Μιχάλης Ψύλος • psilosm@naftemporiki.gr
Η Αυστρία αποφάσισε να μειώσει προσωρινά τον ειδικό φόρο κατανάλωσης στα καύσιμα για να αντιμετωπίσουν τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις την εκτόξευση των τιμών, λόγω του πολέμου στον Κόλπο.
«Το κράτος δεν πρέπει να γίνει κερδοσκόπος της κρίσης», δήλωσε ο Αυστριακός καγκελάριος Κρίστιαν Στόκερ, που ανήκει στο κεντροδεξιό Λαϊκό Κόμμα (ÖVP).
Ως πρώτο βήμα, η Αυστριακή κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι ο φόρος στο ντίζελ και τη βενζίνη θα μειωθεί κατά 5 σεντς στο λίτρο. Επιπλέον, θα υπάρξει προσωρινό πάγωμα στα περιθώρια κέρδους σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα.
Ο Στόκερ δήλωσε ότι τα νέα μέτρα θα μπορούσαν τελικά να μειώσουν την τιμή των καυσίμων στην Αυστρία έως και 10 λεπτά το λίτρο. « Η αύξηση των τιμών που προέκυψε από τον πόλεμο στο Ιράν δεν θα πρέπει να οδηγήσει σε αποδυνάμωση της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων», τονίζει ο Αυστριακός καγκελάριος.
Για την ιστορία, ο φόρος σήμερα στα 39,7 σεντς ανά λίτρο ντίζελ και σε 48,2 σεντς ανά λίτρο βενζίνης. Επιπλέον, οι αυξήσεις τιμών στα βενζινάδικα επιτρέπονται μόνο τρεις φορές την εβδομάδα μέχρι τουλάχιστον τα μέσα Απριλίου.
Τι συμβαίνει στην Ελλάδα
Η ενεργειακή κρίση που προκλήθηκε από τον πόλεμο κατά του Ιράν και η δραστική μείωση της μεταφοράς πετρελαίου στο Στενό του Ορμούζ, έχουν ωθήσει τις τιμές της βενζίνης και του ντίζελ πάνω από το κρίσιμο όριο των δύο ευρώ το λίτρο, σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.
Ο μέσος όρος της ΕΕ είναι περίπου 1,57 ευρώ ανά λίτρο – που σημαίνει ότι σε κάποιες χώρες, όπως η Ελλάδα, οι καταναλωτές πληρώνουν περίπου 20% περισσότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ.
Στη χώρα μας, οι τιμές της βενζίνης και του ντίζελ είναι γύρω στα 2 ευρώ στα μεγάλα αστικά κέντρα, αλλά πιο πάνω στα νησιά και σε δυσπρόσιτες περιοχές. Η κυβέρνηση επέβαλε μόνο, πλαφόν 5 λεπτά το λίτρο στο περιθώριο κέρδους στις εταιρείες για βενζίνη και πετρέλαιο και 12 λεπτά στα πρατήρια.
Την ίδια ώρα τα έσοδα του κράτους αντιστοιχούν στο 61,6% της τελικής τιμής, ενώ τα έσοδα ολόκληρης της αλυσίδας καυσίμων- από το διυλιστήριο μέχρι την αντλία μαζί με τα κέρδη- ανέρχονταν στο 38,4%. «Μπορεί εύκολα να καταλάβει κανείς με ποιον τρόπο θα μπορούσε να μειωθεί αποτελεσματικά η τιμή των καυσίμων στην αντλία», λένε οι εκπρόσωποι των πρατηριούχων , προαναγγέλλοντας απεργιακές κινητοποιήσεις.
Οι επιλογές των Βρυξελλών
Στην έδρα της ΕΕ στις Βρυξέλλες, εξετάζονται επιλογές, όπως η συντονισμένη μείωση των φόρων καυσίμων και η επαναφορά ενός ανώτατου ορίου τιμών φυσικού αερίου για τον περιορισμό της μετάδοσης στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας.
Προς το παρόν, όμως, τα μεμονωμένα κράτη της ΕΕ υιοθετούν εθνικές στρατηγικές που κυμαίνονται από μειώσεις φόρων έως ελέγχους τιμών και εποπτεία της αγοράς. «Οι διαφορές τιμών προκύπτουν κυρίως από τις διαφορετικές φορολογικές πολιτικές των επιμέρους χωρών», λένε οι αναλυτές. «Το κόστος προμήθειας αργού πετρελαίου είναι σχεδόν πανομοιότυπο στην παγκόσμια αγορά»
Στην Πολωνία και την Τσεχική Δημοκρατία, ο φόρος επί των πετρελαιοειδών είναι σημαντικά χαμηλότερος από ό,τι στη Γερμανία. Σύμφωνα μάλιστα με την ADAC (Γερμανική Λέσχη Αυτοκινήτου) ευδοκιμεί και πάλι ο λεγόμενος « τουρισμός καυσίμων» προς τις παραμεθόριες περιοχές της Πολωνίας και της Τσεχικής Δημοκρατίας. Ορισμένα βενζινάδικα κοντά στα σύνορα αναφέρουν μειώσεις πωλήσεων έως και 30%.
Οι προσωρινές μειώσεις φόρων ή οι επιδοτήσεις, όπως αυτές που εφαρμόζονται σε ορισμένες χώρες της ανατολικής ΕΕ, μειώνουν περαιτέρω τις τιμές.
Μια σύγκριση εντός της ΕΕ καθιστά σαφές: οι διαφορές στις τιμές των καυσίμων δεν οφείλονται στην παγκόσμια αγορά, αλλά σχεδόν αποκλειστικά στις εθνικές πολιτικές φόρων και τελών. Ενώ στη Βουλγαρία ή την Πολωνία η φορολογική συνιστώσα της τιμής των καυσίμων είναι περίπου 40 έως 45%, στη Γερμανία φτάνει το 50 έως 65%, ανάλογα με το επίπεδο τιμών.
Στην Ιταλία, η κυβέρνηση Μελόνι εξετάζει για παράδειγμα την μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης. «Αυτό συνεπάγεται την παραίτηση από πρόσθετα έσοδα που δεν προβλέπονται στον προϋπολογισμό για την προσωρινή μείωση των τιμών στα πρατήρια» .
Οι αποφάσεις που ελήφθησαν στην Ανατολική και Νοτιοανατολική Ευρώπη είναι σαφώς πιο ριζοσπαστικές. Στην Ουγγαρία, ο Βίκτορ Όρμπαν επέβαλε με διάταγμα ανώτατο όριο τιμών, που ισοδυναμεί στο 1,51 ευρώ ανά λίτρο για τη βενζίνη και 1,56 ευρώ για το ντίζελ.
Το μέτρο ισχύει αποκλειστικά για οχήματα με εθνικές πινακίδες κυκλοφορίας και υποστηρίζεται από την αποδέσμευση κρατικών αποθεμάτων πετρελαίου. Δεν λείπουν οι επικρίσεις, με την αντιπολίτευση να το χαρακτηρίζει προπαγανδιστικό μέτρο από μια κυβέρνηση που αντιμετωπίζει δυσκολίες ένα μήνα πριν από τις εκλογές .
Η Κροατία επέλεξε επίσης ένα διοικητικό ανώτατο όριο τιμών, περιορίζοντας τις τιμές σε περίπου 1,50 ευρώ για τη βενζίνη και 1,55 ευρώ για το ντίζελ, ανεξαρτήτως εθνικότητας, ανακοινώνοντας την πρόθεσή της να προστατεύσει τις οικογένειες και τις επιχειρήσεις.
Στη Σλοβενία, η κεντροαριστερή κυβέρνηση επέλεξε να μειώσει τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης για να μετριάσει τον αντίκτυπο των διεθνών τιμών, διατηρώντας το τελικό κόστος από τα χαμηλότερα στην περιοχή, περίπου στα 1,47 ευρώ για τη βενζίνη και 1,53 ευρώ για το ντίζελ.
Στο άλλο άκρο οι μεγάλες οικονομίες
Στο άλλο άκρο, τουλάχιστον προς το παρόν, φαίνεται να βρίσκονται οι μεγάλες οικονομίες της Δυτικής Ευρώπης. Στη Γερμανία , ο καγκελάριος Μερτς κρατά στάση αναμονής, δίνοντας προτεραιότητα στη διαφάνεια της αγοράς έναντι των άμεσων παρεμβάσεων στις τιμές που ενέχουν τον κίνδυνο στρέβλωσης του ανταγωνισμού. Στο Παρίσι , ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί απέκλεισε την εισαγωγή «ασπίδας τιμών», λόγω περιορισμένων δημοσιονομικών περιθωρίων. Επέλεξε μάλιστα ένα έκτακτο σχέδιο εκατοντάδων επιθεωρήσεων σε πρατήρια καυσίμων για την αποτροπή της κερδοσκοπίας.
Η γαλλική κυβέρνηση χαρακτήρισε «αδιανόητη» τη μείωση του ειδικού φόρου στα καύσιμα , η οποία θα είχε εκτιμώμενο κόστος περίπου 17 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Δημοσιονομική «βαλβίδα ασφαλείας»
Μια ενδιάμεση λύση έχει υιοθετηθεί από την Πορτογαλία , που ενεργοποίησε μια «δημοσιονομική βαλβίδα ασφαλείας»: μια έκπτωση μερικών σεντς στο ντίζελ, που χρηματοδοτείται από επιπλέον έσοδα από τον ΦΠΑ, με έναν αυτόματο μηχανισμό που ενεργοποιείται όταν οι τιμές αυξάνονται κατά περίπου 10 σεντς πάνω από τα επίπεδα αναφοράς.
«Ενώ οι έλεγχοι τιμών και οι μειώσεις φόρων στα καύσιμα προσφέρουν άμεση ανακούφιση σε οικογένειες και επιχειρήσεις, τα μέτρα όχι μόνο επιβαρύνουν τα δημόσια οικονομικά, αλλά και ενέχουν τον κίνδυνο να δώσουν κίνητρα για την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων, να καθυστερήσουν την ενεργειακή μετάβαση και να κρατήσουν τις ευρωπαϊκές οικονομίες ευάλωτες στη συνεχιζόμενη γεωπολιτική αστάθεια», λένε Ευρωπαίοι αναλυτές.
Την ίδια ώρα μάλιστα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ζητήσει αυστηρή εφαρμογή του ανώτατου ορίου τιμών στο ρωσικό πετρέλαιο, υποστηρίζοντας ότι η επιστροφή στην εξάρτηση από τη ρωσική ενέργεια θα ήταν ένα «στρατηγικό λάθος».
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου