ΗΠΑ και Ιράν «μπορούν ακόμη να αποχωρήσουν» από την τελική συμφωνία

 Νέα δεδομένα αλλά και νέα ερωτήματα δημιουργεί η προσωρινή συμφωνία ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, καθώς ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος φέρεται να ανέγνωσε την Τετάρτη το κείμενο της υπογεγραμμένης συμφωνίας, ξεκαθαρίζοντας όμως ότι καμία πλευρά δεν δεσμεύεται οριστικά μέχρι να υπάρξει τελική και νομικά δεσμευτική συμφωνία.

Η διατύπωση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δείχνει ότι το κείμενο που βρίσκεται στο τραπέζι λειτουργεί περισσότερο ως μνημόνιο κατανόησης ή πολιτικό πλαίσιο αποκλιμάκωσης, παρά ως τελεσίδικη ειρηνευτική συμφωνία.

Με άλλα λόγια, ΗΠΑ και Ιράν έχουν κάνει ένα βήμα προς την αποκλιμάκωση, αλλά η συμφωνία εξακολουθεί να πατά σε εύθραυστο έδαφος.

«Μπορούν να αποχωρήσουν»

Σύμφωνα με τον Αμερικανό αξιωματούχο, τα μέρη μπορούν να αποσυρθούν από τη διαδικασία μέχρι να επιτευχθεί δεσμευτική τελική συμφωνία.

Αυτό σημαίνει ότι η υπογραφή του κειμένου δεν κλειδώνει ακόμη την τελική διευθέτηση, αλλά ανοίγει μια μεταβατική περίοδο διαπραγματεύσεων, κατά την οποία θα κριθούν τα πιο δύσκολα σημεία.

Το στοιχείο αυτό εξηγεί και γιατί στην Ουάσινγκτον αποφεύγουν να παρουσιάσουν τη συμφωνία ως πλήρη λύση. Αντίθετα, επιμένουν ότι πρόκειται για ένα πλαίσιο που πρέπει να οδηγήσει σε πιο ολοκληρωμένη συμφωνία μέσα στις επόμενες εβδομάδες.

Τι προβλέπει το πλαίσιο

Το προσχέδιο της συμφωνίας φέρεται να περιλαμβάνει πρόνοιες για κατάπαυση των εχθροπραξιών, επαναφορά της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, σταδιακή άρση περιορισμών και έναρξη διαπραγματεύσεων για συνολική συμφωνία.

Κρίσιμο σημείο είναι ότι η διαδικασία δεν τελειώνει με την υπογραφή του προσωρινού κειμένου. Αντίθετα, προβλέπεται περίοδος διαπραγματεύσεων, στην οποία θα πρέπει να αποσαφηνιστούν ζητήματα ασφάλειας, κυρώσεων, πυρηνικού προγράμματος, οικονομικών ανταλλαγμάτων και μηχανισμών ελέγχου.

Η συμφωνία, επομένως, προσφέρει πολιτική ανάσα, αλλά όχι ακόμη καθαρή λύση.

Γιατί έχει σημασία η νομική δέσμευση

Η αναφορά στο ότι οι πλευρές μπορούν να αποχωρήσουν πριν από την τελική δεσμευτική συμφωνία είναι το πιο κρίσιμο σημείο.

Δείχνει ότι η Ουάσινγκτον θέλει να διατηρήσει περιθώριο πίεσης προς την Τεχεράνη, ενώ ταυτόχρονα προσπαθεί να καθησυχάσει το εσωτερικό πολιτικό ακροατήριο στις ΗΠΑ, όπου ήδη υπάρχουν αντιδράσεις για το περιεχόμενο της συμφωνίας.

Από την άλλη, και το Ιράν διατηρεί τη δυνατότητα να αποχωρήσει αν κρίνει ότι οι αμερικανικές δεσμεύσεις για κυρώσεις, οικονομική ανακούφιση ή ναυτικό αποκλεισμό δεν υλοποιούνται όπως έχει συμφωνηθεί.

Αυτό κάνει το κείμενο πολιτικά σημαντικό, αλλά νομικά ακόμη ατελές.

Η αγορά βλέπει αποκλιμάκωση, οι διπλωμάτες βλέπουν ρίσκο

Οι αγορές αντέδρασαν θετικά στις ενδείξεις συμφωνίας, κυρίως λόγω της προοπτικής επαναλειτουργίας του Ορμούζ και της αποκλιμάκωσης στις τιμές του πετρελαίου.

Ωστόσο, διπλωματικά, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά περίπλοκη.

Το Ισραήλ δεν έχει δώσει σαφές σήμα ότι αποδέχεται μια πλήρη και μόνιμη παύση της σύγκρουσης, ενώ η Τεχεράνη εξακολουθεί να έχει περιφερειακούς συμμάχους και δίκτυα επιρροής στον Λίβανο, στη Γάζα και σε άλλα μέτωπα.

Γι’ αυτό και η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν μπορεί να λειτουργήσει ως προσωρινή γέφυρα αποκλιμάκωσης, αλλά όχι απαραίτητα ως μόνιμο τέλος της κρίσης.

Η πραγματική δοκιμασία δεν είναι η ανακοίνωση της συμφωνίας. Είναι αν μέσα στις επόμενες εβδομάδες ΗΠΑ και Ιράν θα μπορέσουν να μετατρέψουν ένα προσωρινό πλαίσιο σε δεσμευτική συμφωνία — και αν οι υπόλοιποι παίκτες της περιοχής θα επιτρέψουν να κρατήσει η αποκλιμάκωση.

newsbeast.gr