Για τους περισσότερους, το πιστοποιητικό γέννησης είναι ένα χαρτί ξεχασμένο σε κάποιο συρτάρι. Για όσους δεν το έχουν, όμως, είναι το όριο ανάμεσα σε μια κανονική ζωή και σε μια ύπαρξη στη σκιά. Ένα τέτοιο όριο καθορίζει τη ζωή του 25χρονου Arnold Ncube στη Νότια Αφρική.
Το BBC μας παρουσιάζει την περίπτωσή του και δείχνει τι σημαίνει να είσαι ανιθαγενής. Γεννημένος στο Γιοχάνεσμπουργκ, με πατέρα Νοτιοαφρικανό, πληροί τυπικά τις προϋποθέσεις για υπηκοότητα. Όμως ποτέ δεν απέκτησε κρατικά έγγραφα. Όταν επιχείρησε να εγγραφεί στο γυμνάσιο, συνειδητοποίησε ότι δεν είχε ούτε πιστοποιητικό γέννησης. Εγκαταλελειμμένος από τους γονείς του, δεν μπορούσε να αποδείξει ποιος είναι.
«Δεν υπάρχεις πουθενά»
Σήμερα, πλένει αυτοκίνητα στα πίσω στενά της συνοικίας Τεμπίσα κοντά στο Γιοχάνεσμπουργκ – μία από τις ελάχιστες διεξόδους επιβίωσης για έναν άνθρωπο χωρίς χαρτιά.
«Είναι οδυνηρό», λέει. «Είσαι αόρατος. Δεν υπάρχεις. Ζεις στις σκιές. Δεν μπορείς να ανοίξεις τραπεζικό λογαριασμό, ούτε να βρεις μια κανονική δουλειά». Προσπαθεί να παραμείνει αισιόδοξος, αλλά η διαδρομή είναι βαριά. «Βλέπω τους συνομηλίκους μου να έχουν τελειώσει τις σπουδές τους. Εγώ δεν μπόρεσα. Η κατάθλιψη κάποτε ήταν φίλη μου».
Ο Arnold είναι ένας από τους περίπου 10.000 ανιθαγενείς που εκτιμάται ότι ζουν στη Νότια Αφρική, παρότι έχουν γεννηθεί εκεί. Επίσημα στοιχεία δεν υπάρχουν· οι αριθμοί βασίζονται σε εκτιμήσεις οργανισμών όπως η UNHCR και οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Όταν το κράτος «χάνει» τους ανθρώπους
Η ανιθαγένεια σημαίνει αδυναμία πρόσβασης σε βασικά αγαθά: εκπαίδευση, υγειονομική περίθαλψη, εργασία. Προκύπτει από διοικητικά εμπόδια, ελλιπή μητρώα και γραφειοκρατικά κενά, κάνοντας το πρόβλημα δύσκολο να καταγραφεί – όχι μόνο στη Νότια Αφρική, αλλά παγκοσμίως.
Χαρακτηριστική είναι η ιστορία της Christy Chitengu, δικηγόρου και υπερασπίστριας ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που μέχρι πριν τρία χρόνια ήταν και η ίδια ανιθαγενής. Μόλις στα 17 της έμαθε ότι «δεν υπήρχε» για το κράτος, όταν η διευθύντρια του σχολείου της αποκάλυψε πως δεν υπήρχαν επίσημα έγγραφα για εκείνη.
Γεννημένη στο Γιοχάνεσμπουργκ από γονείς από τη Ζιμπάμπουε, είχε μόνο ένα χειρόγραφο πιστοποιητικό γέννησης – ανεπαρκές για τις αρχές. Η απόκτηση της υπηκοότητας της Ζιμπάμπουε αποδείχθηκε αδύνατη, καθώς θα έπρεπε να εγκαταλείψει τη χώρα χωρίς χαρτιά, ρισκάροντας να μην επιστρέψει ποτέ.
«Η υπηκοότητα δεν είναι ανταμοιβή»
Σε μια χώρα με σοβαρές εντάσεις γύρω από τη μετανάστευση, η Christy απορρίπτει το επιχείρημα ότι η υπηκοότητα για ανιθαγενή παιδιά λειτουργεί ως «κίνητρο» για παράτυπη μετανάστευση. «Η υπηκοότητα δεν είναι ανταμοιβή», λέει. «Είναι δικαίωμα για μια αξιοπρεπή ζωή, για να σε αναγνωρίζουν ως άνθρωπο».
Η ανιθαγένεια αφορά τουλάχιστον 4,5 εκατ. ανθρώπους παγκοσμίως – σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις. Ορισμένοι ανεβάζουν τον απολογισμο στα15 εκατομμύρια. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η λύση απαιτεί πολιτικές αλλαγές: δυνατότητα καταγραφής παιδιών προσφύγων στη χώρα γέννησής τους και δικαίωμα των μητέρων να μεταβιβάζουν την υπηκοότητά τους.
«Δεν είναι μόνο νομικό ζήτημα, είναι ζήτημα ανάπτυξης», υπογραμμίζει ο Jesus Perez Sanchez του UNHCR. «Οι άνθρωποι αυτοί δεν μπορούν να συμβάλουν πλήρως στην κοινωνία και την οικονομία όσο παραμένουν στο περιθώριο».
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου