρονα- τότε νομίζω πως έχει ήδη πετύχει τον στόχο της. Να μην τελειώνει τη στιγμή που πέφτουν τα φώτα, αλλά να συνεχίζει κάπως μέσα μας».
Τι λέτε, να κλείσουμε με κάτι που εύχεστε! Ό,τι σας έρθει πρώτο στον νου!
«Η ευχή για “παγκόσμια ειρήνη” μπορεί να ακούγεται απλή ή σχεδόν αφελής, αλλά σήμερα μου φαίνεται πιο ουσιαστική και επείγουσα από ποτέ».
Ταυτότητα Παράστασης
Girls & Boys του Dennis Kelly
Με τη Νατάσα Εξηνταβελώνη
Μετάφραση – Σκηνοθεσία: Λητώ Τριανταφυλλίδου
Σκηνικά: Δημήτρης Πολυχρονιάδης
Μουσική: Αλεξάνδρα Κατερινοπούλου
Κίνηση: Κωνσταντίνος Παπανικολάου
Φωτογραφίες – Βίντεο: Δέσποινα Σπύρου
Video Editing: Μαριάνα Τρούμπη
Βοηθός Σκηνοθέτη: Τζέσικα Κουρτέση
Graphic Design: Γκέλυ Καλαμπάκα
Επικοινωνία: Αντώνης Κοκολάκης
Social Media: Renegade Media
Παραγωγή: Θεατρικές Επιχειρήσεις Τάγαρη
Στα βίντεο της παράστασης εμφανίζονται η Κάτια και ο Νικόλας.
Πληροφορίες
Θέατρο Αλάμπρα, Στουρνάρη 53, Αθήνα
21 0522 0120
Παραστάσεις: από 17 Απριλίου
Παρασκευή & Σάββατο | 21:00
Κυριακή | 19:00
Διάρκεια: 90’
Υπεύθυνος Επικοινωνίας: Αντώνης Κοκολάκης
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου