Η βίλα στην οποία ζούσε ο Ενβέρ Χότζα στα Τίρανα περιελάμβανε εσωτερική πισίνα, ασανσέρ και ανέσεις άγνωστες στους περισσότερους Αλβανούς της κομμουνιστικής εποχής.
Οποια άποψη και αν έχει κανείς γι’ αυτόν, είναι σαφές ότι ο Ενβέρ Χότζα σφράγισε τη μεταπολεμική ιστορία της Αλβανίας.
Ο γεννημένος το 1908 στο Αργυρόκαστρο πολιτικός ήταν ο ηγέτης της γειτονικής χώρας από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου πολέμου μέχρι και το 1985 όταν άφησε την τελευταία του πνοή στα Τίρανα, επικεφαλής του κομμουνιστικού καθεστώτος που τόλμησε να αποκοπεί τόσο από τους Σοβιετικούς όσο και από τους Κινέζους φέρνοντας όμως την Αλβανία, από τα μέσα της δεκαετίας του 70 και μετά, σ’ μία κατάσταση σχεδόν απόλυτης απομόνωσης.
Από το 1974 και μετά, ο Χότζα έζησε σε μια βίλα στα Τίρανα, η οποία σήμερα ανήκει στο αλβανικό κράτος το οποίο έχει αναλάβει τη διατήρηση και την ανάδειξή της ως ιστορικού μνημείου της αλβανικής πρωτεύουσας.
Κατά την παραμονή μας στα Τίρανα είχαμε τη σπάνια ευκαιρία να ξεναγηθούμε στη βίλα από τον Ιλίρ Τσούκο και να διαπιστώσουμε ότι ο Χότζα, όπως πολλοί παλιοί κομμουνιστές πολιτικοί, ήταν ένας μάλλον ανασφαλής ηγέτης ο οποίος ζούσε καθημερινά σ’ ένα περιβάλλον το οποίο είχε πολύ μικρή σε σχέση μ’ αυτό που διαβιούσαν οι συντριπτικά περισσότεροι πολίτες της χώρας του.
ΕΝΑ ΠΡΌΤΖΕΚΤ ΓΙΑ ΤΗ VILA 31
Πριν την ξενάγηση όμως λίγα λόγια για το ιδιαίτερα ενδιαφέρον project The Tirana – Vila 31 x Art Explorer.
Το πρόγραμμα φιλοξενίας καλλιτεχνών Tirana – Vila 31 x Art Explora θα υποδεχτεί έως και τριάντα καλλιτέχνες και ερευνητές για φιλοξενία τριών μηνών που θα κατανέμονται σε τρεις συνεδρίες ετησίως. Κάθε κάτοικος θα επωφεληθεί από ένα στούντιο, χώρους παραγωγής και έκθεσης, καθώς και από μια επιχορήγηση διαβίωσης και παραγωγής για την ανάπτυξη της έρευνάς του. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται σε καλλιτέχνες και ερευνητές με έδρα τα Βαλκάνια, ενώ παράλληλα θα καλωσορίσει διεθνείς καλλιτέχνες.
Η φιλοξενία καλλιτεχνών Tirana – Vila 31 x Art Explora, που βρίσκεται στη Vila 31, την πρώην κατοικία του Ενβέρ Χότζα, στοχεύει στην επέκταση της τοπικής δυναμικής της δημόσιας επανοικειοποίησης αυτού του ιστορικού χώρου. Το αρχιτεκτονικό γραφείο NeM επιλέχθηκε για την ανακαίνιση της Vila 31, με στόχο την εξισορρόπηση της ανάγκης διατήρησης του χώρου και της ιστορίας του με την ανάγκη δημιουργίας ουδέτερων χώρων στους οποίους θα ξαναγραφτούν νέες, πλουραλιστικές ιστορίες.
Το πρότζεκτ τρέχουν οι Ιλίρ Τσούκο και Έλιντορ Μεχίλι.
ΣΤΗΝ ΠΙΣΊΝΑ ΤΟΥ ΧΌΤΖΑ
Ατυπος ξεναγός μας σ’ αυτό το ταξίδι στην ιστορία (γιατί περί αυτού, ουσιαστικά πρόκειται) ήταν ο Ιλίρ Τσούκο, ο σκηνοθέτης που μοιράζει το χρόνο του μεταξύ Αλβανίας, Ελλάδας και Αλβανίας.
Αρχίσαμε από το ισόγειο: “Σ’ αυτή τη γειτονιά των Τιράνων στην οποία χτίστηκε η βίλα, εκείνη την εποχή δεν υπήρχε απολύτως τίποτα. Σήμερα είναι η πιο in και θορυβώδης γειτονιά της πόλης. Και η πιο ακριβή συνάμα. Από αυτήν την είσοδο από την οποία μπαίνουμε στο σπίτι, έμπαινε μόνο η οικογένεια, παιδιά, εγγόνια και η σύζυγος του Χότζα. Οι είσοδοι ήταν στο σύνολό τους τρεις. Εδώ υπάρχει το καθιστικό δωμάτιο για την οικογένεια και χώρος για κάποια ανεπίσημα meetings”.
Προχωρώντας στο εσωτερικό βρίσκουμε κάτι μάλλον ασυνήθιστο για σπίτι της δεκαετίας του 70: “To ασανσέρ το χρησιμοποιούσε η οικογένεια. Η βίλα ανεγέρθηκε το 1973-1974 υπό άκρα μυστικότητα. Το σπίτι είχε την κωδική ονομασία Βίλα 31. Στο υπόγειο εργαζόταν το υπηρετικό προσωπικό”.
Συνεχίζοντας την ξενάγηση, έρχεται η μεγάλη έκπληξη: “Η πισίνα, όπως βλέπετε, ήταν εσωτερική. Στον εξωτερικό κήπο ο Χότζα έκανε συχνά βόλτες με το αναπηρικό του αμαξίδιο κατά τη δεκαετία του 1980. Η σύζυγός του τού διάβαζε εφημερίδες και βιβλία”, μάς τονίζει χαρακτηριστικά ο Τσούκο.
Ο Χότζα είχε μία ιδιαίτερη σχέση με τα βιβλία: “«Όταν η οικογένεια μετακόμισε από την προηγούμενη κατοικία της, που βρισκόταν ακριβώς δίπλα, είχε ήδη συγκεντρώσει χιλιάδες βιβλία.
Φυσικά, στη διευρυμένη βίλα υπήρχε και μια μεγάλη επίσημη αίθουσα υποδοχής, με την αντίστοιχη επίπλωση, καθώς και μια ξεχωριστή είσοδος που χρησιμοποιούσε ο ίδιος ο Χότζα”.
Ανεβαίνουμε με τη σκάλα: “Στον πάνω όροφο πήγαινε κανείς είτε με το ασανσέρ που είδαμε πριν είτε με τη σκάλα. Σε κάθε όροφο υπάρχουν τηλεοράσεις της εποχής. Εκεί βρισκόταν το γραφείο του· μπορείτε επίσης να δείτε τα βιβλία του, αρκετές εκατοντάδες από τα οποία παραμένουν ακόμη στο κτίριο. Ανάμεσά τους βρίσκονται και τα βιβλία που εκδόθηκαν με το όνομα του ίδιου του Χότζα“.
Όπως και πολλοί από τους τόμους του Στάλιν στα ράφια, έτσι και τα πρώτα βιβλία του Χότζα έχουν έντονη σοβιετική αισθητική.
Τα περισσότερα βιβλία του είναι στα γαλλικά, γιατί τόσο ο Χότζα όσο και η σύζυγός του γνώριζαν πολύ καλά τη γαλλική γλώσσα”.
Και ακολούθως: “Σε αυτό το δωμάτιο έζησε τις τελευταίες ημέρες της ζωής του. Η πόρτα είχε διπλή ηχομόνωση, επειδή ο Χότζα αντιμετώπιζε σοβαρό πρόβλημα με τους εξωτερικούς θορύβους. Εδώ βρισκόταν και το μπάνιο του”.
“Καθώς η οικογένεια μεγάλωνε, η βίλα επεκτεινόταν. Ο ένας γιος του ζούσε σε συγκεκριμένο κομμάτι της βίλας. Λίγο πιο δίπλα ζούσε η αδελφή του Χότζα. Πιο πάνω, σε άλλο όροφο πλέον, ζούσε η κόρη του Χότζα. Το μπάνιο είναι περίπου 20 τετραγωνικά, ενώ ένα σπίτι μίας μέσης αλβανικής οικογένειας δεν ξεπερνούσε τα 30.
Κατεβαίνουμε στα βαθύτερα επίπεδα του κτιρίου: “Ακολουθώντας έναν μικρό διάδρομο και κατεβαίνοντας προς τα κάτω, οδηγείσαι ξανά στο γραφείο του Χότζα. Στο υπόγειο υπήρχε επίσης η αίθουσα προβολών, όπου η οικογένεια παρακολουθούσε κινηματογραφικές ταινίες. Σε αντίθεση με τους απλούς Αλβανούς, η οικογένεια Χότζα μπορούσε φυσικά να δει οποιαδήποτε ταινία επιθυμούσε, είτε ήταν “απαγορευμένη” είτε όχι”.
Αρχίζουμε την κάθοδο μέχρι τα ενδότερα του κτιρίου: “Ακολουθώντας ένα μικρό διάδρομο και πηγαίνοντας προς τα κάτω βγαίνεις και πάλι στο γραφείο του Χότζα.
Και για το τέλος: “Σε άλλο χώρο του υπογείου κάθονταν αξιωματικοί των μυστικών υπηρεσιών. Σε ένα πίνακα, που παραπέμπει σε παλιές τηλεφωνικές συνδέσεις, ήταν γραμμένα τα ονόματα της οικογένειας, ένα προς ένα. Τα ονόματα αντιστοιχούσαν στις ανάλογες τηλεφωνικές γραμμές. Και ο αξιωματικός πατούσε τα σχετικά κουμπιά για τις συνδέσεις…”
news24/7.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου