Σημαντική εξέλιξη για την κυκλοφορία των εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ προαναγγέλλει η Τεχεράνη, καθώς υποστηρίζει ότι βρίσκεται πολύ κοντά σε συμφωνία με το Ομάν για τη διαχείριση της ναυσιπλοΐας σε ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα του πλανήτη.
Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο χωρών βρίσκονται σε εξέλιξη εδώ και αρκετές εβδομάδες και, σύμφωνα με το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών, έχουν πλέον εισέλθει στην τελική τους φάση.
Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν, Εσμαΐλ Μπαγκαέι, δήλωσε τη Δευτέρα στην Τεχεράνη ότι οι δύο πλευρές έχουν καταλήξει σε ένα πλαίσιο «κατανόησης», το οποίο θα προβλέπει μεταξύ άλλων έναν προσωρινό ασφαλή διάδρομο για τη διέλευση πλοίων από τα Στενά.
Το σχετικό πλαίσιο αναμένεται να καταγραφεί επισήμως στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO), τον οργανισμό των Ηνωμένων Εθνών που είναι αρμόδιος για τη διεθνή ναυτιλία.
«Οι συνομιλίες έχουν σημειώσει πολύ σημαντική πρόοδο», ανέφερε ο Μπαγκαέι, εκφράζοντας παράλληλα την ελπίδα ότι η διαδικασία δεν θα επηρεαστεί από παρεμβάσεις τρίτων χωρών, χωρίς να κατονομάσει κάποια συγκεκριμένη.
Μια πιθανή ανάσα για τις αγορές πετρελαίου
Η είδηση προκάλεσε αρχικά συγκρατημένη αισιοδοξία στις ενεργειακές αγορές. Οι τιμές του πετρελαίου περιόρισαν προσωρινά τα κέρδη τους, καθώς οι επενδυτές εκτίμησαν ότι μια συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ομάν θα μπορούσε να διευκολύνει την επανέναρξη μεγαλύτερου όγκου εμπορικής ναυσιπλοΐας.
Το πετρέλαιο Brent διαπραγματευόταν κοντά στα 97 δολάρια το βαρέλι το μεσημέρι της Δευτέρας στο Λονδίνο, έχοντας νωρίτερα αγγίξει περίπου τα 97,93 δολάρια.
Η σημασία των Στενών είναι τεράστια για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά, καθώς από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα μεταφέρονται καθημερινά μεγάλες ποσότητες αργού πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων.
Ενδεικτικά, αναλυτές της Macquarie εκτιμούν ότι σήμερα διέρχονται από το Ορμούζ περίπου 7 εκατ. βαρέλια αργού και διυλισμένων καυσίμων ημερησίως. Πριν από την έναρξη του πολέμου, ο αντίστοιχος όγκος υπολογιζόταν σε περίπου 20 εκατ. βαρέλια την ημέρα.
Παρά τους κινδύνους, ένας περιορισμένος αριθμός ναυτιλιακών εταιρειών εξακολουθεί να πραγματοποιεί διελεύσεις, εφόσον το οικονομικό αντάλλαγμα θεωρείται αρκετά υψηλό ώστε να αντισταθμίζει το ρίσκο.
Το ακανθώδες ζήτημα του ελέγχου
Πίσω από τη συμφωνία για την ασφαλή διέλευση κρύβεται ένα πολύ μεγαλύτερο γεωπολιτικό ζήτημα: ποιος θα έχει τον ουσιαστικό έλεγχο της κυκλοφορίας στα Στενά.
Το Ιράν και το Ομάν είναι οι δύο χώρες που συνορεύουν με το στρατηγικό θαλάσσιο πέρασμα και φαίνεται πως εξετάζουν τη θεσμοθέτηση ενός πλαισίου διαχείρισης της ναυσιπλοΐας, το οποίο ενδέχεται να περιλαμβάνει και την επιβολή τελών για συγκεκριμένες υπηρεσίες.
Η προοπτική αυτή έρχεται σε ευθεία αντίθεση με την αμερικανική επιδίωξη. Η Ουάσινγκτον θέλει το Ορμούζ να επιστρέψει στο καθεστώς που ίσχυε πριν από τον πόλεμο, όταν η διέλευση πλοίων γινόταν χωρίς έναν νέο μηχανισμό ελέγχου από την Τεχεράνη.
Οι ΗΠΑ, οι οποίες έχουν επιβάλει αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια με στόχο να περιορίσουν τις εξαγωγές πετρελαίου της χώρας, θα πρέπει επομένως να αποφασίσουν πώς θα αντιμετωπίσουν μια συμφωνία που θα μπορούσε να ενισχύσει τον ρόλο του Ιράν στη διαχείριση του περάσματος.
Νέα ένταση στη ναυσιπλοΐα
Η ανακοίνωση της Τεχεράνης ήρθε μετά από μια σειρά ισχυρισμών και στρατιωτικών επεισοδίων στη θαλάσσια περιοχή.
Το Ιράν υποστήριξε το Σαββατοκύριακο ότι επιτέθηκε σε τρία πλοία τα οποία, σύμφωνα με την Τεχεράνη, ακολούθησαν μη εγκεκριμένη διαδρομή, καθώς και σε τρία πλοία που συνδέονται με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί δεν είχαν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα. Πρόσωπα που γνωρίζουν τις διελεύσεις πλοίων από τα Στενά ανέφεραν επίσης ότι δεν είχαν διαπιστώσει ενδείξεις για μεγάλης κλίμακας περιστατικά ιρανικών επιθέσεων τις προηγούμενες ημέρες.
Νωρίτερα, ο αμερικανικός στρατός είχε ανακοινώσει ότι έπληξε τρία ιρανικά δεξαμενόπλοια μεταφοράς αργού πετρελαίου, καταστρέφοντας το ένα από αυτά. Η αμερικανική πλευρά υποστήριξε ότι οι επιθέσεις πραγματοποιήθηκαν ως απάντηση σε ενέργειες των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης εναντίον δύο αμερικανικών πολεμικών πλοίων με βαλλιστικούς πυραύλους.
Στο στόχαστρο και η Σαουδική Αραβία
Την ίδια ώρα, νέο μέτωπο ανησυχίας για την ενεργειακή ασφάλεια δημιουργήθηκε στη Σαουδική Αραβία.
Εγκαταστάσεις της Saudi Aramco στη Jazan, στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας, φέρεται να επλήγησαν, με τις αρμόδιες αρχές να αξιολογούν το μέγεθος των ζημιών.
Οι εγκαταστάσεις της περιοχής έχουν αποτελέσει και στο παρελθόν στόχο επιθέσεων από τους Χούθι της Υεμένης, οι οποίοι υποστηρίζονται από το Ιράν.
Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τους φόβους ότι οι επιπτώσεις της σύγκρουσης δεν περιορίζονται στο Ορμούζ, αλλά μπορούν να επηρεάσουν πολλαπλές ενεργειακές υποδομές και θαλάσσιες οδούς της Μέσης Ανατολής.
Επτά μήνες πολέμου και αυξανόμενες οικονομικές πιέσεις
Ο πόλεμος έχει πλέον εισέλθει στον έβδομο μήνα, με τις προσπάθειες για διπλωματική επίλυση να μην έχουν μέχρι στιγμής οδηγήσει σε συμφωνία.
Η παρατεταμένη σύγκρουση έχει προκαλέσει άνοδο στις τιμές του πετρελαίου, των καυσίμων και του φυσικού αερίου, αυξάνοντας τις ανησυχίες για ένα νέο κύμα πληθωρισμού διεθνώς.
Ιδιαίτερα έντονες είναι οι πιέσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου η λιανική τιμή του ντίζελ έχει φτάσει σε επίπεδα-ρεκόρ.
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ δέχεται αυξανόμενες πιέσεις να τερματίσει τη σύγκρουση, καθώς η ενεργειακή ακρίβεια εξελίσσεται σε σημαντικό οικονομικό και πολιτικό πρόβλημα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Το μεγάλο ερώτημα
Μια συμφωνία Ιράν–Ομάν μπορεί να προσφέρει μια προσωρινή διέξοδο στη ναυσιπλοΐα και να επιτρέψει την αύξηση των φορτίων που διέρχονται από το Ορμούζ. Ωστόσο, ταυτόχρονα ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στη μάχη για τον έλεγχο ενός από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του κόσμου.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι εάν η Ουάσινγκτον θα αποδεχθεί ένα νέο καθεστώς διαχείρισης των Στενών ή θα επιδιώξει την επιστροφή στο προπολεμικό μοντέλο ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
Μέχρι να ξεκαθαρίσει το τοπίο, η αγορά πετρελαίου θα συνεχίσει να παρακολουθεί στενά κάθε εξέλιξη στο Ορμούζ, καθώς ακόμη και μια περιορισμένη διαταραχή στις διελεύσεις μπορεί να έχει άμεσες συνέπειες στις διεθνείς τιμές ενέργειας.
Με πληροφορίες από Bloomberg
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου