Από την έντυπη έκδοση
Θάνος Τσίρος, Μιχάλης Μαστοράκης • thtsiros@naftemporiki.gr
Αντιμέτωπο με το φαινόμενο του ντόμινο έρχεται το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, καθώς η κατακόρυφη αύξηση στις τιμές της ενέργειας -με έμφαση στα προϊόντα πετρελαίου προκαλεί διαδοχικά κύματα ανατιμήσεων.
Τα φώτα μπορεί να έχουν πέσει στα καύσιμα κίνησης, ωστόσο ήδη έχουν προκύψει πολλαπλά μέτωπα: κίνδυνος ανατιμήσεων σε ακτοπλοϊκά και αεροπορικά εισιτήρια, ανατιμήσεις στα λιπάσματα και στις ζωοτροφές, αλλά και εκτόξευση του μεταφορικού κόστους (και λόγω πετρελαίου κίνησης και λόγω ναύλων), με αποτέλεσμα να δημιουργούνται προϋποθέσεις γενικευμένων ανατιμήσεων.
Με διπλό στόχο να περιορίσει την αύξηση του πληθωρισμού αλλά και τις απώλειες του εισοδήματος, τα ελληνικά μέτρα θα έρχονται «κατά κύματα», ανάλογα και με την πορεία της κρίσης.
Η αρχή αναμένεται να γίνει ενδεχομένως και μέσα στην επόμενη εβδομάδα με συγκρατημένες και στοχευμένες παρεμβάσεις. Καθώς οι διαθέσιμοι δημοσιονομικοί πόροι είναι συγκεκριμένοι -οι πληροφορίες ότι υπάρχει ήδη μαξιλάρι της τάξεως των 2 δισ. ευρώ δεν επιβεβαιώνονται από στελέχη του οικονομικού επιτελείου- η κυβέρνηση θα κινηθεί πολύ προσεκτικά όσον αφορά το πώς θα ξεδιπλώνονται τα μέτρα στήριξης, καθώς το ζητούμενο είναι να μην τελειώσουν τα… οικονομικά πυρομαχικά πριν διαφανεί το τέλος και αυτής της κρίσης.
Οι πρώτες παρεμβάσεις αναμένεται να αφορούν τα καύσιμα κίνησης και ειδικά το πετρέλαιο, το οποίο έχει ήδη ανατιμηθεί στην αντλία κατά περισσότερα από 40 λεπτά.
Στο οικονομικό επιτελείο έχουν κοστολογήσει και την οριζόντια παρέμβαση (σ.σ.: δηλαδή τη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης), αλλά και τη στοχευμένη παρέμβαση τύπου fuel pass.
Δεν αποκλείεται να υπάρξει συνδυασμός και των δύο μέτρων, με την εξής λογική:
1. Το υφιστάμενο πλαίσιο της Ε.Ε. επιτρέπει τη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης μέχρι τα 33 λεπτά ανά λίτρο. Σήμερα επιβάλλεται φόρος 42 λεπτά στο πετρέλαιο κίνησης. Έτσι, μια μείωση με συγκεκριμένη ημερομηνία λήξεως στο πετρέλαιο κίνησης μπορεί να προχωρήσει ακριβώς για να πέσει η τιμή στο «παραγωγικό καύσιμο». Εμμέσως, η κυβέρνηση προσπάθησε να συγκρατήσει την τιμή λιανικής του καυσίμου κίνησης και μέσω του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους στο πρατήριο. Και αυτό διότι μέχρι τα μέτρα, τα πρατήρια πωλούσαν με μεγαλύτερο περιθώριο το πετρέλαιο κίνησης από το όριο των 12 λεπτών που τέθηκε στα πρατήρια.
2. Το στοχευμένο μέτρο τύπου fuel pass μπορεί να καλύψει όλα τα καύσιμα (σ.σ.: και βενζίνη και υγραέριο), αλλά με ελεγχόμενο δημοσιονομικό κόστος, καθώς θα χορηγείται με συγκεκριμένα κριτήρια και για συγκεκριμένες ποσότητες. Στην αμόλυβδη βενζίνη ο ελάχιστος φόρος που μπορούν να επιβάλουν κράτη-μέλη της Ε.Ε. είναι 36 λεπτά το λίτρο, αλλά στην Ελλάδα είναι στα 70 λεπτά, με τη χώρα μας να είναι στις πέντε χώρες της Ε.Ε. με τη βαρύτερη φορολογία.
