Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να πει στον Πρόεδρο της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ότι είναι έτοιμος να επαναφέρει τη χώρα σε ένα πρόγραμμα που θα της επιτρέψει να αγοράσει μαχητικά αεροσκάφη F-35, μια κίνηση που θα ανέτρεπε μια απαγόρευση που ο ίδιος ο κ. Τραμπ επέβαλε πριν από επτά χρόνια για λόγους εθνικής ασφάλειας.
Αλλά η μετατόπιση του κ. Τραμπ, ο οποίος κατευθύνεται στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα και έχει δηλώσει ότι ετοιμάζεται να φέρει ένα δώρο που θα έκανε τον κ. Ερντογάν «πολύ χαρούμενο», θα μπορούσε να αντιμετωπίσει την αντίθεση του Κογκρέσου, το οποίο θα μπορούσε να επιδιώξει να την μπλοκάρει.
Τέσσερις ανώτεροι αξιωματούχοι της κυβέρνησης περιέγραψαν στους NY TIMES την επερχόμενη αλλαγή πολιτικής, έπειτα από εβδομάδες παρασκηνιακής εργασίας από αξιωματούχους εθνικής ασφάλειας για να σπάσει το αδιέξοδο. Αν και όσα είπαν οι αξιωματούχοι διέφεραν κάπως ως προς τις λεπτομέρειες για το πώς ο κ. Τραμπ θα προσπαθούσε να παρακάμψει τους περιορισμούς του Κογκρέσου και της νομοθεσίας σχετικά με την ενέργειά του, δήλωσαν ότι περίμεναν από τον κ. Τραμπ τουλάχιστον να σηματοδοτήσει την πρόθεσή του να παραδώσει τα μαχητικά αεροσκάφη στα χέρια της Τουρκίας – αν και είναι αβέβαιο πότε.
Δεν είναι σαφές τι ακριβώς θα πει ο κ. Τραμπ, και αξιωματούχοι προειδοποίησαν ότι θα μπορούσε να αλλάξει γνώμη. Είναι απρόβλεπτος ακόμη και για το ίδιο του το προσωπικό, όπως αναφέρει η εφημερίδα. Ωστόσο, αξιωματούχοι της κυβέρνησης άφησαν να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να υπάρξει ανταλλαγή επιστολών επί του θέματος μεταξύ των δύο ηγετών για να ξεκινήσει η διαδικασία.
Ο νόμος του 2020 που ψηφίστηκε από το Κογκρέσο
Το 2019, κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του κ. Τραμπ, η Τουρκία αποκλείστηκε από το πρόγραμμα F-35 επειδή αγόρασε προηγμένα αντιαεροπορικά συστήματα S-400 από τη Ρωσία. Εκείνη την εποχή, ο φόβος της Ουάσινγκτον ήταν ότι η Τουρκία θα μπορούσε να εκπαιδεύσει τους S-400 στα νεοαποκτηθέντα F-35 και ότι η Ρωσία θα μάθαινε πώς να χειρίζεται την stealth λειτουργία του μαχητικού αεροσκάφους και άλλες δυνατότητες αποφυγής πυραύλων.
Αλλά ο Ερντογάν κατατάσσεται μεταξύ των ισχυρών ηγετών που θαυμάζει περισσότερο ο κ. Τραμπ, και ο αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς πρόσφατα υπέδειξε ότι ο κ. Τραμπ είχε δώσει εντολή σε αξιωματούχους της κυβέρνησης να βρουν έναν τρόπο να δώσουν στον Τούρκο ηγέτη τα αεροσκάφη που έχει καταστήσει σαφές ότι επιθυμεί.
Πρέπει να ξεπεράσουν έναν νόμο που ψηφίστηκε από το Κογκρέσο το 2020, ο οποίος εμποδίζει την πώληση F-35, εκτός εάν η κυβέρνηση καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η Τουρκία δεν κατέχει πλέον τα ρωσικά συστήματα.
Φαίνεται ότι για την επίτευξη αυτού του στόχου, οι S-400 της Τουρκίας -πολλοί από τους οποίους εξακολουθούν να βρίσκονται στα εμπορευματοκιβώτιά τους- ενδέχεται να παραδοθούν σε τρίτο μέρος, σύμφωνα με αξιωματούχο της κυβέρνησης που έχει εμπλακεί ενεργά στις συνομιλίες.
Ένας δεύτερος αξιωματούχος δήλωσε ότι ο μηχανισμός δεν είχε ακόμη τελειοποιηθεί. Πριν από τέσσερα χρόνια, υπήρχε συζήτηση για τη μεταφορά των πυραύλων στην Ουκρανία, όπου θα μπορούσαν να είχαν χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση ρωσικών επιθέσεων, αλλά αυτή η προσπάθεια ναυάγησε.
Φαίνεται απίθανο ο κ. Τραμπ ή ο κ. Ερντογάν να είναι πρόθυμοι να πουλήσουν τα ισχυρά ρωσικά συστήματα στην Ουκρανία σήμερα. Έχει υπάρξει συζήτηση για την αθέμιτη λειτουργία των συστημάτων, ίσως με την αφαίρεση βασικών εξαρτημάτων.
Οι πιέσεις της Τουρκίας
Η Τουρκία ασκεί έντονες πιέσεις για την επανεισδοχή της στο πρόγραμμα F-35 εδώ και χρόνια, αλλά μέχρι τώρα δεν ήταν πρόθυμη να εγκαταλείψει τα συστήματα αεράμυνας που αγόρασε από τη Ρωσία – ακόμη και ενώ ήταν μέλος της συμμαχίας του ΝΑΤΟ και φιλοξενούσε μια αμερικανική βάση όπου αποθηκεύονται τακτικά πυρηνικά όπλα για πιθανή χρήση σε μια σύγκρουση του ΝΑΤΟ με τη Μόσχα.
Το 2019, ο Λευκός Οίκος ήταν σαφής σχετικά με τους λόγους για τους οποίους απέβαλε την Τουρκία από το πρόγραμμα, με κόστος για τις Ηνωμένες Πολιτείες περίπου μισού δισεκατομμυρίου δολαρίων.
«Το F-35 δεν μπορεί να συνυπάρχει με μια ρωσική πλατφόρμα συλλογής πληροφοριών που θα χρησιμοποιηθεί για να μάθουμε για τις προηγμένες δυνατότητές του», ανέφερε τότε μια δήλωση του Λευκού Οίκου. «Η Τουρκία είναι ένας μακροχρόνιος και έμπιστος εταίρος και σύμμαχος του ΝΑΤΟ για πάνω από 65 χρόνια, αλλά η αποδοχή των S-400 υπονομεύει τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν όλοι οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ μεταξύ τους να απομακρυνθούν από τα ρωσικά συστήματα».
Αλλά ο κ. Τραμπ δεν ένιωθε ποτέ άνετα με την απόφαση και συχνά κατηγορούσε τον άμεσο προκάτοχό του, τον πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα. Από τότε που ανέλαβε ξανά τα καθήκοντά του, ο κ. Τραμπ έχει σκεφτεί, δημόσια και κατ’ ιδίαν, την ανατροπή της.
Τον περασμένο μήνα, καθισμένος στο Οβάλ Γραφείο με τον Μαρκ Ρούτε, τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, ο κ. Τραμπ ρωτήθηκε για τα F-35 και είπε ότι θα έφερνε στον κ. Ερντογάν ένα δώρο που θα τον έκανε «πολύ χαρούμενο».
Ο κ. Βανς είπε ότι το ζήτημα είχε παραπεμφθεί στον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγσεθ και πρόσθεσε: «Ο Πιτ και ολόκληρη η ομάδα το εξετάζουν αυτή τη στιγμή, επειδή υπάρχουν ορισμένα πράγματα που πρέπει να πιστοποιήσουμε ότι έχουν συμβεί» εάν η κυβέρνηση επρόκειτο «να συμμορφωθεί με την αμερικανική νομοθεσία. Ο πρόεδρος μας ζήτησε να το κάνουμε αυτό».
Ο κ. Τραμπ αργότερα είπε: «Θα βρούμε λύση».
Αποδεικνύεται ότι η επίλυση του προβλήματος δεν είναι εύκολη. Τον Ιούνιο του 2025, ο Πρέσβης Thomas J. Barrack Jr. προέβλεψε ότι η αντιπαράθεση με την Τουρκία σχετικά με τα F-35 θα επιλυθεί μέχρι το τέλος του ίδιου έτους και υπέδειξε ότι το Κογκρέσο θα υποστηρίξει την απόφαση. Αλλά αυτό το ψήφισμα δεν ήρθε και ο κ. Τραμπ αντιμετωπίζει τώρα την πιθανότητα αυτό το Κογκρέσο – ή το επόμενο – να μην το εγκρίνει. Ορισμένοι Ρεπουμπλικάνοι, συμπεριλαμβανομένου του γερουσιαστή Jim Risch από το Άινταχο, ο οποίος ηγείται της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων, είναι προβληματισμένοι.
Μεταξύ των μακροχρόνιων επικριτών της πώλησης των F-35 είναι ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου. «Η Τουρκία είναι μια σπουδαία χώρα, αλλά κυβερνάται από έναν άνθρωπο που ζητά ανοιχτά την εξόντωση του Ισραήλ», δήλωσε σε συνέντευξή του στο «Fox & Friends» τη Δευτέρα. «Κατέχει τη μισή Κύπρο, μια χώρα του ΝΑΤΟ. Απειλεί την Ελλάδα, μια άλλη χώρα του ΝΑΤΟ, και μιλάει ανοιχτά για την κατάκτηση της Ιερουσαλήμ».
Η πρώτη κυβέρνηση Τραμπ ανησυχούσε τόσο πολύ ότι η Ρωσία θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει το τουρκικό πρόγραμμα για τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με τα συστήματα stealth των F-35, που επέβαλε κυρώσεις στην υπηρεσία αμυντικών προμηθειών της Τουρκίας. Αυτές οι κυρώσεις παραμένουν σε ισχύ.
Εν τω μεταξύ, τα F-35 που πληρώθηκαν από την Τουρκία αλλά δεν παραδόθηκαν ποτέ φυλάσσονται στις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με έκθεση της Υπηρεσίας Έρευνας του Κογκρέσου.
Ο κ. Τραμπ θα φτάσει στην Άγκυρα σήμερα σε μια λεπτή στιγμή για τη διατλαντική συμμαχία.
Επί χρόνια παραπονιέται ότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι δεν συνεισφέρουν αρκετές στρατιωτικές δαπάνες στη συμμαχία. Ενώ φάνηκε να ηρεμεί για λίγο στη σύνοδο κορυφής του περασμένου έτους, όταν όλα τα μέλη του ΝΑΤΟ εκτός από την Ισπανία δεσμεύτηκαν να δαπανήσουν το 3,5% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος τους για την άμυνα και ένα άλλο 1,5% για σχετικές υποδομές, το αίσθημα της επιτυχίας του ήταν βραχύβιο. Έχει αρχίσει να απαιτεί ταχύτερες αυξήσεις και έχει γίνει ιδιαίτερα εξοργισμένος τους τελευταίους μήνες για αυτό που αντιλαμβάνεται ως έλλειψη υποστήριξης από τη συμμαχία κατά τη διάρκεια του πολέμου των ΗΠΑ με το Ιράν.
Κατά τη διάρκεια της συνάντησής του με τον κ. Ρούτε, ο πρόεδρος δήλωσε ότι θα παρευρεθεί στη φετινή σύνοδο κορυφής μόνο και μόνο επειδή την φιλοξενεί ο κ. Ερντογάν και του ζήτησε να παραστεί.
Ο κ. Τραμπ έχει επίσης διασπάσει τη συμμαχία λόγω της στάσης του απέναντι στον Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν της Ρωσίας εν μέσω του πολέμου με την Ουκρανία. Ο κ. Τραμπ έχει υιοθετήσει ορισμένα από τα επιχειρήματα του κ. Πούτιν σχετικά με τη σύγκρουση και είχε μια διαβόητη αντιπαράθεση με τον Πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Οβάλ Γραφείο πέρυσι. Ο κ. Τραμπ αναμένεται να έχει διμερή συνάντηση με τον κ. Ζελένσκι την Τετάρτη.
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ σχεδιάζει να συναντηθεί με τον κ. Ερντογάν αμέσως μετά την άφιξή του από την Ουάσινγκτον σήμερα. Στη συνέχεια, αναμένεται να παρακαθίσει σε δείπνο με άλλους ηγέτες του ΝΑΤΟ. Την Τετάρτη, θα παραστεί σε μια συνεδρίαση εργασίας και στη συνέχεια θα δώσει συνέντευξη Τύπου πριν αναχωρήσει από την Τουρκία.
ΥΠΕΞ Τουρκίας: Η φιλία του Τραμπ με τον Ερντογάν θα μπορούσε να βοηθήσει το ΝΑΤΟ
Η Τουρκία θα επιδιώξει να αξιοποιήσει τη θερμή σχέση μεταξύ του προέδρου της, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, και του προέδρου Τραμπ για να γεφυρώσει τις διαφορές εντός του ΝΑΤΟ κατά τη διάρκεια της επερχόμενης συνόδου κορυφής της στρατιωτικής συμμαχίας στην Τουρκία, δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας, Χακάν Φιντάν, σε πρόσφατη συνέντευξή του στους New York Times.
Τα 32 μέλη του Οργανισμού Βορειοατλαντικού Συμφώνου θα συνέλθουν την Τρίτη στην τουρκική πρωτεύουσα, Άγκυρα, για μια συνάντηση υψηλού διακυβεύματος σχετικά με το μέλλον της διατλαντικής συμμαχίας.
Ενώ ασκεί ευθέως κριτική σε ορισμένους ηγέτες του ΝΑΤΟ, ο κ. Τραμπ διατηρεί εγκάρδιες σχέσεις με τον κ. Ερντογάν, αποκαλώντας τον «φίλο» και «μεγάλο ηγέτη».
Μιλώντας στους New York Times την εβδομάδα πριν από τη σύνοδο κορυφής, ο κ. Φιντάν δήλωσε ότι η σχέση του κ. Ερντογάν με τον Αμερικανό πρόεδρο θα μπορούσε να βοηθήσει στην άμβλυνση των εντάσεων εντός του ΝΑΤΟ.
«Είναι απλώς θέμα εμπιστοσύνης για τον κ. Τραμπ και φιλίας», είπε ο κ. Φιντάν. Η Τουρκία, πρόσθεσε, σκοπεύει να «χρησιμοποιήσει αυτή τη φιλία προς όφελος του γενικού καλού, για ολόκληρη την οικογένεια του ΝΑΤΟ».
Ως πρώην αρχηγός των μυστικών υπηρεσιών και κορυφαίος διπλωμάτης του κ. Ερντογάν από το 2023, ο κ. Φιντάν, 57 ετών, έχει επισημάνει τις πολιτικές της Τουρκίας απέναντι σε πολλές παγκόσμιες κρίσεις, συμπεριλαμβανομένων των πολέμων στη Συρία, τη Γάζα, το Ιράν και, κυρίως για το ΝΑΤΟ, την Ουκρανία.
«Είμαστε κι εμείς μέρος της Ευρώπης και, αν δεν ενωθούμε στην ευρωπαϊκή γεωγραφία για να διαμορφώσουμε την πλατφόρμα ασφαλείας μας, δεν θα νιώσουμε ποτέ αρκετά ασφαλείς», είπε.
enikos.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου