Ιρανικές κουρδικές πολιτοφυλακές έχουν συμβουλευτεί τις ΗΠΑ σχετικά με το εάν και πώς θα επιτεθούν στις δυνάμεις ασφαλείας του Ιράν στο δυτικό Ιράν, αναφέρουν πηγές, καθώς οι ΗΠΑ και το Ισραήλ συνεχίζουν τη στρατιωτική τους εκστρατεία εναντίον της Τεχεράνης.
Οι Κούρδοι είναι μια εθνοτική ομάδα που έμεινε χωρίς κράτος πριν από έναν αιώνα, όταν τα σύνορα της σύγχρονης Μέσης Ανατολής αναδύθηκαν από την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Η ιστορία
Ο κουρδικός εθνικισμός αναδύθηκε τη δεκαετία του 1890, όταν η Οθωμανική Αυτοκρατορία βρισκόταν στα τελευταία της συνοριακά όρια. Η Συνθήκη των Σεβρών του 1920, η οποία επέβαλε αποικιακή διχοτόμηση της Τουρκίας μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, τους υποσχέθηκε ανεξαρτησία.
Τρία χρόνια αργότερα, ο Τούρκος ηγέτης Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ κατέστησε αυτή τη συμφωνία παρωχημένη κερδίζοντας τον Τουρκικό Πόλεμο της Ανεξαρτησίας. Η Συνθήκη της Λωζάνης, που επικυρώθηκε το 1924, χώρισε τους Κούρδους μεταξύ των νέων εθνών της Μέσης Ανατολής.
Ομιλούν μια γλώσσα συγγενή με τα Φαρσί και είναι συγκεντρωμένοι σε μια ορεινή περιοχή που εκτείνεται στα σύνορα της Αρμενίας, του Ιράκ, του Ιράν, της Συρίας και της Τουρκίας. Οι Κούρδοι είναι ως επί το πλείστον Σουνίτες Μουσουλμάνοι.
Συρία
Οι Κούρδοι αποτελούν περίπου το 10% του συριακού πληθυσμού.
Υπό τον εκδιωχθέντα Πρόεδρο Μπασάρ αλ-Άσαντ, το κράτος του Μπααθισμού στέρησε από χιλιάδες από αυτούς τα δικαιώματα της ιθαγένειας, απαγόρευσε τη γλώσσα τους και κατέστειλε την κουρδική πολιτική δραστηριότητα.
Καθώς η Συρία βυθιζόταν σε εμφύλιο πόλεμο το 2011, με τον Άσαντ να επικεντρώνεται στην προσπάθεια συντριβής των σουνιτών Αράβων ανταρτών στη δυτική Συρία, η συριακή κουρδική ομάδα YPG και μια συνδεδεμένη πολιτοφυλακή, το YPG, εγκαθίδρυσαν αυτοδιοίκηση σε περιοχές με κουρδική πλειοψηφία στο βορρά.
Η περιοχή υπό κουρδικό έλεγχο επεκτάθηκε καθώς το YPG, υπό την αιγίδα των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων, συνεργάστηκε με τις Ηνωμένες Πολιτείες στην εκστρατεία κατά του Ισλαμικού Κράτους.
Μετά την ανατροπή του Άσαντ από τους ισλαμιστές αντάρτες με επικεφαλής τον αλ-Σαράα το 2024, οι κουρδικές ομάδες έχουν ως στόχο να διατηρήσουν την αυτονομία τους, ανησυχώντας ότι οι νέοι ηγέτες στη Δαμασκό στοχεύουν να κυριαρχήσουν στη νέα τάξη.
Ωστόσο, η θέση τους έχει αποδυναμωθεί καθώς η Ουάσιγκτον έχει χτίσει στενούς δεσμούς με τον αλ-Σαράα, επαναλαμβάνοντας τις εκκλήσεις του προς τους Κούρδους να ενσωματωθούν στη Δαμασκό.
Ο αλ-Σαράα, ο οποίος έχει δεσμευτεί να προστατεύσει τα δικαιώματα όλων των συριακών ομάδων, εξέδωσε διάταγμα στις 16 Ιανουαρίου με το οποίο αναγνωρίζει επίσημα τα κουρδικά ως εθνική γλώσσα μαζί με τα αραβικά και επιτρέπει τη διδασκαλία τους στα σχολεία, μεταξύ άλλων βημάτων.
Έκτοτε, οι κυβερνητικές προόδους έχουν αναγκάσει τις SDF να υποχωρήσουν σε περιοχές με κουρδική πλειοψηφία.
Το YPG επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από την ιδεολογία του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (PKK), το οποίο δραστηριοποιείται εδώ και καιρό στη γειτονική Τουρκία.
Τουρκία
Οι Κούρδοι αποτελούν περίπου το 20% του πληθυσμού της Τουρκίας, και ζουν κυρίως στα νοτιοανατολικά.
Το PKK πήρε τα όπλα εναντίον του κράτους το 1984, διεξάγοντας μια εξέγερση, αρχικά επιδιώκοντας ένα ξεχωριστό κράτος, αλλά αργότερα μετριάζοντας τον στόχο του προς την αυτονομία και μεγαλύτερα δικαιώματα για τους Κούρδους.
Περισσότεροι από 40.000 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στη σύγκρουση.
Η Τουρκία κρατά τον ηγέτη του PKK Αμπντουλάχ Οτσαλάν στη φυλακή από τη σύλληψή του το 1999.
Στις αρχές του 2025, η Τουρκία ξεκίνησε μια ειρηνευτική διαδικασία με το PKK και ο Οτσαλάν κάλεσε το PKK να καταθέσει τα όπλα. Η διαδικασία, ωστόσο, έχει κάπως καθυστερήσει από τότε.
Ο Πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν ήρε τους περιορισμούς στη χρήση της κουρδικής γλώσσας κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 2000 και στις αρχές της δεκαετίας του 2010.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Τουρκία χαρακτηρίζουν το PKK ως τρομοκρατική οργάνωση.
Ο τουρκικός στρατός έχει συχνά πλήξει στόχους στην κουρδική περιοχή του Ιράκ, κοντά στο προπύργιο του PKK στα βουνά Καντίλ.
Η Τουρκία έχει επίσης στείλει στρατεύματα στη βόρεια Συρία αρκετές φορές για να αντιμετωπίσει το YPG, το οποίο η Άγκυρα θεωρεί παρακλάδι του PKK.
Τούρκοι αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι τα πρόσφατα γεγονότα στη Συρία θα μπορούσαν να δώσουν ώθηση στην ειρηνευτική διαδικασία στην Τουρκία.
Ιράκ
Οι Κούρδοι αποτελούν το 15-20% του πληθυσμού, κατοικώντας κυρίως σε τρεις ορεινές βόρειες επαρχίες που αποτελούν το Ιρακινό Κουρδιστάν.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, ο αυταρχικός ηγέτης του Ιράκ Σαντάμ Χουσεΐν στόχευσε τους Ιρακινούς Κούρδους με χημικά αέρια, ισοπέδωσε κουρδικά χωριά και ανάγκασε χιλιάδες Κούρδους σε στρατόπεδα.
Μετά την εκδίωξη των δυνάμεων του Σαντάμ από τον βορρά στον πρώτο Πόλεμο του Κόλπου το 1991, τα κουρδικά πολιτικά κόμματα απέκτησαν τον έλεγχο του Ιρακινού Κουρδιστάν.
Από την εισβολή υπό την ηγεσία των ΗΠΑ που ανέτρεψε τον Σαντάμ το 2003, η κεντρική κυβέρνηση του Ιράκ έχει αναγνωρίσει την αυτονομία του Κουρδιστάν, το οποίο διευθύνεται από μια περιφερειακή κυβέρνηση με προϋπολογισμό που κατανέμεται από τη Βαγδάτη βάσει ενός τύπου για την κατανομή των εσόδων από το πετρέλαιο.
Όταν οι μαχητές του Ισλαμικού Κράτους σάρωσαν μεγάλο μέρος του βόρειου Ιράκ το 2014, οι Κούρδοι μαχητές εκμεταλλεύτηκαν την κατάρρευση της κεντρικής εξουσίας για να επεκτείνουν την επικράτειά τους, συμπεριλαμβανομένης της ανάληψης του ελέγχου του Κιρκούκ, μιας πετρελαϊκής πόλης που θεωρούν ως την αρχαία πρωτεύουσά τους.
Τον Σεπτέμβριο του 2017, οι Κούρδοι του Ιράκ διεξήγαγαν δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία, το οποίο απέτυχε, προκαλώντας έντονη αντίθεση από τη Βαγδάτη και τις περιφερειακές δυνάμεις. Η ψηφοφορία προκάλεσε στρατιωτικά και οικονομικά αντίποινα από τη Βαγδάτη, η οποία ανέκτησε το Κιρκούκ και άλλες αμφισβητούμενες περιοχές. Οι δεσμοί μεταξύ του κέντρου και της κουρδικής περιφερειακής κυβέρνησης έχουν έκτοτε βελτιωθεί, αν και οι εντάσεις παραμένουν σχετικά με τις εξαγωγές πετρελαίου και την κατανομή των εσόδων.
Ιράν
Οι Κούρδοι αποτελούν περίπου το 10% του πληθυσμού.
Ομάδες υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων λένε ότι οι Κούρδοι, μαζί με άλλες θρησκευτικές και εθνοτικές μειονότητες, αντιμετωπίζουν διακρίσεις υπό το κυβερνών κληρικό κατεστημένο. Η Ισλαμική Δημοκρατία αρνείται ότι διώκει τους Κούρδους.
Υπάρχουν τρεις κύριες ιρανικές κουρδικές αυτονομιστικές παρατάξεις, όλες με έδρα το ιρακινό Κουρδιστάν. Το Ιράν έχει απαιτήσει από τις αρχές στο Ιράκ να παραδώσουν τους αυτονομιστές Κούρδους αντιφρονούντες που βρίσκονται εκεί και να κλείσουν τις βάσεις τους.
Οι κουρδικές περιοχές του Ιράν έχουν αποτελέσει επίκεντρο αναταραχών μετά τις αντικυβερνητικές διαμαρτυρίες που ξεκίνησαν στα τέλη Δεκεμβρίου 2025 και οδήγησαν στη δολοφονία χιλιάδων ανθρώπων τον Ιανουάριο του 2026. Κατά τη διάρκεια των αναταραχών, το Reuters ανέφερε ότι ένοπλες κουρδικές αυτονομιστικές ομάδες προσπάθησαν να διασχίσουν τα σύνορα προς το Ιράν από το Ιράκ.
Οι κουρδικές περιοχές ήταν επίσης ένα σημαντικό σημείο ανάφλεξης κατά το προηγούμενο μεγάλο κύμα εγχώριων αναταραχών το 2022, όταν οι πανεθνικές διαμαρτυρίες πυροδοτήθηκαν από τον θάνατο μιας Ιρανοκουρδικής γυναίκας ενώ βρισκόταν υπό κράτηση.
Με πληροφορίες από Reuters
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου