Ρουμπίνη Φέφε: «…η μεγαλύτερη αίσθηση ελέγχου, προέκυψε μέσα από την αποδοχή της αβεβαιότητας..»

Γιώργος Σ. Κουλουβάρης • gkoul@naftemporiki.gr

Η παράσταση «Endgame – 4 ημέρες και 7 λεπτά», βασισμένη στην αιχμηρή και τρυφερή γραφή της Γλυκερίας Μπασδέκη και σκηνοθετημένη από τη Ρουμπίνη Φέφε, ανεβαίνει, για λίγες ακόμη Κυριακές, στο Θέατρο Μικρός Κεραμεικός [Ευμολπιδών 13, Αθήνα].

Το έργο φέρνει στη σκηνή μια πολυφωνική ιστορία για το τέλος του κόσμου – ή για όλα όσα επιμένουν να ανθίζουν λίγο πριν από αυτό.

Σε τέσσερις μέρες και επτά λεπτά ακριβώς, ο κόσμος όπως τον ξέρουμε θα τελειώσει. Ένας κομήτης καταστρέφει την γη. Τέσσερις γυναίκες καταφεύγουν σε ένα υπόγειο, ηχογραφώντας ιστορίες για τον μελλοντικό αρχαιολόγο. Οι φωνές μπλέκονται, άλλοτε ψιθυρίζοντας το «φταίω», άλλοτε φωνάζοντας την ανάγκη του «είμαι», δημιουργώντας ένα πολύχρωμο μωσαϊκό ταυτότητας. Ο δραματικός χρόνος ορίζεται σε ένα άχρονο μέλλον. Η ατμόσφαιρα είναι post apocalyptic, με εικόνες που κοιτούν ταυτόχρονα πίσω και μπροστά, σαν ένα χρονικό καρουσέλ.

Η λαϊκή τέχνη του θεάτρου σκιών, με την υπογραφή του Άθω Δανέλλη, φωτίζει τις φωνές των γυναικών και χαρίζει στην παράσταση μια διάσταση συλλογικής μνήμης, υπέρβασης και χιούμορ, ακόμα και μπροστά στο σκοτάδι.

Η Ρουμπίνη Φέφε μίλησε μαζί μας.

Σκηνοθετείτε και πρωταγωνιστείτε στην παράσταση· ποια έννοια θεωρείτε περισσότερο παρούσα στο έργο, τον χρόνο ή τη φθορά;
«Στο έργο δεν υπάρχει η φθορά με τη συμβατική της έννοια. Ο χρόνος δεν λειτουργεί ως δύναμη που διαβρώνει, αλλά ως τέχνασμα: ένα δραματουργικό εργαλείο που επιτρέπει να ειπωθούν πράγματα που, αλλιώς, θα έμεναν ανείπωτα. Οργανώνεται ως μηχανισμός αφήγησης και όχι ως βιολογική ή υπαρξιακή φθορά. Διαστέλλεται, παγώνει, επαναλαμβάνεται, όχι για να δείξει παρακμή, αλλά για να δημιουργήσει χώρο λόγου.
Μέσα σε αυτή τη χρονική κατασκευή, οι χαρακτήρες αποκτούν το άλλοθι να μιλήσουν, να αναιρέσουν ή να σταθούν πάνω σε λέξεις που δεν ανήκουν σε καμία “εξέλιξη”. Ο χρόνος γίνεται έτσι ένα σκηνικό συμβόλαιο: δεν μετρά, δεν οδηγεί, δεν καταλήγει. Απλώς, επιτρέπει την εκφορά του λόγου. Ακόμη και οι αναφορές στο παρελθόν δεν δηλώνουν φθορά, αλλά λειτουργούν ως ρητορικά ίχνη. Το παρελθόν εμφανίζεται ως δεξαμενή φωνών που ενεργοποιούνται στο παρόν της σκηνής».



Αντλείτε δύναμη από τη γυναικεία χειραφέτηση; Θα λέγατε ότι στο «Endgame», είναι κινητήριος δύναμη;
«Δεν θεωρώ ότι πρέπει να αγωνιστώ ως γυναίκα για να ακουστώ. Θεωρώ αυτονόητη τη δυνατότητα να ακουστεί κάποιος ανεξαρτήτως φύλου, εφόσον αγωνίζεται για τον λόγο του και τη θέση του στον κόσμο. Όταν ο αγώνας ορίζεται πρωτίστως από το φύλο, ελλοχεύει ο κίνδυνος να υπονοείται —έστω άθελα— μια προϋπάρχουσα κατωτερότητα.
Στο “Endgame”, η γυναικεία χειραφέτηση δεν λειτουργεί ως σύνθημα ή ιδεολογική δήλωση, αλλά ως δεδομένη συνθήκη φωνής. Υπό αυτή την έννοια, μπορεί να θεωρηθεί κινητήρια δύναμη, όχι όμως μέσα από σύγκρουση. Είναι κινητήρια γιατί επιτρέπει την άρθρωση του λόγου χωρίς απολογία ή ανάγκη νομιμοποίησης. Οι γυναικείες φωνές δεν διεκδικούν ακρόαση μέσω ταυτότητας· υπάρχουν επί ίσοις όροις, ως ανθρώπινες φωνές. Η ισότητα δεν είναι στόχος πάνω στη σκηνή, αλλά αφετηρία».



Ποιο είναι, κατά τη γνώμη σας, το πιο δυνατό στοιχείο της συγγραφής της Γλυκερίας Μπασδέκη;
«Το χαρακτηριστικό twist, που διατρέχει σχεδόν όλα τα κείμενά της· ενώ κινείται γύρω από ένα ανείπωτο ή εξαιρετικά φορτισμένο γεγονός —όπως, για παράδειγμα, την εκταφή της μητέρας της— εισάγει αιφνίδια ένα κωμικό στοιχείο “ανάμεσα”. Το κωμικό δεν λειτουργεί ως εκτόνωση ούτε ως ειρωνεία απέναντι στο τραύμα.
Αντίθετα, δημιουργεί μια ρωγμή στον λόγο, που καθιστά το ανείπωτο ακόμη πιο παρόν. Το χιούμορ δεν αποδυναμώνει τη δραματική ένταση· τη βαθαίνει, ακριβώς επειδή βρίσκεται σε πλήρη ασυμβατότητα με το γεγονός. Αυτή η διαρκής μετατόπιση από το βαρύ στο ελαφρύ, από το τραγικό στο σχεδόν αμήχανα κωμικό, αποτελεί δομικό στοιχείο της γραφής της και βασικό στοιχείο της ιδιαιτερότητάς της».



«Το έργο ακροβατεί ανάμεσα στο προσωπικό και το συλλογικό», σημειώνετε στο σκηνοθετικό σας σημείωμα· πείτε μας κάτι παραπάνω.
«Η αφετηρία του λόγου στο “Endgame” είναι προσωπική, αλλά δεν παραμένει εκεί. Δεν πρόκειται για εξομολογητικό θέατρο. Το προσωπικό λειτουργεί ως υλικό εκκίνησης, όχι ως προορισμός. Οι μνήμες και οι φωνές του έργου απογυμνώνονται από το βιογραφικό τους βάρος και μετατοπίζονται σε ένα πεδίο συλλογικής ανάγνωσης. Ο λόγος διατηρεί την ενσώματη αλήθεια του προσωπικού, χωρίς να αποκλείει τον θεατή. Το “Endgame” δεν ζητά ταύτιση με μια συγκεκριμένη ιστορία, αλλά αναγνώριση μιας κοινής συνθήκης. Εκεί, σε αυτή τη λεπτή ισορροπία, παράγεται ο χώρος συνάντησης ανάμεσα στη σκηνή και το κοινό».



Mια στιγμή, όπου έχει επικρατήσει το παράδοξο στη ζωή σας;
«Το παράδοξο είναι φίλος μου. Η συνύπαρξη των αντιθέσεων με αντιπροσωπεύει ως ιδιοσυγκρασία. Δεν αντιλαμβάνομαι τη ζωή —ούτε τη σκέψη, ούτε τη δημιουργία— ως μια ευθύγραμμη διαδικασία με καθαρές απαντήσεις.
Μια στιγμή όπου το παράδοξο επικράτησε έντονα, ήταν όταν συνειδητοποίησα ότι η μεγαλύτερη αίσθηση ελέγχου, προέκυψε μέσα από την αποδοχή της αβεβαιότητας. Σε μια περίοδο που όλα απαιτούσαν αποφάσεις και σαφείς κατευθύνσεις, η πιο ουσιαστική πράξη ήταν να σταματήσω να πιέζω τη ζωή να ευθυγραμμιστεί με ένα σχέδιο. Όσο λιγότερο προσπαθούσα να “τακτοποιήσω” τα πράγματα, τόσο πιο καθαρά εμφανίζονταν. Δεν ήταν παραίτηση, αλλά μετατόπιση στάσης. Η ασάφεια δεν είναι έλλειμμα, αλλά συνθήκη. Αυτή η εμπειρία, επηρέασε καθοριστικά και τον τρόπο που δουλεύω καλλιτεχνικά».

Ταυτότητα Παράστασης

Σκηνοθεσία: Ρουμπίνη Φέφε και ομάδα Παναγνώστου
Βοηθός σκηνοθέτη: Ράνια Πολυχρονάκη
Δραματουργική επεξεργασια: Ρουμπίνη Φέφε
Βοηθός Δραματουργικής επεξεργασίας: Ράνια Πολυχρονάκη
Σκηνογραφία: Ράνια Πολυχρονάκη
Ενδυματολογία: η ομάδα Παναγνώστου
Θέατρο Σκιών: Άθως Δανέλης
Ηχητικός σχεδιασμός: ομάδα Παναγνώστου
Πρωτότυπη μουσική σύνθεση: Έλενα Τσέλιου, Λουκάς Μποράκης
Φώτα & Ήχος: Χριστίνα Φυλακτοπούλου
Video – Φωτογραφία: Πέτρος Στεριώτης
Παραγωγή: Bateau Lavoir AMKE

Ερμηνεύουν: Νιόβη Γαβριήλ, Ράνια Πολυχρονάκη, Έλενα Τσέλιου, Ρουμπίνη Φέφε
Ακούγεται σε ηχογράφηση, η φωνή του Άθου Δανέλλη

Προπώληση: ENDGAME 4 ημέρες και 7 λεπτά : https://www.ticketservices.gr/event/mikros-kerameikos-endgame/?lang=el

Διάρκεια: 70 λεπτά χωρίς διάλειμμα

Μικρός Κεραμεικός

Ευμολπιδών 13, Αθήνα

naftemporiki.gr