Χάρης Γ. Σαββίδης • csavvidis@naftemporiki.gr
Στην Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας η Τράπεζα της Ελλάδος παρουσιάζει ένα ειδικό πλαίσιο για την αναγνώριση και διαβάθμιση των συστημικών κινδύνων, το Systemic Risk Heatmap.
Οι κυριότερες εστίες ανησυχίας εντοπίζονται στην επιτάχυνση της πιστωτικής επέκτασης, ιδίως προς τις επιχειρήσεις, στις αυξανόμενες ανισορροπίες στην αγορά ακινήτων, όπου οι τιμές απομακρύνονται από τα εισοδήματα των νοικοκυριών, καθώς και στην επιδείνωση των συνθηκών χρηματοπιστωτικής πίεσης, όπως αποτυπώνεται και από τον δείκτη CLIFS της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ). Επιμέρους αδυναμίες παραμένουν στην ποιότητα ενεργητικού και σε δείκτες κερδοφορίας των τραπεζών, ενώ πρόσθετοι κίνδυνοι συνδέονται με το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και, σε ηπιότερο βαθμό, με τις εξελίξεις στη συστημική ρευστότητα και τα επιτόκια.
Το Systemic Risk Heatmap στοχεύει στην αποτύπωση και παρακολούθηση της διαχρονικής εξέλιξης των δυνητικών ευπαθειών του ελληνικού χρηματοπιστωτικού συστήματος. Καλύπτει το σύνολο του χρηματοπιστωτικού συστήματος και για τη διαμόρφωσή του επιλέχθηκε ένα ευρύ φάσμα δεικτών. Για την επιλογή τους ελήφθησαν υπόψη ερευνητικές εργασίες και βέλτιστες πρακτικές διεθνών οργανισμών και άλλων εποπτικών αρχών, καθώς και οι ιδιαιτερότητες του ελληνικού χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Το πλαίσιο αξιολόγησης απεικονίζει γραφικά τους κινδύνους σε πίνακες, χρησιμοποιώντας χρωματική κλίμακα για την αποτύπωση του επιπέδου κινδύνου ανά δείκτη, υιοθετώντας την προσέγγιση “traffic light”. Οι 73 ποσοτικούς δείκτες ομαδοποιούνται σε 12 επιμέρους περιοχές, καλύπτοντας τόσο τους κινδύνους της κυκλικής και διαρθρωτικής διάστασης όσο και τους κινδύνους που απορρέουν από τον μη τραπεζικό χρηματοπιστωτικό τομέα. Επικαιροποιούνται σε τριμηνιαία βάση και αποτελούν σημαντική συνιστώσα της ανάλυσης των συστημικών κινδύνων του ελληνικού χρηματοπιστωτικού συστήματος. Το πλαίσιο αποτελεί υποστηρικτικό μέσο για τη διαμόρφωση της μακροπροληπτικής πολιτικής.
Κυκλικοί συστημικοί κίνδυνοι
Οι κυκλικοί συστημικοί κίνδυνοι συνδέονται με τη φάση του οικονομικού κύκλου και αφορούν την τάση των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων να αναλαμβάνουν υπερβολικούς κινδύνους κατά την ανοδική φάση του οικονομικού κύκλου και την απροθυμία τους για ανάληψη κινδύνων κατά την καθοδική φάση. Η παρακολούθηση των κυκλικών συστημικών κινδύνων είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη διαμόρφωση της μακροπροληπτικής πολιτικής, καθώς η αξιολόγησή τους αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την ενεργοποίηση και βαθμονόμηση των σχετικών μακροπροληπτικών εργαλείων.
Στην περιοχή της πιστωτικής επέκτασης περιλαμβάνονται βασικοί δείκτες που σχετίζονται με τη δυναμική της πιστωτικής επέκτασης, όπως η τυποποιημένη διαφορά πιστώσεων προς ΑΕΠ και ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της χρηματοδότησης προς νοικοκυριά και μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις, όπου τα τελευταία τρίμηνα αρχίζει να εντοπίζεται πρόβλημα. Ποιο ανησυχητικός είναι ο αυξανόμενος ρυθμός πιστωτικής επέκτασης προς τις επιχειρήσεις.
Οι περιοχές της ποιότητας των στοιχείων ενεργητικού και της κερδοφορίας αφορούν αμιγώς τον τραπεζικό τομέα και περιλαμβάνουν δείκτες που αποτυπώνουν την ποιότητα των χαρτοφυλακίων και την αποδοτικότητα των πιστωτικών ιδρυμάτων, όπως ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων, η αποδοτικότητα ιδίων κεφαλαίων και αποδοτικότητα ενεργητικού. Σε όλους τους επιμέρους δείκτες καταγράφεται σταθερή βελτίωση, πλην όμως κάποιοι παραμένουν σε ελαφρώς ανησυχητικά επίπεδα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην περιοχή της παρακολούθησης των εξελίξεων στην αγορά ακινήτων, δεδομένου ότι η εν λόγω αγορά αποτελεί διαχρονικά σημαντική εν δυνάμει πηγή ανάδειξης συστημικών κινδύνων. Εξαιρετικά ανησυχητική είναι η αύξηση των τιμών των ακινήτων ως προς το εισόδημα των νοικοκυριών και ο ρυθμός αύξησης του δανεισμού για εταιρικά ακίνητα.
Για την περιοχή των δεικτών χρηματοπιστωτικής πίεσης επιλέχθηκαν σύνθετοι δείκτες που έχουν αναπτυχθεί και χρησιμοποιούνται από την ΕΚΤ για την παρακολούθηση της συσσώρευσης κινδύνων ανά χώρα. Εδώ εντοπίζεται μια επιδείνωση των συνθηκών τα τελευταία τρίμηνα, με τον Σύνθετο Δείκτη Συστημικού Κινδύνου (CLIFS) να παραπέμπει σε αυξημένο κίνδυνο.
Τέλος, περιλαμβάνονται μακροοικονομικοί δείκτες (ρυθμός μεταβολής του ΑΕΠ, το ποσοστό ανεργίας, ο πληθωρισμός, ο λόγος του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ κ.ά.) και δείκτες που σχετίζονται με τις χρηματοπιστωτικές αγορές, δεδομένου ότι το επίπεδο αποτιμήσεων των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων, αλλά και η μεταβλητότητά τους, μπορούν να αποτελέσουν πηγή συσσώρευσης συστημικών κινδύνων. Σε αυτές τις κατηγορίες υπάρχει παντού πρόοδος και χαμηλά ή μηδενικά επίπεδα κινδύνου, με εξαίρεση του έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.
Διαρθρωτικοί συστημικοί κίνδυνοι
Οι διαρθρωτικοί συστημικοί κίνδυνοι συνδέονται με διαρθρωτικά χαρακτηριστικά του χρηματοπιστωτικού συστήματος και μακροπρόθεσμες τάσεις. Το πλαίσιο αξιολόγησης περιλαμβάνει περιοχές κινδύνου που αποτυπώνουν τα βασικά χαρακτηριστικά της δομής και της λειτουργίας του ελληνικού χρηματοπιστωτικού συστήματος με γνώμονα τον τραπεζοκεντρικό του χαρακτήρα.
Στην περιοχή διερεύνησης της ευρωστίας του τραπεζικού τομέα περιλαμβάνονται δείκτες που αποτυπώνουν την ανθεκτικότητα των πιστωτικών ιδρυμάτων (εξέλιξη ενεργητικού τραπεζών, δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας, μόχλευσης και ρευστότητας κ.ά.) και την ικανότητα του τραπεζικού τομέα να αντιμετωπίζει εξωγενείς αναταράξεις.
Στην περιοχή της συγκέντρωσης του τραπεζικού τομέα εξετάζονται δείκτες που αποτυπώνουν τον βαθμό συγκέντρωσής του, όπως ο δείκτης Herfindahl και ο δείκτης συγκέντρωσης με βάση το μερίδιο αγοράς των πέντε μεγαλύτερων πιστωτικών ιδρυμάτων. Δεδομένης της δομής του ελληνικού χρηματοπιστωτικού συστήματος, οι δείκτες αυτοί παρουσιάζουν διαχρονική σταθερότητα.
Τέλος, στην περιοχή παρακολούθησης της συστημικής ρευστότητας περιλαμβάνονται δείκτες που αποτυπώνουν τις συνθήκες χρηματοδότησης και ρευστότητας στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Εδώ εντοπίζονται οι μόνες εστίες ανησυχίες, σε χαμηλό ακόμα βαθμό, σε σχέση με την πορεία των επιτοκίων στη διατραπεζική αγορά.
Tα τελευταία χρόνια αναδεικνύεται ολοένα περισσότερο μια τρίτη πηγή συστημικών κινδύνων, η οποία συνδέεται με τον μη τραπεζικό χρηματοπιστωτικό τομέα. Ο τομέας αυτός έχει μεγεθυνθεί σημαντικά σε διεθνές επίπεδο, καθώς μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση ένα μέρος των χρηματοοικονομικών δραστηριοτήτων άρχισε να μετατοπίζεται σταδιακά εκτός του παραδοσιακού τραπεζικού τομέα. Στην Ελλάδα παραμένει πάντως σχετικά περιορισμένος σε μέγεθος και δεν γεννά ανησυχία, καθώς όλοι οι επιμέρους δείκτες παραπέμπουν σε απουσία συστημικού κινδύνου.
Δόθηκε έμφαση στις ασφαλιστικές επιχειρήσεις, οι οποίες αποτελούν τον δεύτερο μεγαλύτερο τομέα του χρηματοπιστωτικού συστήματος σε όρους ενεργητικού. Για την παρακολούθηση των κινδύνων στον ασφαλιστικό τομέα αξιοποιούνται εποπτικά στοιχεία, τα οποία επιτρέπουν την αποτύπωση της φερεγγυότητας και της κερδοφορίας των ασφαλιστικών επιχειρήσεων.
Όσον αφορά τους λοιπούς τομείς του μη τραπεζικού χρηματοπιστωτικού συστήματος, η παρακολούθηση των κινδύνων εστιάζει στην εξέλιξη του ενεργητικού τους και τη ρευστότητά τους.
Η Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας της ΤτΕ
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου