Μοχσέν Ρεζαΐ: Στα 27 ανέλαβε αρχηγός των Φρουρών της Επανάστασης, σήμερα ενορχηστρώνει την εθνική ασφάλεια του Ιράν- Η επιχείρηση που τον «στοιχειώνει»

Ιωάννα Βαρδαλαχάκη • ivardalachaki@naftemporiki.gr

Ο θάνατος του Αλί Λαριτζανί, στα μέσα Μαρτίου κατά τις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις στο Ιράν, θεωρήθηκε ότι άφησε ένα σοβαρό κενό στην καρδιά του καθεστώτος, με πολλούς να υποστηρίζουν τότε ότι η απώλεια ήταν πιο σημαντική και από αυτή του ανώτατου ηγέτη αγιατολλάχ Αλί Χαμενεΐ.

Στη θέση του ισχυρού γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν τον διαδέχθηκε ο Μοχαμάντ Μπαγκέρ Ζολκάντρ.

Η επιλογή του Ζολκάντρ για τη συγκεκριμένη θέση θεωρήθηκε ότι ήταν συνέχεια μιας ευρύτερης μεταβολής, η οποία ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του 1990 όταν οι Φρουροί της Επανάστασης αντέδρασαν στις σχεδιαζόμενες μεταρρυθμίσεις στη χώρα καθορίζοντας τα όρια της εξουσίας στη χώρα.

Ο Ζολκάντρ ωστόσο δεν μακροημέρευσε σε αυτή τη θέση, στην οποία πλέον βρίσκεται ο Μοχσέν Ρεζαΐ, όπως ανακοινώθηκε.

Αν και μιλάμε για αλλαγή σκυτάλης, δεν είναι ακόμα εμφανές πώς θα επηρεάσουν αυτές οι αλλαγές τη στάση της Τεχεράνης στην αναμέτρηση και τις συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Πάντως, όπως σχολιάζει ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins, Βάλι Νασρ, στην πράξη πιθανώς δεν θα δούμε μεγάλη διαφορά μεταξύ των δύο ανδρών «όσον αφορά την υποστήριξη της σκληρής στάσης απέναντι στις ΗΠΑ, τόσο στο πεδίο της μάχης όσο και στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων».

«Ο Ρεζαΐ, ως πρώην αρχηγός και ο διοικητής με τη μακροβιότερη θητεία στους Φρουρούς της Επανάστασης, διαθέτει πολύ μεγαλύτερο κύρος και επιρροή στους στρατιωτικούς σε σχέση με τον Ζολκάντρ», πρόσθεσε μιλώντας στους Financial Times. «Αν μη τι άλλο, πρόκειται για ενίσχυση του ελέγχου που ασκεί ο Μοτζταμπα Χαμενεΐ στους Φρουρούς της Επανάστασης και στη διαδικασία λήψης αποφάσεων», εκτίμησε.

Από την πλευρά του, μιλώντας στο Al Jazeera, ο ερευνητής Αμπάς Ασλάνι δήλωσε ότι ο διορισμός του Ρεζαΐ είναι σημαντικός λόγω της εμπειρίας του στους τομείς του στρατού, της οικονομίας και της πολιτικής, καθώς και της ικανότητάς του να λειτουργεί ως «παράγοντας εξισορρόπησης» μεταξύ διαφορετικών παρατάξεων- κάτι που διέκρινε τον Αλί Λαριτζανί.
Η φημολογία για Πεζεσκιάν

Ο Ασλάνι ανέφερε ότι ο Ρεζαΐ διατηρεί καλές σχέσεις με τον ανώτατο ηγέτη και είναι σε καλή θέση για να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ συντηρητικών και μεταρρυθμιστών. Κατά τον ίδιο, ο διορισμός δεν σηματοδοτεί κάποια σημαντική αλλαγή στην εξωτερική πολιτική του Ιράν, αλλά αποσκοπεί στην κάλυψη του κενού που προέκυψε μετά τη δολοφονία του Λαριτζανί.

Υπάρχει βέβαια και μία φημολογία που συνδέει τον διορισμό του Ρεζαΐ με τις αναφορές περί συνεχών απειλών του Ιρανού προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν να παραιτηθεί. Αυτό ξεκίνησε με τον Μοχαμαντ Μπαγκέρ Χαραζί, γενικό γραμματέα της πολιτικής οργάνωσης «Χεζμπολάχ του Ιράν», η αδελφή του οποίου είναι παντρεμένη με τον αδελφό του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Μοτζταμπά Χαμενεΐ.

Ο Μοχαμαντ Μπαγκέρ Χαραζί προέβλεψε την αναδιάρθρωση στο Συμβούλιο Ασφαλείας παρουσιάζοντας την αλλαγή σκυτάλης ως μέρος μιας προσπάθειας περιορισμού του Μασούντ Πεζεσκιάν. Κατά τον Χαραζί, ο Πεζεσκιάν είχε παραιτηθεί ή είχε απειλήσει να παραιτηθεί 28 φορές και ότι ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ είχε αγανακτήσει μαζί του, προειδοποιώντας ότι μια επόμενη παραίτηση θα γινόταν δεκτή.

Ο Πεζεσκιάν πάντως, όπως και το γραφείο του ανώτατου ηγέτη, διέψευσαν τις αναφορές ότι ο Ιρανός πρόεδρος απείλησε επανειλημμένα να παραιτηθεί. Ωστόσο, η πρόβλεψη του Χαραζί επαληθεύθηκε στην πράξη.


Το παρελθόν του Μοχσέν Ρεζαΐ

Ο Μοχσέν Ρεζαΐ γεννήθηκε το 1954 και δραστηριοποιήθηκε πριν από την επανάσταση του 1979 στους κόλπους της «Μανσουρούν», μιας ένοπλης ισλαμιστικής οργάνωσης που αντιτασσόταν στη μοναρχία.

Μετά την επανάσταση, η Μανσουρούν και έξι άλλες ισλαμιστικές οργανώσεις ένωσαν τις δυνάμεις τους για να σχηματίσουν την Οργάνωση Μουτζαχεντίν της Ισλαμικής Επανάστασης.

Η άνοδος του Ρεζαΐ στη νέα πολιτική τάξη πραγμάτων ήταν ραγδαία. Ο Ρουχολάχ Χομεϊνί τον διόρισε αρχηγό των Φρουρών της Επανάστασης το 1981, όταν ήταν μόλις 27 ετών και το Ιράν βρισκόταν στον δεύτερο χρόνο του πολέμου με το Ιράκ.

Παρέμεινε επικεφαλής έως το 1997, έχοντας την εποπτεία των Φρουρών της Επανάστασης καθ’ όλη σχεδόν τη διάρκεια του οκταετούς πολέμου και κατά τη «μετάλλαξή» τους από ένοπλη οργάνωση σε ένα από τα βασικά κέντρα στρατιωτικής ισχύος του Ιράν.

Αποχώρησε το 1997 και εντάχθηκε στο Συμβούλιο Εμπειρογνωμόνων, διατελώντας επί μακρόν γραμματέας του. Αργότερα, υπηρέτησε ως αντιπρόεδρος αρμόδιος για οικονομικά θέματα υπό τον πρόεδρο Εμπραχίμ Ραϊσί.
Πολλαπλές προσπάθειες να εκλεγεί πρόεδρος

Ο Ρεζαΐ συμμετείχε πολλές φορές στις προεδρικές εκλογές: έθεσε υποψηφιότητα το 2005 αλλά αποσύρθηκε λίγο πριν από την διαδικασία, ενώ συμμετείχε επίσης στις εκλογές του 2009, του 2013 και του 2021, χωρίς ωστόσο να κερδίσει.

Σύμφωνα με το αντιπολιτευόμενο Iran International, η επιμονή του να θέτει υποψηφιότητα κατέληξε να γίνει αντικείμενο χιουμοριστικών σχολίων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς επικράτησε η αντίληψη ότι, όπου διεξάγονταν εκλογές, ο Ρεζαΐ θα έθετε αναπόφευκτα υποψηφιότητα.
Η αμφιλεγόμενη επιχείρηση Καρμπάλα-4

Αν και η επιθυμία του να εκλεγεί δεν ικανοποιήθηκε ποτέ, μία στρατιωτική επιχείρηση που φέρει την σφραγίδα του έχει αφήσει το στίγμα της στο εσωτερικό του Ιράν.

Ο λόγος για την Επιχείρηση Καρμπάλα-4, η οποία εξαπολύθηκε κατά των ιρακινών δυνάμεων τον Δεκέμβριο του 1986. Η επιχείρηση κατέληξε σε καταστροφική αποτυχία για τις ιρανικές δυνάμεις και συνεχίζει να προκαλεί μεγάλες αντιπαραθέσεις στο εσωτερικό της χώρας.

Ο Ρεζαΐ ήταν διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης όταν οι ιρανικές δυνάμεις ξεκίνησαν την επιχείρηση. Μαρτυρίες διοικητών και συμμετεχόντων κατέδειξαν αργότερα ότι οι ιρακινές δυνάμεις είχαν λάβει προηγούμενη γνώση για την επίθεση.

Τα ακριβή στοιχεία για τις απώλειες αμφισβητούνται μέχρι σήμερα. Θεωρείται ότι έχασαν τη ζωή τους περίπου 1.000 άτομα και τραυματίστηκαν 11.000 ενώ οι αγνοούμενοι υπολογίζονται σε 3.900 άτομα.

Ο ίδιος ο Ρεζαΐ έριξε «λάδι στη φωτιά» το 2018, όταν υποστήριξε ότι η επιχείρηση «Καρμπάλα-4» είχε διεξαχθεί με σκοπό την παραπλάνηση του Ιράκ, προτού το Ιράν εξαπολύσει τη μεγαλύτερη επίθεση «Καρμπάλα-5» λίγες ημέρες αργότερα. Προκάλεσε αντιδράσεις γιατί πρώην αξιωματούχοι και στρατιωτικοί υποστήριξαν, από την πλευρά τους, ότι η επιχείρηση «Καρμπάλα-4» είχε σχεδιαστεί ως μια μεγάλης κλίμακας επίθεση και όχι ως αντιπερισπασμός.

Όπως εξηγεί το Iran International, το περιστατικό αποτέλεσε αφορμή για μια ευρύτερη συζήτηση σχετικά με την απόδοση ευθυνών και κατά πόσον οι διοικητές μπορούν να επιμένουν στη διεξαγωγή μιας επιχείρησης παρά τις ενδείξεις ότι οι αντίπαλες δυνάμεις ήταν προετοιμασμένες για αυτήν, και κατά πόσον ο μετέπειτα χαρακτηρισμός της ως ελιγμού παραπλάνησης της επιχείρησης επισκίασε το αρχικό σχέδιο.
Γιατί καταζητείται στην Αργεντινή

Η Αργεντινή τον αναζητά τον Ρεζαΐ για με τη βομβιστική επίθεση που σημειώθηκε τον Ιούλιο του 1994 στο κέντρο της εβραϊκής κοινότητας AMIA στο Μπουένος Άιρες, η οποία στοίχισε τη ζωή σε 85 ανθρώπους και προκάλεσε τον τραυματισμό εκατοντάδων άλλων.

Η Εκτελεστική Επιτροπή της Interpol ενέκρινε την έκδοση «ερυθράς αγγελίας» για τον Ρεζαΐ και πέντε ακόμη άτομα το 2007, κατόπιν αιτήματος της Αργεντινής.

Οι αρχές της Αργεντινής αναφέρουν ότι ο Ρεζαΐ, ως επικεφαλής των Φρουρών της Επανάστασης, συμμετείχε σε σύσκεψη κατά την οποία αποφασίστηκε η επίθεση. Ο ίδιος και η Τεχεράνη έχουν απορρίψει την ιρανική ευθύνη.
Η πρόταση ομηρείας

Οι δημόσιες δηλώσεις του Ρεζαΐ προκαλούν επίσης συχνά αντιδράσεις στο εσωτερικό της χώρας.

Το 2015, υποστήριξε ότι, εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες επιτίθεντο στο Ιράν, οι ιρανικές δυνάμεις θα μπορούσαν να αιχμαλωτίσουν τουλάχιστον 1.000 Αμερικανούς την πρώτη εβδομάδα και να ζητήσουν δισεκατομμύρια δολάρια για τον καθένα.

naftemporiki.gr