Σπάνια ένας αρχηγός κράτους διατάζει τη δολοφονία ενός άλλου. Κι όμως, στις 28 Φεβρουαρίου ο πρόεδρος των ΗΠΑ και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ έκαναν ακριβώς αυτό, εξοντώνοντας τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Ο “αποκεφαλισμός” της ηγεσίας του ιρανικού καθεστώτος αντανακλά την επιτυχία της επιχείρησης «Epic Fury» στο στρατιωτικό σκέλος.
Ωστόσο, τη θέση του Χαμενεΐ ανέλαβε αμέσως μια τριανδρία. Ο επόμενος ανώτατος ηγέτης μπορεί να οριστεί σύντομα – ο γιος του Χαμενεϊ θεωρείται φαβορί- κάτι που υποδηλώνει μια πιο σύνθετη και ανησυχητική πραγματικότητα: ότι η επιχείρηση ενδέχεται να μην πετυχαίνει τους πολιτικούς της στόχους.Οι στόχοι ενός πολέμου καθορίζουν την πορεία της εκστρατείας, τις θυσίες που επιβάλλονται αλλά και το πότε θα τελειώσουν οι εχθροπραξίες, γράφει ο Economist.
Στην περίπτωση αυτή, ο στόχος του Ισραήλ είναι ξεκάθαρος: να εξουδετερώσει την απειλή που αποτελεί το ιρανικό καθεστώς.
Αντίθετα, ο Τραμπ και η κυβέρνησή του έχουν παρουσιάσει ένα σύνολο ασαφών και μεταβαλλόμενων επιχειρημάτων – για τους πυραύλους του Ιράν, τα πυρηνικά του προγράμματα, την αλλαγή καθεστώτος, την ανάγκη να στηριχθεί το Ισραήλ, ακόμη και ένα «προαίσθημα» ότι το Ιράν ετοιμαζόταν να επιτεθεί. Πολιτικά, αυτή η ασάφεια δίνει στον Τραμπ περιθώρια ελιγμών. Στρατηγικά όμως, η αδυναμία να εξηγήσει ποιος είναι ο πραγματικός στόχος της επιχείρησης «Epic Fury» αποτελεί τη μεγαλύτερη αδυναμία της.
Ένας πόλεμος με “δύο πρόσωπα”
Το αποτέλεσμα είναι ένας πόλεμος με δύο πρόσωπα. Το πρώτο είναι το στρατιωτικό. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν καταστρέψει το ιρανικό ναυτικό και έχουν καθηλώσει την αεροπορία του. Χτυπούν την πυραυλική του ικανότητα και τη βιομηχανία όπλων, ενώ στοχοποιούν το ίδιο το καθεστώς και τους μηχανισμούς καταστολής του.
Η κυριαρχία στον αέρα σημαίνει ότι οι δύο χώρες μπορούν να συνεχίσουν τις επιχειρήσεις όποτε το θελήσουν. Την ίδια στιγμή, αναχαιτιστικοί πύραυλοι προστατεύουν βάσεις και πόλεις στο Ισραήλ και στις χώρες του Κόλπου, ακόμη κι αν το Ιράν εξαπολύει περισσότερες επιθέσεις απ’ ό,τι στη σύγκρουση του περασμένου Ιουνίου. Μέχρι στιγμής, τουλάχιστον, τα αποθέματα αναχαιτιστικών φαίνεται να επαρκούν.
Η δεύτερη πλευρά του πολέμου είναι πολιτική – και εκεί ακριβώς το Ιράν προσπαθεί να εκμεταλλευτεί την κατάσταση. Η στρατηγική του είναι να δημιουργεί αμφιβολία και σύγχυση. Για το ιρανικό καθεστώς, το να επιβιώσει θα ισοδυναμούσε με νίκη. Μέχρι στιγμής φαίνεται να το πετυχαίνει. Αντί να καταρρέει, προσπαθεί να κλιμακώσει τη σύγκρουση προς κάθε κατεύθυνση.
Η περιφερειακή και οικονομική κλιμάκωση
Μία συνέπεια είναι ότι στη σύγκρουση αρχίζουν να εμπλέκονται και άλλες χώρες. Το Ιράν έχει επιτεθεί σε κράτη του Κόλπου, τα οποία έχουν επενδύσει την ανάπτυξή τους στην εικόνα της σταθερότητας μέσα σε μια ταραγμένη περιοχή. Παράλληλα, νέες συγκρούσεις έχουν ξεσπάσει στον Λίβανο, καθώς το Ισραήλ πλήττει τη Χεζμπολάχ, τον βασικό σύμμαχο του Ιράν στην περιοχή.
Η Γαλλία και η Βρετανία δηλώνουν ότι θα υπερασπιστούν τις στρατιωτικές τους βάσεις από πιθανές επιθέσεις. Στις 4 Μαρτίου, μάλιστα, η αεράμυνα του ΝΑΤΟ κατέρριψε έναν ιρανικό πύραυλο που κατευθυνόταν προς την Τουρκία.
Οι συνέπειες δεν είναι μόνο στρατιωτικές αλλά και οικονομικές. Το Ιράν επιχείρησε να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία περνά περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Έχει επίσης χτυπήσει ενεργειακές εγκαταστάσεις, μεταξύ των οποίων το μεγαλύτερο συγκρότημα υγροποίησης φυσικού αερίου στον κόσμο και το μεγαλύτερο διυλιστήριο της Σαουδικής Αραβίας.
Οι αγορές έχουν ήδη αντιδράσει. Η τιμή του πετρελαίου Brent αυξήθηκε κατά 14% από τις 27 Φεβρουαρίου, φτάνοντας τα 83 δολάρια το βαρέλι. Στην Ευρώπη, η τιμή του φυσικού αερίου έχει εκτοξευθεί πάνω από 70% μέσα σε μία εβδομάδα. Αν το πετρέλαιο φτάσει τα 100 δολάρια το βαρέλι, η παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη θα μπορούσε να μειωθεί, ενώ ο πληθωρισμός θα αυξηθεί σημαντικά.
Μια ακόμη πιθανή συνέπεια είναι η αποσταθεροποίηση στο εσωτερικό του Ιράν. Περίπου το 40% του πληθυσμού των 90 εκατομμυρίων ανήκει σε εθνοτικές μειονότητες, όπως Άραβες, Αζέροι, Μπαλούχοι και Κούρδοι. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ προσπαθούν να πιέσουν το καθεστώς στηρίζοντας κουρδικές ομάδες ανταρτών – μια επιλογή που θα μπορούσε να πυροδοτήσει είτε περσικό εθνικισμό είτε ακόμη και εμφύλιο πόλεμο.
Ο κίνδυνος μιας σύγκρουσης χωρίς τέλος
Ο κίνδυνος είναι ότι ο Τραμπ δεν θα θελήσει να αποχωρήσει όσο δεν λαμβάνει την πολιτική επιδοκιμασία που επιθυμεί. Σήμερα, μόλις περίπου το ένα τρίτο των Αμερικανών στηρίζει τον πόλεμο στο Ιράν. Αντίθετα, το 2001 το 90% των πολιτών είχε υποστηρίξει την εισβολή στο Αφγανιστάν.
Παρότι οι ΗΠΑ είναι πλέον εξαγωγέας ενέργειας, οι Αμερικανοί ψηφοφόροι δεν αντέχουν τις αυξήσεις στην τιμή της βενζίνης. Ο Τραμπ ίσως μπει στον πειρασμό να επιδιώξει μια ξεκάθαρη νίκη, βομβαρδίζοντας το καθεστώς μέχρι την πλήρη κατάρρευσή του. Όμως ακόμη και με τη στρατιωτική ισχύ των ΗΠΑ, αυτό δεν είναι βέβαιο ότι θα πετύχει. Και στο μεταξύ, οι κίνδυνοι για την περιοχή και την παγκόσμια οικονομία θα συνεχίσουν να αυξάνονται.
Ο Τραμπ θα έκανε καλύτερα να περιορίσει τους στόχους του πολέμου: να αποδυναμώσει τις στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν και στη συνέχεια να σταματήσει. Στην πραγματικότητα, βρίσκεται ήδη κοντά σε αυτό το σημείο.
Κάποιοι θα πουν ότι έτσι η δουλειά θα μείνει μισή. Πράγματι, η επιβίωση του καθεστώτος θα είναι απογοητευτική για πολλούς Ιρανούς. Ακόμη κι αν ο Τραμπ επιδιώξει την αποκλιμάκωση, το Ιράν μπορεί να συνεχίσει για κάποιο διάστημα να επιτίθεται, προβάλλοντας τον εαυτό του ως σύμβολο αντίστασης απέναντι στις ΗΠΑ. Δεν αποκλείεται μάλιστα να επιταχύνει το πυρηνικό του πρόγραμμα, πιστεύοντας ότι μόνο η απόκτηση πυρηνικών όπλων μπορεί να το προστατεύσει.
Λιγότερη παρόρμηση, περισσότερη στρατηγική
Αυτά είναι τα αποτελέσματα της παρορμητικής προσέγγισης του Τραμπ. Πριν ξεσπάσει ο πόλεμος, το ιρανικό καθεστώς ήταν ήδη πιο αδύναμο από οποιαδήποτε άλλη στιγμή στα 47 χρόνια της ιστορίας του. Θα μπορούσε ακόμη και να καταρρεύσει χωρίς ούτε μία αμερικανική βόμβα.
Ο Τραμπ μπορεί να αποδειχθεί τυχερός. Είναι όμως πιο πιθανό να βρεθεί αντιμέτωπος είτε με περιφερειακό χάος είτε με έναν νέο σκληροπυρηνικό ηγέτη στο Ιράν. Στη δεύτερη θητεία του φαίνεται να έχει γίνει ακόμη πιο απερίσκεπτος, περιτριγυρισμένος από συμβούλους που τον επαινούν.
Οι ευκαιριακές κινήσεις ισχύος κάθε φορά που εντοπίζει αδυναμία μπορεί να αποδειχθούν επικίνδυνες. Οι Ηνωμένες Πολιτείες χρειάζονται μια σαφή στρατηγική για το Ιράν – όπως ακριβώς χρειάζονται μια συνολική στρατηγική για τον ρόλο τους στον κόσμο.
news24/7.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου