«Ο Τραμπ δεν κέρδισε τον πόλεμο με τις βόμβες. Τώρα προσπαθεί να κερδίσει την ειρήνη με επιταγές». Με αυτή τη σκληρή διατύπωση συνοψίζει ο Economist τη συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν, υποστηρίζοντας ότι ο Αμερικανός πρόεδρος εγκατέλειψε σχεδόν όλους τους αρχικούς στόχους της εκστρατείας του και ποντάρει πλέον σε μια αμφιλεγόμενη παραδοχή: ότι η ιρανική ηγεσία θέλει περισσότερο χρήματα και επενδύσεις παρά πυρηνική ισχύ και γεωπολιτική επιρροή.
Κατά την ανάλυση του Economist, το μνημόνιο που υπέγραψαν οι δύο πλευρές δεν περιλαμβάνει κανέα μαστίγιο, αλλά μόνο καρότα. Δεν υπάρχει καμία αναφορά σε αλλαγή καθεστώτος, σε περιορισμούς στο βαλλιστικό πρόγραμμα του Ιράν ούτε ουσιαστικές δεσμεύσεις για τη στήριξη οργανώσεων-συμμάχων της Τεχεράνης στην περιοχή.
Αντίθετα, το βάρος πέφτει σε δύο σημεία: στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και στη διαχείριση του πυρηνικού προγράμματος.
Σε αντάλλαγμα, το Ιράν αποκτά τη δυνατότητα να επανεκκινήσει άμεσα τις εξαγωγές πετρελαίου και παραγώγων, να αποκτήσει πρόσβαση σε παγωμένα περιουσιακά στοιχεία αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων, να δει σταδιακή άρση κυρώσεων και να προσδοκά επενδυτικό πακέτο που θα μπορούσε να φτάσει ή και να ξεπεράσει τα 300 δισ. δολάρια.
Τι παραχωρεί πραγματικά η Τεχεράνη
Το περιοδικό σημειώνει ότι οι παραχωρήσεις του Ιράν είναι περιορισμένες. Η δέσμευση να μην αποκτήσει πυρηνικό όπλο δεν είναι νέα. Η Τεχεράνη συμφωνεί να αραιώσει μέρος των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου και να συμμετάσχει σε νέες διαπραγματεύσεις για το υπόλοιπο πρόγραμμα.
Ωστόσο, όπως επισημαίνεται, οι τεχνικές και πολιτικές λεπτομέρειες παραμένουν εξαιρετικά περίπλοκες, ενώ το Ιράν έχει μακρά εμπειρία στην παράταση των διαπραγματεύσεων και στην εκμετάλλευση γκρίζων ζωνών.
Το βασικό επιχείρημα του Λευκού Οίκου είναι ότι η Τεχεράνη έχει πλέον μια μοναδική ευκαιρία να ανταλλάξει το πυρηνικό της πρόγραμμα με ανάπτυξη και επενδύσεις.
Γιατί το στοίχημα μπορεί να αποτύχει
Εδώ βρίσκεται και η κεντρική κριτική του Economist.
Η ιρανική ηγεσία δεν έχει ιδιαίτερους λόγους να εμπιστεύεται τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ θεωρεί σχεδόν βέβαιο ότι το Ισραήλ θα προσπαθήσει να υπονομεύσει τη συμφωνία.
Παράλληλα, η περιφερειακή επιρροή του καθεστώτος στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην αντιπαράθεσή του με την Ουάσιγκτον και τους συμμάχους της. Για πολλούς σκληροπυρηνικούς κύκλους στην Τεχεράνη, το πυρηνικό πρόγραμμα δεν αποτελεί απλώς στρατηγικό εργαλείο αλλά και σύμβολο εθνικού κύρους.
Αυτό σημαίνει ότι ο πειρασμός να εισπράξει τα οικονομικά οφέλη χωρίς να εγκαταλείψει οριστικά τις πυρηνικές φιλοδοξίες του θα παραμείνει ισχυρός.
Pool via WANA/Reuters TV/Handout via REUTERSΟ μεγάλος χαμένος
Η ανάλυση θεωρεί ότι η μεγαλύτερη απογοήτευση προέρχεται από το Ισραήλ. Η κυβέρνηση Νετανιάχου υποστήριξε την πολεμική επιλογή, όμως τελικά βρέθηκε εκτός των τελικών διαπραγματεύσεων, με τον Τραμπ να προχωρά σε συμφωνία που δεν ικανοποιεί τους βασικούς στρατηγικούς στόχους της ισραηλινής πλευράς.
Κατά τον Economist, η Τεχεράνη εξακολουθεί να αποτελεί απειλή, ενώ ο πόλεμος δεν οδήγησε στην εξουδετέρωση των βασικών εργαλείων ισχύος του καθεστώτος.
«Οι άνθρωποι δεν κάνουν τα πάντα για τα χρήματα»
Το συμπέρασμα του Economist είναι ιδιαίτερα αιχμηρό. O Τραμπ, γράφει το βρετανικό περιοδικό, βασίζει για ακόμη μία φορά τη στρατηγική του στην πεποίθηση ότι οι οικονομικές απολαβές μπορούν να υπερισχύσουν των γεωπολιτικών και ιδεολογικών κινήτρων. Όμως η διπλωματία σπάνια λειτουργεί με τόσο απλούς όρους και οι άνθρωποι δεν κάνουν τα πάντα για το χρήμα.
Και το μεγάλο ερώτημα που αφήνει ανοιχτό η συμφωνία είναι εάν το καθεστώς της Τεχεράνης βλέπει πράγματι το μέλλον του μέσα από επενδύσεις και ανάπτυξη ή εάν εξακολουθεί να θεωρεί ότι η πραγματική του ασφάλεια βρίσκεται στην ισχύ, τους πυραύλους και τη δυνατότητα πυρηνικής αποτροπής.
Για τον Τραμπ, αυτό είναι το μεγαλύτερο στοίχημα της προεδρίας του. Για τη Μέση Ανατολή, ίσως αποδειχθεί το πιο ακριβό.
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου