Ο Φιντάν «χέρι-χέρι» με την Ισπανία και η Άγκυρα «κοιτάζει» Δένδια

Νικολέτα Πετανίδου • npetanidou@naftemporiki.gr

Στη φράση «αύριο ξημερώνει μία άλλη μέρα», έχει μετατραπεί η διπλωματία της Άγκυρας, όχι όμως μακριά από τις επιδιώξεις της.

Κάθε της κίνηση είναι τόσο καλά μελετημένη, ούτως ώστε κάθε επόμενη ημέρα να έχει ένα έξτρα χαρτί στο χέρι. Μοχλός πίεσης η αμυντική της βιομηχανία αλλά, οι εξοπλιστικές συμφωνίες με κράτη-μέλη -φυσικά- της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η «εργαλειοποίηση» των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή με στόχο να προβάλει τις αναθεωρητικές της θέσεις και απόψεις.

Μέσα σε όλο αυτό, πλέον, ρόλο έχει και η Ισπανία. Όπως εξαιτίας των Eurofighter με τη Γερμανία, τη Βρετανία, αλλά και την Ιταλία.
Στα «εντός»

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις βρίσκονται ξανά σε μια περίοδο έντονης πολιτικής και διπλωματικής τριβής, με επίκεντρο απειλητικές δηλώσεις (από την Άγκυρα), και ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στο προσκήνιο βρίσκεται πάλι, ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, ο οποίος έχει γίνει στόχος έντονων αντιδράσεων από τουρκικά μέσα ενημέρωσης και πολιτικούς κύκλους επειδή επαναλαμβάνει τις πάγιες θέλεις της Ελλάδας.

Αφορμή στάθηκαν τα όσα είπε ανοιχτά και σε κάθε τόνο, στο 3ο Διεθνές Συνέδριο Θαλάσσιας Ασφάλειας, που αποτελούν πάγιες ελληνικές θέσεις στη βάση του Διεθνούς Δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας.
Η Ελλάδα δεν είναι και δεν πρέπει να γίνει «τουρκοκεντρική»

Η Ελλάδα δεν είναι και δεν πρέπει να γίνει «τουρκοκεντρική», τόνισε ο Νίκος Δένδιας.

Ξεκαθάρισε, πως η Τουρκία δεν είναι το κύριο πρόβλημα και δεν πρέπει να είναι.

«Πρέπει απλώς να είμαστε αρκετά ικανοί ώστε να αποτρέψουμε οποιαδήποτε απειλή προέρχεται από τον γείτονά μας. Η Ελλάδα πρέπει να έχει, θα έπρεπε να έχει, μια προσέγγιση 360 μοιρών. Και παρακαλώ να θυμάστε ότι από αυτές τις 360 μοίρες, περισσότερες από 220, 230 μοίρες, αν δείτε τη γεωγραφία μας, βλέπουν προς τη θάλασσα, από το Βόρειο Αιγαίο έως τη Νότια Αδριατική Θάλασσα. Επομένως, ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούμε σε ένα θαλάσσιο περιβάλλον και ο τρόπος με τον οποίο μπορούμε να λειτουργήσουμε σε ένα θαλάσσιο περιβάλλον είναι υψίστης σημασίας».

Οι δημόσιες τοποθετήσεις του Έλληνα υπουργού, εξαιτίας των οποίων χαρακτηρίστηκε «προκλητικός», αφορούσαν το πάγιο δικαίωμα της Ελλάδας αλλά και κάθε κράτους, να ενισχύει την αποτρεπτική του ικανότητα, πολλώ δε μάλλον όταν απειλείται με πόλεμο από γειτονικό κράτος. Από ένα κράτος, που πολλάκις έχει κουνήσει το δάχτυλο σε κάποιο άλλο, κατηγορώντας το για παραβίαση Διεθνούς Δικαίου, κάτι που κάνει η ίδια ερμηνεύοντας Διεθνείς Συνθήκες κατά το δοκούν.(UNCLOS κα)

Η Ελλάδα βασίζεται σε διεθνείς συνθήκες και στη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, ενώ η Τουρκία έχει δικής και μοναδική προσέγγιση σε ορισμένα ζητήματα, χωρίς να είναι συμβαλλόμενο μέρος στη συγκεκριμένη σύμβαση. (επήρεια ελληνικών νησιών, χωρικά ύδατα κα)
Το πολιτικό μήνυμα στο εσωτερικό της Τουρκίας

Στην Τουρκία, μεγάλο μέρος του δημόσιου λόγου –κυρίως μέσα από φιλοκυβερνητικά μέσα– παρουσιάζει τον Νίκο Δένδια ως πολιτικό που υιοθετεί «σκληρή γραμμή» απέναντι στην Άγκυρα και εστιάζουν σε τρία σημεία:στις δηλώσεις για στρατιωτική αποτροπή στο Αιγαίο
στην ενίσχυση της ελληνικής αμυντικής παρουσίας στα νησιά
και στην ευρύτερη στρατηγική συνεργασία Ελλάδας με δυτικές και περιφερειακές δυνάμεις

Στο πλαίσιο αυτό, Τούρκοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι ο Έλληνας υπουργός «βρίσκεται υπό εσωτερικές πολιτικές πιέσεις» και επιχειρεί να ενισχύσει το προφίλ του μέσω εξωτερικής πολιτικής έντασης.

Τι συμβαίνει όμως.

Στην πραγματικότητα, η Άγκυρα, προσωποποιεί τις διαφωνίες της κατά της Ελλάδας -κατά περίπτωση- για να γίνει πιο «ορατή» πολιτικά στο εσωτερικό της. Πολλές φορές τα κάνει για εσωτερική κατανάλωση, είτε για να ενισχύσει το αφήγημά της και να συσπειρώσει το «κοινό», είτε ακόμα και για να προβάλει τις θέσεις της στη διεθνή κοινότητα. Αυτό είναι πολιτική επικοινωνία και όχι ένδειξη κρίσης.

Η Άγκυρα αυτή τη στιγμή, σύμφωνα με αναλυτές, βλέπει παράθυρο ευκαιρίας και ανεβάζει τους τόνους. Αφενός η Ελλάδα οδεύει σε εκλογές με την κυβέρνηση να αμφισβητείται στο εσωτερικό, και αφετέρου οι εξελίξεις με τον πόλεμο στο Ιράν και αδιόρατα ρήγματα στις σχέσεις ΗΠΑ – Ισραήλ συνδυαστικά με τις ενδιάμεσες εκλογές το Νοέμβριο αφήνουν περιθώρια για πιο «επιθετικές κινήσεις».
Φιντάν «κατά» Φιντάν

Αν σκεφτεί κανείς τι έλεγε προ μηνών ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας Χακάν Φιντάν, φτάνοντας στο σήμερα αποδεικνύεται ότι για όσα κατηγορούσαν την Ελλάδα, κάνουν ακριβώς το ίδιο.«Στην εσωτερική πολιτική της Ελλάδας, τα θέματα που αφορούν την Τουρκία είναι πάντα στην πρώτη γραμμή. Είναι σαν μια πολιτική ασπιρίνη: αν έχεις πρόβλημα, φέρε στην επικαιρότητα την Τουρκία, τη Μεσόγειο, το Αιγαίο»
«Με το άκουσμα της Τουρκίας, στην ελληνική πολιτική σκηνή ενεργοποιείται ένα αντανακλαστικό που πρέπει κάποια στιγμή να ξεπεραστεί»
«Φθηνή πολιτική» και «πανικός»
Ο χρόνος

Πάντως, δεν είναι και λίγα αυτά που ωθούν την Άγκυρα, είτε μέσα από επίσημες είτε από ανεπίσημες «φωνές», να ξεσπά τον εκνευρισμό της.

Λίγο η «Ατζέντα Δένδια» για τις Ένοπλες Δυνάμεις, λίγο η επίσκεψη Μακρόν στην Αθήνα, λίγο η Λιβύη αλλά και το σχήμα Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ.

Η Άγκυρα αντιμετωπίζει αυτή τη συνεργασία ως παράγοντα που ενισχύει τη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Δεν έλειψαν δεν οι αναφορές (από τον τουρκικό τύπο), στις αντιδράσεις της αντιπολίτευσης για τις συμφωνίες Αθήνας-Παρισιού.

Αναλυτές σημειώνουν ότι η Τουρκία παρακολουθεί στενά αυτές τις εξελίξεις, καθώς θεωρεί ότι δημιουργούνται νέες ισορροπίες που την επηρεάζουν άμεσα, ιδιαίτερα σε ζητήματα θαλάσσιων ζωνών και ενεργειακών σχεδιασμών.
Μαδρίτη – Άγκυρα: Σαν “Si” και “No” σε γεωπολιτικό ταγκό

Στο αμυντικοδιπλωματικό «κάδρο» της Άγκυρας έχει μπει με… φόρα η Ισπανία.

Τελευταία απόδειξη το «χτύπημα στην πλάτη» από τον Χακάν Φιντάν με αφορμή την κατάληψη από ισραηλινές δυνάμεις πλοίων που συμμετείχαν στον ανθρωπιστικό στολίσκο του Global Sumud Flotilla με προορισμό τη Γάζα.

Ξημερώματα της Πέμπτης (30/4), ο Χακάν Φιντάν πήρε τηλέφωνο κατευθείαν τον Ισπανό ομόλογό του Χοσέ Μανουέλ Άλμπαρες.

Τουρκία και Ισπανία απηύθυναν κοινή έκκληση για ενιαία διεθνή απάντηση στην παράνομη, όπως τη χαρακτήρισαν, αναχαίτιση ενός ανθρωπιστικού στολίσκου με προορισμό τη Γάζα, σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του τουρκικού ΥΠΕΞ Οντσού Κετσελί.

Ο Κετσελί έγραψε στην πλατφόρμα Χ ότι η ισραηλινή επιχείρηση «έθεσε σε κίνδυνο τη ζωή πολλών πολιτών διαφόρων εθνικοτήτων και παραβίασε το διεθνές δίκαιο».

Η Ισπανία είναι από τα πιο επικριτικά κράτη-μέλη της ΕΕ απέναντι στις επιχειρήσεις του Ισραήλ στη Γάζα και τον Λίβανο, ενώ για την Τουρκία, η οποία έχει ιστορικό αντιπαράθεσης με το Ισραήλ σε αποστολές ανθρωπιστικής βοήθειας —με πιο χαρακτηριστικό το περιστατικό του 2010 με το Mavi Marmara, όπου σκοτώθηκαν εννέα Τούρκοι ακτιβιστές— η αναχαίτιση αυτή θεωρείται άμεση πρόκληση.

Η σχέση αυτή δεν είναι ούτε φιλική ούτε συγκρουσιακή. Είναι περισσότερο λειτουργική. Οι δύο χώρες συνεργάζονται όπου τα συμφέροντα συναντιούνται, αλλά αποφεύγουν να δεσμευτούν σε βαθιές πολιτικές ταυτίσεις που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ρήγματα.

Ωστόσο, πίσω από τη διπλωματική ισορροπία, υπάρχουν και σημεία τριβής.

Η Τουρκία συχνά επιδιώκει μεγαλύτερη διεθνή στήριξη στις θέσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ η Ισπανία, ως κράτος-μέλος της ΕΕ, δεν μπορεί να απομακρυνθεί από το ευρωπαϊκό πλαίσιο και τις κοινές ευρωπαϊκές γραμμές. Α

Συχνά, αναλυτές χαρακτηρίζουν τη σχέση Ισπανίας–Τουρκίας ως «πραγματιστική». Τούτο διότι, οι δύο πλευρές επιλέγουν να συνεργάζονται όπου μπορούν να κερδίσουν κάτι απτό, χωρίς να επεκτείνουν τη σχέση σε πιο ευαίσθητα πολιτικά ή γεωστρατηγικά πεδία.

naftemporiki.gr