Σχεδόν τέσσερις δεκαετίες μετά τον «Πόλεμο των Τάνκερ», το Ιράν επιστρέφει σε μια γνώριμη στρατηγική: να μετατρέψει τη ναυσιπλοΐα και το πετρέλαιο σε όπλο. Μόνο που αυτή τη φορά το σκηνικό είναι πιο σύνθετο, τα μέσα πιο εξελιγμένα και τα περιθώρια λάθους πιο στενά, όπως εξηγεί σε ανάλυσή της η Wall Street Journal.
Στα νερά του Περσικού Κόλπου εκτυλίσσεται ξανά ένα γνώριμο έργο. Τη δεκαετία του 1980, εν μέσω της σύγκρουσης Ιράν – Ιράκ, η Τεχεράνη επιχειρούσε να ελέγξει τα Στενά του Ορμούζ μέσω επιθέσεων σε δεξαμενόπλοια, ναρκοθετήσεων και επιδρομών με ταχύπλοα.
Η στρατηγική εκείνη δεν στόχευε μόνο στον αντίπαλο, αλλά στην παγκόσμια αγορά ενέργειας: όσο πιο επικίνδυνη γινόταν η διέλευση, τόσο αυξανόταν το κόστος για όλους. Σήμερα, το βασικό μοτίβο δεν έχει αλλάξει. Το Ιράν επιδιώκει και πάλι να επιβάλει έλεγχο μέσω της αβεβαιότητας, καθιστώντας τα Στενά όχι απαραίτητα κλειστά, αλλά επικίνδυνα.
Ο νέος παράγοντας που αλλάζει τα δεδομένα
Η κρίσιμη διαφορά σε σχέση με το παρελθόν είναι η τεχνολογία. Στο σημερινό σκηνικό, τα drones έχουν αναδειχθεί σε κομβικό εργαλείο.
Δίνουν τη δυνατότητα για επιθέσεις χαμηλού κόστους, αυξάνουν την ακρίβεια και επιτρέπουν στην Τεχεράνη να πιέζει χωρίς να εκθέτει άμεσα τα δικά της μέσα. Πρόκειται για έναν «σιωπηλό πολλαπλασιαστή ισχύος», που κάνει την απειλή πιο ευέλικτη και δυσκολότερη να αντιμετωπιστεί.
Έτσι, ενώ το «εγχειρίδιο» μοιάζει παλιό, η εφαρμογή του είναι βαθιά σύγχρονη.
Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν το πιο κρίσιμο ενεργειακό πέρασμα στον κόσμο. Από εκεί διέρχεται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου πετρελαίου, γεγονός που τα καθιστά ιδανικό εργαλείο γεωοικονομικής πίεσης.
Το Ιράν αξιοποιεί στο έπακρο αυτό το πλεονέκτημα. Με επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και με σαφείς προειδοποιήσεις προς τη ναυτιλία, επιχειρεί να δημιουργήσει ένα περιβάλλον όπου η διέλευση εξαρτάται από τη δική του ανοχή.
Δεν χρειάζεται να διακόψει πλήρως τη ροή. Αρκεί να την καταστήσει επισφαλή.
Η διαφορετική απάντηση της Ουάσιγκτον
Σε αντίθεση με τη δεκαετία του ’80, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες επέλεξαν την άμεση στρατιωτική εμπλοκή, σήμερα η στάση είναι πιο επιφυλακτική. Τότε, υπό τον Ρόναλντ Ρίγκαν, η αμερικανική στρατηγική περιλάμβανε συνοδεία δεξαμενόπλοιων, επιχειρήσεις ναρκαλιείας και ακόμη και επιθέσεις σε ιρανικές εγκαταστάσεις.
Σήμερα, η προσέγγιση είναι διαφορετική. Η Ουάσιγκτον αποφεύγει να τοποθετήσει πολεμικά πλοία δίπλα σε εμπορικά, επιλέγοντας αντί γι’ αυτό την παροχή πληροφοριών και την άσκηση πίεσης από απόσταση.
Είναι μια επιλογή που αντανακλά τόσο τις νέες ισορροπίες ισχύος όσο και τον φόβο μιας ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης.
Από τις τιμές πετρελαίου στην επιβίωση του καθεστώτος
Τα κίνητρα της Τεχεράνης έχουν επίσης μεταβληθεί. Στη δεκαετία του ’80, ο στόχος ήταν κυρίως η άνοδος των τιμών του πετρελαίου χωρίς άμεση σύγκρουση με τις ΗΠΑ. Σήμερα, το διακύβευμα είναι πολύ ευρύτερο. Το Ιράν επιχειρεί να πλήξει την παγκόσμια οικονομία και να ενισχύσει τη διαπραγματευτική του θέση σε ένα περιβάλλον έντονων πιέσεων.
Με ισχυρότερες διεθνείς σχέσεις και πιο εξελιγμένα μέσα, δεν είναι πλέον ο ίδιος παίκτης που ήταν πριν από σαράντα χρόνια.
Η εμπειρία του «Πολέμου των Τάνκερ» δείχνει πόσο εύκολα μπορεί να ξεφύγει μια τέτοια κρίση. Τότε, μια σειρά από λάθη και παρεξηγήσεις οδήγησαν σε τραγωδίες με βαριές απώλειες.
Η σημερινή κατάσταση συγκεντρώνει ακόμη περισσότερους παράγοντες αστάθειας: μεγαλύτερη τεχνολογική ισχύ, πιο σύνθετες συμμαχίες και υψηλότερα γεωπολιτικά διακυβεύματα.
Το αποτέλεσμα είναι ένα σκηνικό όπου η ένταση μπορεί να κλιμακωθεί ταχύτερα — και με πιο απρόβλεπτες συνέπειες.
Το Ιράν δεν εφευρίσκει μια νέα στρατηγική. Επαναφέρει μια παλιά, δοκιμασμένη τακτική, προσαρμοσμένη όμως στις συνθήκες του 2026. Και αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο: όχι ότι το παιχνίδι είναι νέο, αλλά ότι παίζεται πλέον με πιο ισχυρά μέσα, σε ένα περιβάλλον όπου το λάθος κοστίζει περισσότερο από ποτέ.
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου