Απόφαση υψηλής κοινωνικής και οικονομικής βαρύτητας εξέδωσε η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, βάζοντας τέλος σε μια πολυετή νομική εκκρεμότητα που αφορούσε περί τους 350.000 δανειολήπτες ενταγμένους στον Νόμο Κατσέλη.
Το ανώτατο δικαστήριο έκρινε κατά πλειοψηφία ότι ο υπολογισμός των τόκων στα ρυθμισμένα «κόκκινα» δάνεια δεν θα γίνεται επί του συνολικού κεφαλαίου της οφειλής, αλλά μόνο επί της μηνιαίας δόσης που έχει ορίσει το δικαστήριο.
Η απόφαση οδηγεί σε δραστική μείωση των τελικών ποσών που καλούνται να καταβάλουν οι δανειολήπτες.
Ποια ερμηνεία επικράτησε
Με 35 ψήφους έναντι 12, η Ολομέλεια έκρινε ότι οι τόκοι δεν «τρέχουν» από την πρώτη ημέρα της ρύθμισης πάνω στο αρχικό κεφάλαιο, αλλά υπολογίζονται σε μηνιαία βάση και αποκλειστικά επί της εκάστοτε δόσης.
Το κρίσιμο ερώτημα ήταν αν ο ανατοκισμός θα εφαρμόζεται στο σύνολο της οφειλής (όπως ζητούσαν τράπεζες και servicers), ή
θα περιορίζεται στη δόση που έχει καθορίσει το δικαστήριο. Η δεύτερη επιλογή, που τελικά επικράτησε, αποτρέπει τον εκτοκισμό ποσών που δεν είναι άμεσα απαιτητά και καθιστά τις ρυθμίσεις ουσιαστικά βιώσιμες.
«Ανάσα» για τους δανειολήπτες
Η διαφορά μεταξύ των δύο μεθόδων υπολογισμού δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Σε βάθος χρόνου μεταφράζεται σε χιλιάδες ευρώ λιγότερους τόκους, σε χαμηλότερη μηνιαία επιβάρυνση και κυρίως σε ρεαλιστική δυνατότητα αποπληρωμής για νοικοκυριά που βρίσκονται επί χρόνια σε οικονομική πίεση.
Δεν είναι τυχαίο ότι το ζήτημα είχε λάβει και πολιτικές διαστάσεις, καθώς η μία ερμηνεία ευνοούσε σαφώς τα funds, ενώ η άλλη υπηρετούσε τον προστατευτικό χαρακτήρα του Νόμου Κατσέλη.
Το χρονικό
Το ζήτημα προέκυψε μέσα από αντικρουόμενες αποφάσεις των πολιτικών δικαστηρίων σε όλη τη χώρα για τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στα δάνεια που έχουν ρυθμιστεί με βάση τον Νόμο 3869/2010 (νόμος Κατσέλη). Καθώς τα δικαστήρια δεν συμφωνούσαν μεταξύ τους για το αν ο ανατοκισμός γίνεται επί του συνολικού κεφαλαίου ή επί της μηνιαίας δόσης, δημιουργήθηκε ανασφάλεια δικαίου για χιλιάδες υποθέσεις.
Η διαμάχη επικεντρώθηκε στο άρθρο 9 παράγραφος 2 του νόμου — δηλαδή πώς πρέπει να «τρέχουν» οι τόκοι όταν ένα δάνειο ρυθμίζεται λόγω αδυναμίας αποπληρωμής.
Το θέμα έφτασε στον Άρειο Πάγο μέσω προδικαστικού ερωτήματος από το Ειρηνοδικείο Ιωαννίνων, το οποίο αντιμετώπισε την κρίσιμη νομική διαφοροποίηση και διαπίστωσε αντιφατικές αποφάσεις σε άλλες πόλεις.
Στις 27 Φεβρουαρίου 2025 το θέμα συζητήθηκε στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου στο πλαίσιο πιλοτικής δίκης, δηλαδή μιας διαδικασίας που λύνει νομικό ζήτημα για όλους και όχι μόνο για τη συγκεκριμένη υπόθεση που έστειλε το ερώτημα.
Πώς φτάσαμε στην απόφαση
Η Ολομέλεια υιοθέτησε ουσιαστικά την εισαγγελική πρόταση της τότε εισαγγελέως του Αρείου Πάγου, Γεωργία Αδειλίνη, καθώς και την εισήγηση του αντιπροέδρου και εισηγητή της υπόθεσης.
Η εισαγγελέας είχε υπογραμμίσει ότι ο συγκεκριμένος τρόπος υπολογισμού των τόκων εναρμονίζεται με τον πυρήνα του νόμου, ο οποίος δεν είναι άλλος από την αντιμετώπιση των κοινωνικών συνεπειών της υπερχρέωσης και τη διασφάλιση αξιοπρεπούς διαβίωσης για τον οφειλέτη και την οικογένειά του.
Τι σημαίνει για τράπεζες και servicers
Για τις τράπεζες και τις εταιρείες διαχείρισης, η απόφαση δημιουργεί νέα και σύνθετα δεδομένα. Όπως έχει γράψει στο παρελθόν η «Ν» επηρεάζονται κυρίως τα χαρτοφυλάκια τιτλοποιήσεων του προγράμματος «Ηρακλής».
Σύμφωνα με εκτιμήσεις που έχουν τεθεί υπόψη της Δικαιοσύνης, η επίπτωση στις τιτλοποιήσεις μπορεί να προσεγγίσει το 1 δισ. ευρώ, με δυνητικό αντίκτυπο και στις κρατικές εγγυήσεις.
Ανοίγει ο δρόμος και για άλλες διεκδικήσεις;
Ορισμένοι πιστεύουν ότι δεν αποκλείεται να ανοίξει ο δρόμος για νέες διεκδικήσεις, με επίκληση της αρχής της ισότητας, από ευάλωτους δανειολήπτες και στον εξωδικαστικό μηχανισμό.
Αν συνέβαινε αυτό, πρόκειται για περίπου 50.000 δάνεια, συνολικού ύψους περί τα 5 δισ. ευρώ, με ακόμη μεγαλύτερο αριθμό εμπλεκόμενων νοικοκυριών λόγω εγγυητών και συνυπόχρεων.
Ωστόσο νομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι η απόφαση αφορά αποκλειστικά τον Νόμο Κατσέλη και δεν συνδέεται άμεσα με το ισχύον πτωχευτικό πλαίσιο.
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου