Ένας πρόσφυγας από τη Σμύρνη σχεδίασε το αυτοκίνητο που αντέγραψε όλος ο κόσμος

Νατάσα Στασινού • nstasinou@naftemporiki.gr

Η πόλη καίγεται. Η Σμύρνη πνίγεται στις φλόγες, στον καπνό και στον πανικό. Χιλιάδες άνθρωποι συνωστίζονται στο λιμάνι αναζητώντας μια θέση σε κάποιο πλοίο. Ο χρόνος μετρά αντίστροφα.

Ανάμεσά τους βρίσκεται κι ένα δεκαεξάχρονο αγόρι. Λέγεται Αλέξανδρος Ισηγόνης.

Δεν μπορεί να φανταστεί ότι, λίγες δεκαετίες αργότερα, το όνομά του θα συνδεθεί με μία από τις μεγαλύτερες βιομηχανικές επαναστάσεις του 20ού αιώνα.

Το μόνο που γνωρίζει εκείνη τη στιγμή είναι πως πρέπει να φύγει.Να σωθεί.

Ο Ισηγόνης γεννιέται το 1906 στη Σμύρνη. Ο πατέρας του, Κωνσταντίνος, είναι Έλληνας πολιτικός μηχανικός με καταγωγή από την Πάρο και εργάζεται στην κατασκευή σιδηροδρόμων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Η οικογένεια ζει άνετα μέχρι που ο πόλεμος και η Μικρασιατική Καταστροφή ανατρέπουν τα πάντα.

Το 1922, μαζί με τη μητέρα του, επιβιβάζεται σε βρετανικό πλοίο και εγκαταλείπει για πάντα τη γενέτειρά του.

Δεν παίρνει μαζί του περιουσία. Παίρνει μόνο μια δεύτερη ευκαιρία.
Μια νέα ζωή από το μηδέν

Το Λονδίνο δεν θυμίζει σε τίποτα τη Σμύρνη. Η οικογένεια ξεκινά από την αρχή.

Ο νεαρός Αλέξανδρος δεν είναι ο καλύτερος μαθητής στα θεωρητικά μαθήματα, εκεί που ξεχωρίζει είναι αλλού: Στις μηχανές, στα σχέδια, στα εργαλεία. Στην προσπάθεια να καταλάβει πώς λειτουργεί οτιδήποτε κινείται.

Σπουδάζει μηχανολογία στο Battersea Polytechnic και σύντομα αρχίζει να εργάζεται στη βρετανική αυτοκινητοβιομηχανία. Δεν ενδιαφέρεται να φτιάξει απλώς όμορφα αυτοκίνητα.

Θέλει να λύσει προβλήματα. Και αυτή η φιλοσοφία θα αλλάξει ολόκληρη τη βιομηχανία.
Η κρίση που αλλάζει τα πάντα

Το 1956 ξεσπά η κρίση του Σουέζ. Η Μέση Ανατολή βρίσκεται στο επίκεντρο μιας διεθνούς σύγκρουσης, η τροφοδοσία πετρελαίου διαταράσσεται και η Ευρώπη αρχίζει να ανησυχεί σοβαρά για το κόστος των καυσίμων.

Οι οδηγοί αναζητούν μικρότερα και οικονομικότερα αυτοκίνητα. Οι κατασκευαστές βρίσκονται σε αδιέξοδο.

Η British Motor Corporation αναθέτει στον Ισηγόνη μια αποστολή που μοιάζει σχεδόν αδύνατη.

Να δημιουργήσει ένα αυτοκίνητο μικρό εξωτερικά, αλλά αρκετά μεγάλο στο εσωτερικό ώστε να χωρά άνετα τέσσερις ενήλικες και τις αποσκευές τους. Οι περισσότεροι μηχανικοί προσπαθούν να μικρύνουν τα υπάρχοντα μοντέλα. Ο Ισηγόνης αποφασίζει να ξεχάσει όλα όσα γνωρίζει η αυτοκινητοβιομηχανία.
«Ξεκινάμε από λευκό χαρτί»

Ο Έλληνας μηχανικός δεν βελτιώνει ένα αυτοκίνητο, αλλά σχεδιάζει ένα εντελώς νέο. Τοποθετεί τον κινητήρα εγκάρσια στο εμπρός μέρος και μεταφέρει την κίνηση στους μπροστινούς τροχούς. Σπρώχνει τους τέσσερις τροχούς σχεδόν στις γωνίες του αμαξώματος.

Η λύση μοιάζει απλή, αλλά στην πραγματικότητα είναι επαναστατική.

Ξαφνικά, σχεδόν το 80% του συνολικού μήκους του αυτοκινήτου μπορεί να αξιοποιηθεί για τους επιβάτες και τις αποσκευές τους — ποσοστό αδιανόητο για την εποχή.

Οι συνεργάτες του δυσκολεύονται να πιστέψουν ότι αυτό το μικρό «κουτί» μπορεί να λειτουργήσει. Ο ίδιος δεν έχει καμία αμφιβολία.Wikimedia Commons
Το αυτοκίνητο που κανείς δεν περίμενε

Τον Αύγουστο του 1959 παρουσιάζεται επίσημα το Mini και το κοινό μένει έκπληκτο.

Το αυτοκίνητο έχει μήκος λίγο μεγαλύτερο από τρία μέτρα, αλλά στο εσωτερικό του χωρούν τέσσερις ενήλικες.

Καταναλώνει ελάχιστο καύσιμο και το παρκάρεις σχεδόν παντού. Και κυρίως η οδήγησή του δεν θυμίζει κανένα άλλο αυτοκίνητο της εποχής.

Η αίσθηση πίσω από το τιμόνι θυμίζει μικρό αγωνιστικό καρτ. Λίγα χρόνια αργότερα, ο θρυλικός κατασκευαστής αγωνιστικών John Cooper βλέπει τις δυνατότητές του.

Η συνεργασία του με τον Ισηγόνη γεννά το Mini Cooper, το οποίο θα σαρώσει στους αγώνες, θα κερδίσει το Ράλι Μόντε Κάρλο και θα μετατρέψει ένα μικρό οικογενειακό αυτοκίνητο σε παγκόσμιο θρύλο.
Όταν όλος ο κόσμος αρχίζει να αντιγράφει έναν Έλληνα

Η πραγματική επιτυχία του Ισηγόνη δεν μετριέται μόνο στις πωλήσεις. Μετριέται στους ανταγωνιστές του.

Σχεδόν κάθε μεγάλη αυτοκινητοβιομηχανία αρχίζει σταδιακά να υιοθετεί τη φιλοσοφία που εισήγαγε το Mini. Ο εγκάρσιος κινητήρας, η κίνηση στους εμπρός τροχούς, η μέγιστη αξιοποίηση του εσωτερικού χώρου.

Η λογική αυτή γίνεται το νέο πρότυπο για τα μικρά και μεσαία αυτοκίνητα σε ολόκληρο τον κόσμο.

Σήμερα, από ένα Volkswagen Golf μέχρι ένα Toyota Yaris, ένα Peugeot 208 ή ένα Fiat Panda, η βασική αρχιτεκτονική ακολουθεί την ιδέα που γεννήθηκε στο σχεδιαστήριο ενός Έλληνα μηχανικού.

Δεν αντέγραψαν το Mini. Αντέγραψαν τον τρόπο σκέψης του δημιουργού του.

Η μεγαλύτερη διάκριση

Το 1969 η βασίλισσα Ελισάβετ απονέμει στον Αλέξανδρο Ισηγόνη τον τίτλο του Sir, αναγνωρίζοντας τη συμβολή του στη βρετανική βιομηχανία. Είναι πλέον ένας από τους σημαντικότερους μηχανικούς της Ευρώπης.

Δεν κυνηγά ποτέ τη δημοσιότητα, δεν του αρέσουν οι δεξιώσεις. Προτιμά να βρίσκεται δίπλα στα σχέδια και στα πρωτότυπα αυτοκίνητα.

Μέχρι το τέλος της ζωής του παραμένει ένας άνθρωπος που πιστεύει ότι η μηχανική δεν είναι επίδειξη τεχνολογίας.

Είναι λύση σε πραγματικά προβλήματα.
Η κληρονομιά ενός πρόσφυγα

Η ιστορία του Αλέξανδρου Ισηγόνη δεν είναι απλώς η ιστορία ενός σπουδαίου μηχανικού.

Είναι η ιστορία ενός ανθρώπου που έχασε την πατρίδα του, ξεκίνησε ξανά από το μηδέν και αρνήθηκε να αποδεχθεί ότι οι περιορισμοί καθορίζουν το αποτέλεσμα.

Την ώρα που οι περισσότεροι έβλεπαν μια ενεργειακή κρίση, εκείνος έβλεπε μια ευκαιρία να ξανασχεδιάσει το αυτοκίνητο.

Και το έκανε τόσο καλά, ώστε περισσότερα από εξήντα χρόνια αργότερα, οι ιδέες του εξακολουθούν να βρίσκονται κάτω από το καπό εκατομμυρίων αυτοκινήτων.

Ελάχιστοι αναγνωρίζουν σήμερα το όνομά του όταν βλέπουν ένα σύγχρονο αυτοκίνητο να περνά δίπλα τους.

Κι όμως, σχεδόν κάθε φορά που ανοίγει μια πόρτα, μπαίνει στη θέση του οδηγού και βάζει μπροστά έναν μικρό προσθιοκίνητο κινητήρα, υπάρχει ένα κομμάτι της σκέψης του Αλέξανδρου Ισηγόνη που εξακολουθεί να κινεί τον κόσμο.

naftemporiki.gr