Στήριξη αγροτών
Δεδομένη θεωρείται η στήριξη των αγροτών προκειμένου να αντιμετωπίσουν το αυξανόμενο κόστος από τις τιμές των λιπασμάτων. Η κρίση στο συγκεκριμένο πεδίο μοιάζει ανάλογη με αυτή του 2022 (αν όχι μεγαλύτερη), οπότε και η λύση που σχεδιάζει να δώσει η κυβέρνηση θα είναι ανάλογη. Αυτή προβλέπει την άμεση εισοδηματική ενίσχυση των αγροτών (σ.σ.: με αξιοποίηση των σχετικών ευρωπαϊκών πόρων) ανάλογα με τον όγκο της παραγωγής τους, τις εκτάσεις κ.λπ. Θεωρείται προτεραιότητα για την κυβέρνηση προκειμένου να συγκρατηθούν οι ανατιμήσεις σε είδη διατροφής, δηλαδή είδη πρώτης ανάγκης.
Άμεση προτεραιότητα είναι και η συγκράτηση των ανατιμήσεων στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια. Πέρυσι κατέστη εφικτή η αποφυγή των αυξήσεων λόγω της μείωσης των τελών ελλιμενισμού κατά 50%.
Στην περσινή ούτως ή άλλως δύσκολη κατάσταση έρχεται να προστεθεί τώρα και η εκτόξευση του ναυτιλιακού καυσίμου κατά περισσότερο από 70% το τελευταίο διάστημα. Ήδη, χθες, πραγματοποιήθηκε δεύτερη ευρεία κυβερνητική σύσκεψη για το θέμα και οι αποφάσεις θα είναι άμεσες, καθώς πιέζει και η περίοδος του Πάσχα και η έναρξη της τουριστικής σεζόν.
Το market pass
Μεγάλο πληθωριστικό μέτωπο αναμένεται να δημιουργηθεί και στον κλάδο των τροφίμων, ο οποίος επίσης θεωρείται καθοριστικής σημασίας, καθώς πλήττει τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα. Και γι’ αυτό το μέτωπο αναζητείται «στοχευμένο» μέτρο, καθώς το ζητούμενο είναι να ενισχυθούν οι ασθενέστεροι.
Το market pass ενσωματώνει διάφορα πλεονεκτήματα, όπως την εύκολη εφαρμογή αλλά και τη στόχευση. Πλέον, με τη χρήση της κάρτας υπάρχει εξοικείωση λόγω και της καταβολής πολλών κοινωνικών επιδομάτων μέσω καρτών. H ανακοίνωση μέτρων από πολλές ευρωπαϊκές χώρες -και μάλιστα σε συσκευασία πακέτου, όπως έγινε χθες από την Ισπανία η οποία δέσμευσε ήδη δημοσιονομικό χώρο 5 δισ. ευρώ για μειώσεις ΦΠΑ, αναστολή στον φόρο καυσίμων κ.λπ.- εντείνει τις «πιέσεις» σε όλες τις χώρες-μέλη της Ε.Ε. (και στην Ελλάδα) προκειμένου να προβούν σε ανάλογες ανακοινώσεις.
Στο οικονομικό επιτελείο επιμένουν ότι η Ελλάδα θα πρέπει να κινηθεί με συγκρατημένα βήματα, προκειμένου να διαθέτει πόρους ενίσχυσης της κοινωνίας ακόμη και σε περίπτωση παράτασης της κρίσης. Καθοριστικής σημασίας θα είναι και η εξειδίκευση των «διευκολύνσεων» για τις οποίες συμφώνησαν χθες οι Ευρωπαίοι ηγέτες, καθώς θα επιτρέψει την περαιτέρω ποσοτικοποίηση των δημοσιονομικών δυνατοτήτων.
Τα πλαφόν και τα μέτρα για το ρεύμα
Στην υφιστάμενη «εργαλειοθήκη», όπως αυτή καταρτίστηκε κατά την περίοδο της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης του 2022 με την όποια «καινοτομία» επιλέξει το κάθε κράτος-μέλος, θα στηριχθεί η παλέτα των μέτρων που επεξεργάζεται η κυβέρνηση για να αντιμετωπιστεί το υψηλό ενεργειακό κόστος.
Ήδη επιβλήθηκε πλαφόν στα περιθώρια κέρδους στα καύσιμα -diesel και βενζίνη 95 οκτανίων-, με το σχέδιο να περιλαμβάνει δυνητικά επιδοτήσεις στους λογαριασμούς ρεύματος και πρόσθετες κρατικές ενισχύσεις προς αντιστάθμιση του υψηλού ενεργειακού κόστους.
Ως γνωστόν, το πετρέλαιο έχει κορυφωθεί πάνω από τα 100 ευρώ το βαρέλι και το φυσικό αέριο «κατοικοεδρεύει» πάνω από τα 60 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα, απειλώντας εν συνόλω τον λογαριασμό της ενέργειας.
Η τρέχουσα συγκυρία, με την απομείωση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας λόγω εποχικότητας, την υψηλή συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό μίγμα της χώρας, περιορίζοντας έτσι την συμβολή των ακριβότερων μονάδων φυσικού αερίου στην κάλυψη των ημερήσιων ενεργειακών αναγκών, προσφέρει «ανάσες ανακούφισης», κατατάσσοντας την ελληνική χονδρεμπορική αγορά ανάμεσα στις φθηνότερες αγορές σε επίπεδο Ευρώπης.
Ενδεικτικά, όπως επισημαίνει ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νικόλαος Τσάφος, σε ανάρτησή του στο Linkedin, «τους πρώτους δυόμισι μήνες έχουμε την 5η φθηνότερη τιμή, πίσω μόνο από την Πορτογαλία, την Ισπανία, τη Γαλλία και τη Σουηδία». «Βλέποντας και κάνοντας» Υπό αυτό το πρίσμα, η κυβέρνηση φαίνεται να διατηρεί στάση αναμονής ως προς την ανακοίνωση πιο συγκεκριμένων μέτρων, εστιάζοντας προσώρας την προσοχή της στα καύσιμα και δη στο ντίζελ, αναγνωρίζοντας την κρίσιμη επίδραση του τελευταίου στη διακύμανση του πληθωρισμού.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η συζήτηση περί μέτρων, που βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη και συναρτάται με την εξέλιξη των πραγμάτων, διεξάγεται πλέον υπό το «πράσινο φως» των Βρυξελλών για «εθνικά μέτρα», όπως αποτυπώθηκε με τα συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής. Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε μεταξύ άλλων ότι «η κυβέρνηση είναι έτοιμη, στα πλαίσια των δημοσιονομικών δυνατοτήτων της, να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις από τις αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων και ενδεχομένως στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας».
Τόνισε δε πως «υπήρξε μια διατύπωση στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, που ανοίγει την πόρτα για περισσότερη ευελιξία στη λήψη μέτρων, εθνικών αλλά και ευρωπαϊκών, για την αντιμετώπιση αυτής της έκτακτης κρίσης».
Σε ό,τι αφορά το κομμάτι του ηλεκτρισμού, μια πρώτη «γραμμή άμυνας», προτού προχωρήσουν πιο δραστικά μέτρα, ενδέχεται να αποτελέσουν οι πιέσεις και οι συστάσεις προς τις εταιρείες προμήθειας για διατήρηση των χρεώσεων στα πράσινα τιμολόγια σε λελογισμένα επίπεδα, με τους προμηθευτές να απορροφούν μέρος των όποιων αυξήσεων. Το μέτρο ενδέχεται να αποδειχθεί έως έναν βαθμό αποτελεσματικό, στη βάση ότι περισσότεροι από τους μισούς καταναλωτές -οικιακούς και επαγγελματικούς- παραμένουν στα πράσινα τιμολόγια.
Σε πιο στρατηγικό επίπεδο, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να ενισχύσει την ενεργειακή της αυτονομία μέσω της επιτάχυνσης της πράσινης μετάβασης. Στο πλαίσιο αυτό, προωθείται ένα επενδυτικό πακέτο ύψους 30 δισ. ευρώ μέσω του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, το οποίο έχει ήδη συμβάλει σε μείωση εκπομπών κατά περίπου 50% στους σχετικούς τομείς.
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου