Για την Κίνα, η ενεργειακή κρίση που πυροδότησε ο πόλεμος στο Ιράν δεν είναι απλώς ένα σοκ. Είναι επιβεβαίωση μιας στρατηγικής που χτίζεται εδώ και δεκαετίες.
Όταν ο Σι Τζινπίνγκ μιλούσε για το «μπολ ρυζιού της ενέργειας» που πρέπει να βρίσκεται στα χέρια της χώρας, δεν έκανε ρητορική. Περιέγραφε ένα δόγμα.
Σήμερα, με τα Στενά του Ορμούζ να απειλούν το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, η Κίνα δείχνει γιατί αυτό το δόγμα δεν ήταν υπερβολή – αλλά προετοιμασία, σημειώνει ο Economist.
Το δόγμα της αυτάρκειας
Η ιδέα ότι η Κίνα πρέπει να βασίζεται στον εαυτό της για τα κρίσιμα αγαθά δεν είναι νέα. Όπως θυμίζει το βρετανικό περιοδικό, από την εποχή του Ντενγκ Σιαοπίνγκ μέχρι σήμερα, το Πεκίνο επένδυσε συστηματικά στην ενίσχυση της ανθεκτικότητάς του. Ο Σι απλώς έδωσε πιο καθαρή μορφή σε αυτή τη στρατηγική, επεκτείνοντας την έννοια της επισιτιστικής ασφάλειας και στην ενέργεια.
Σε περιόδους σταθερότητας, αυτή η εμμονή με την αυτάρκεια μπορεί να μοιάζει υπερβολική. Σε περιόδους κρίσης, όμως, μοιάζει σχεδόν προφητική.
Η έκθεση υπάρχει – αλλά είναι ελεγχόμενη
Η Κίνα δεν είναι άτρωτη, σχολιάζει ο Economist. Περίπου το 40% των εισαγωγών πετρελαίου της περνά από τα Στενά του Ορμούζ, ενώ το Ιράν καλύπτει περίπου το 10% των συνολικών εισαγωγών της.
Ωστόσο, αυτή η έκθεση είναι σχεδιασμένη να μην είναι ποτέ καθοριστική. Σε αντίθεση με άλλες οικονομίες που εξαρτώνται σχεδόν αποκλειστικά από τη Μέση Ανατολή, το Πεκίνο έχει διασπείρει τις πηγές του.
Περίπου το μισό πετρέλαιο προέρχεται από την περιοχή, αλλά όχι αποκλειστικά μέσω Ορμούζ, ενώ σημαντικό ρόλο παίζει και η Ρωσία – μια πηγή που η Κίνα αξιοποιεί χωρίς τους περιορισμούς των δυτικών κυρώσεων.
Με απλά λόγια: το πλήγμα είναι υπαρκτό, αλλά όχι παραλυτικό.
Αποθέματα, εναλλακτικές και «πολυκίνηση»
Η στρατηγική της Κίνας δεν βασίζεται σε μία λύση, αλλά σε πολλές ταυτόχρονα, όπως εξηγεί ο Economist.
Το Πεκίνο έχει δημιουργήσει σημαντικά αποθέματα, ικανά να καλύψουν τουλάχιστον τρεις μήνες ζήτησης, ενώ έχει εκμεταλλευτεί περιόδους χαμηλών τιμών για να ενισχύσει τα στρατηγικά του αποθέματα.
Παράλληλα, έχει επενδύσει επιθετικά στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας – όχι μόνο για περιβαλλοντικούς λόγους, αλλά κυρίως για να μειώσει την εξάρτηση από το εξωτερικό.
Την ίδια στιγμή, δεν εγκαταλείπει τον άνθρακα, ο οποίος εξακολουθεί να καλύπτει σχεδόν το 60% των ενεργειακών αναγκών της χώρας.
Ο ίδιος ο Σι έχει περιγράψει αυτή την προσέγγιση ως «πολυτροχιακή κίνηση» για την ενεργειακή ασφάλεια.
Αυτάρκεια δεν σημαίνει απομόνωση
Το πιο συχνό λάθος είναι να θεωρείται ότι η Κίνα επιδιώκει πλήρη ενεργειακή αυτάρκεια. Στην πραγματικότητα, το μοντέλο της είναι πιο σύνθετο. Δεν προσπαθεί να παράγει τα πάντα μόνη της – κάτι που θα ήταν εξαιρετικά δαπανηρό.
Αντίθετα, στοχεύει στο να μην εξαρτάται κρίσιμα από κανέναν. Εκεί όπου μπορεί να παράγει, το κάνει. Εκεί όπου δεν μπορεί, διασφαλίζει πολλαπλές εναλλακτικές, αποθέματα και διαφορετικές οδούς προμήθειας.
Αυτό είναι το ίδιο μοντέλο που έχει εφαρμόσει και στην αγροτική παραγωγή: απόλυτη ασφάλεια σε βασικά αγαθά όπως το ρύζι και το σιτάρι, διαφοροποίηση και ευελιξία στα υπόλοιπα.
Η γεωπολιτική ψυχρότητα της στρατηγικής
Αυτή η λογική εξηγεί και τη στάση της Κίνας απέναντι στους εταίρους της. Το Ιράν είναι για το Πεκίνο σημαντικός προμηθευτής – όχι στρατηγικός «σύμμαχος» με την κλασική έννοια.
Η κινεζική προσέγγιση αποφεύγει τη βαθιά αλληλεξάρτηση, γιατί αυτή δημιουργεί ευπάθειες. Σε αντίθεση με τις δυτικές συμμαχίες που βασίζονται στην αμοιβαία εξάρτηση, η Κίνα επιδιώκει ελεγχόμενη απόσταση. Μπορεί να φαίνεται ψυχρό, αλλά είναι απολύτως συμβατό με το βασικό της δόγμα: κανένας κρίκος δεν πρέπει να είναι αναντικατάστατος.
Το μάθημα της κρίσης
Η ενεργειακή κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν δεν αλλάζει τη στρατηγική της Κίνας. Την επιβεβαιώνει. Δείχνει ότι η ανθεκτικότητα δεν χτίζεται την ώρα της κρίσης, αλλά χρόνια πριν από αυτήν.
Και ίσως αυτό είναι το πιο κρίσιμο μήνυμα για τον υπόλοιπο κόσμο. Σε ένα περιβάλλον όπου οι εφοδιαστικές αλυσίδες μπορούν να διακοπούν μέσα σε λίγες ώρες και τα γεωπολιτικά ρίσκα επανέρχονται με ένταση, η έννοια της «αποτελεσματικότητας» υποχωρεί μπροστά στην ανάγκη για «ανθεκτικότητα».
Για την Κίνα, το «μπολ ρυζιού της ενέργειας» δεν είναι απλώς μια μεταφορά. Είναι η στρατηγική της επιβίωσης.
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου