Νατάσα Στασινού • nstasinou@naftemporiki.gr
Η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από τον OPEC δεν είναι απλώς ένα ρήγμα στους κόλπους του καρτέλ. Είναι προειδοποίηση ότι η παλιά πειθαρχία των ποσοστώσεων δοκιμάζεται σε έναν κόσμο όπου οι παραγωγοί θέλουν να αντλήσουν όσο περισσότερο μπορούν, πριν η ενεργειακή μετάβαση αλλάξει οριστικά τους όρους του παιχνιδιού.
Η απόφαση από το Άμπου Ντάμπι έπεσε σαν βόμβα στους κόλπους του OPEC αλλά και σε μια αγορά που ήδη κινείται στα όρια, με τον πόλεμο στο Ιράν και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ να έχουν ανατρέψει τους βασικούς κανόνες προσφοράς και ζήτησης. Όμως η πραγματική σημασία της απόφασης δεν βρίσκεται μόνο στο σοκ της στιγμής.
Βρίσκεται στην επόμενη μέρα: σε έναν OPEC πιο αδύναμο, πιο εξαρτημένο από τη Σαουδική Αραβία και λιγότερο ικανό να επιβάλει πειθαρχία σε μια αγορά όπου οι εθνικές στρατηγικές συγκρούονται όλο και πιο ανοιχτά με τη λογική του καρτέλ.
Τα ΗΑΕ δεν ήταν ένας περιφερειακός παίκτης. Ήταν ο τρίτος μεγαλύτερος παραγωγός της συμμαχίας και μία από τις χώρες με τη μεγαλύτερη επενδυτική φιλοδοξία στην αύξηση της παραγωγικής δυναμικότητας. Η έξοδός τους, επομένως, δεν αφαιρεί απλώς βαρέλια από την επιρροή του οργανισμού. Αφαιρεί αξιοπιστία.
REUTERS/Maxim ShemetovΤο ρήγμα Άμπου Ντάμπι – Ριάντ
Η ένταση ανάμεσα στα ΗΑΕ και τη Σαουδική Αραβία δεν γεννήθηκε χθες. Εδώ και χρόνια, το Άμπου Ντάμπι πιέζει για μεγαλύτερο περιθώριο παραγωγής, έχοντας επενδύσει δισεκατομμύρια για να αυξήσει την ικανότητα άντλησης.
Το Ριάντ, αντίθετα, προτιμά να διαχειρίζεται προσεκτικά την προσφορά, στηρίζοντας τις τιμές και κρατώντας για τον εαυτό του τον ρόλο του ρυθμιστή της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου.
Η σύγκρουση είναι βαθύτερη από μια τεχνική διαφωνία για ποσοστώσεις. Είναι σύγκρουση στρατηγικών και επιρροής. Τα ΗΑΕ θέλουν να αξιοποιήσουν τα υδρογονανθρακικά τους αποθέματα όσο ακόμη η ζήτηση παραμένει ισχυρή. Η Σαουδική Αραβία θέλει να διατηρήσει την ισχύ του μηχανισμού ελέγχου της αγοράς. Και πίσω από όλα αυτά υπάρχει ο ευρύτερος ανταγωνισμός των δύο χωρών για οικονομική, επιχειρηματική και γεωπολιτική επιρροή στον Κόλπο.
Γιατί τώρα
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έδωσε στα ΗΑΕ το παράθυρο για την έξοδο. Με μεγάλο μέρος της παραγωγής του Κόλπου ουσιαστικά περιορισμένο, οι ποσοστώσεις του OPEC έχουν προσωρινά χάσει μεγάλο μέρος της πρακτικής τους σημασίας. Σε αυτή τη συγκυρία, η αποχώρηση είναι λιγότερο άμεσα διαταρακτική.
Αλλά όταν το πετρέλαιο αρχίσει ξανά να ρέει κανονικά, η εικόνα αλλάζει. Το Άμπου Ντάμπι θα έχει πλέον τα χέρια πιο ελεύθερα για να αυξήσει παραγωγή, να διεκδικήσει μερίδιο αγοράς και να κινηθεί χωρίς τους περιορισμούς που για χρόνια θεωρούσε τροχοπέδη. Αυτό είναι και το σημείο που ανησυχεί την αγορά: όχι τόσο η αποχώρηση καθαυτή, όσο το ενδεχόμενο να ανοίξει έναν νέο κύκλο ανταγωνισμού για μερίδια. Από την άλλη αυτό θα μπορούσε να δώσει σαφώς ανάσες στους καταναλωτές. Εάν τα Εμιράτα αυξήσουν αισθητά την παραγωγή, μπορούν να οδηγήσουν σε πτώση τιμών. Για αυτό και η απόφασή τους παρασκηνιακά πιθανότατα έχει τη στήριξη των ΗΠΑ.
Ο υπουργός Πετρελαίου των ΗΑΕ, Suhail Mohamed Al Mazrouei, φτάνει στα κεντρικά γραφεία του OPEC στη Βιέννη, στην Αυστρία/ REUTERS/Leonhard FoegerΟ κίνδυνος του ντόμινο
Οι πρώτες εκτιμήσεις δεν δείχνουν άμεση μαζική έξοδο από τον OPEC+. Ωστόσο η κίνηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων δεν είναι χωρίς προηγούμενο και πιθανότατα δεν θα είναι η τελευταία. Το Κατάρ αποχώρησε το 2019, ο Ισημερινός και η Αγκόλα επίσης εγκατέλειψαν τον οργανισμό τα προηγούμενα χρόνια, επικαλούμενοι διαφορετικές προτεραιότητες και δυσαρέσκεια για τις ποσοστώσεις.
Το ερώτημα τώρα είναι ποιος μπορεί να ακολουθήσει. Το Καζακστάν, που έχει κατηγορηθεί επανειλημμένα για υπερπαραγωγή, η Νιγηρία, που στρέφεται όλο και περισσότερο στην εγχώρια διύλιση μέσω του Dangote, ακόμη και η Βενεζουέλα, εφόσον η παραγωγή της συνεχίσει να ανακάμπτει, εμφανίζονται ως πιθανοί «κρίκοι» μιας αλυσίδας αποσταθεροποίησης του καρτέλ.
Δεν σημαίνει ότι θα φύγουν αύριο. Σημαίνει όμως ότι η αποχώρηση των ΗΑΕ νομιμοποιεί πολιτικά κάτι που έως τώρα έμοιαζε ακραίο: την έξοδο από έναν οργανισμό που επί δεκαετίες λειτουργούσε ως το κέντρο βάρους της πετρελαϊκής αγοράς.
Η Σαουδική Αραβία μόνη
Η σκληρή αλήθεια είναι ότι ο OPEC ήταν ήδη λιγότερο ισχυρός από ό,τι στο παρελθόν. Η αμερικανική παραγωγή σχιστολιθικού πετρελαίου έχει περιορίσει την επιρροή του. Ορισμένα μέλη, όπως το Ιράν, η Λιβύη και η Βενεζουέλα, βρίσκονται εκτός κανονικών ποσοστώσεων λόγω κυρώσεων ή συγκρούσεων. Άλλα μέλη δυσκολεύονται ή δεν θέλουν να τηρήσουν δεσμεύσεις.
Έτσι, όσο μικραίνει ο κύκλος των αξιόπιστων παραγωγών, τόσο μεγαλώνει το βάρος που πέφτει στη Σαουδική Αραβία. Στην πράξη, το Ριάντ είναι εκείνο που σηκώνει το κόστος της σταθεροποίησης. Είναι εκείνο που μειώνει παραγωγή όταν χρειάζεται. Είναι εκείνο που χάνει μερίδιο αγοράς για να στηρίξει τις τιμές.
Αυτό όμως δεν μπορεί να συνεχίζεται χωρίς πολιτικό κόστος. Αν άλλοι παράγουν περισσότερο, ενώ η Σαουδική Αραβία περιορίζει εθελοντικά την παραγωγή της, η συνοχή του OPEC+ γίνεται ολοένα πιο εύθραυστη.
REUTERS/Evelyn Hockstein/PoolΠερισσότερη μεταβλητότητα, λιγότερος έλεγχος
Βραχυπρόθεσμα, ο πόλεμος στο Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ κρατούν την αγορά σε συνθήκες στενότητας. Ο κόσμος χρειάζεται πετρέλαιο και, όταν οι ροές αποκατασταθούν, θα χρειαστεί πιθανότατα κάθε διαθέσιμο βαρέλι. Αυτό σημαίνει ότι η έξοδος των ΗΑΕ δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε πτώση τιμών.
Μεσοπρόθεσμα όμως, το σήμα είναι διαφορετικό. Αν ένα μεγάλο μέρος παραγωγικής δυναμικότητας βγαίνει από την επιρροή του OPEC, τότε η δυνατότητα του οργανισμού να ελέγχει την προσφορά μειώνεται. Και όσο μειώνεται ο έλεγχος, τόσο αυξάνεται η μεταβλητότητα: πιο απότομες διακυμάνσεις, πιο βίαιες αντιδράσεις στις κρίσεις, μεγαλύτερη δυσκολία πρόβλεψης για κυβερνήσεις, εταιρείες και καταναλωτές.
Το τέλος μιας εποχής;
Η αποχώρηση των ΗΑΕ δεν σημαίνει ότι ο OPEC τελειώνει. Σημαίνει όμως ότι αλλάζει. Από καρτέλ με ευρεία πειθαρχία μετατρέπεται όλο και περισσότερο σε έναν πιο στενό πυρήνα γύρω από τη Σαουδική Αραβία και τη Ρωσία, με τους υπόλοιπους να ζυγίζουν διαρκώς το κόστος και το όφελος της συμμετοχής τους.
Το πραγματικό τεστ δεν θα έρθει τώρα, μέσα στην κρίση, όταν η αγορά διψά για πετρέλαιο. Θα έρθει όταν επιστρέψει η υπερπροσφορά. Τότε θα φανεί αν ο OPEC+ μπορεί ακόμη να πείσει τα μέλη του να κόψουν παραγωγή για το κοινό καλό — ή αν η έξοδος των ΗΑΕ ήταν το πρώτο μεγάλο σημάδι ότι η εποχή της συλλογικής πειθαρχίας στο πετρέλαιο έχει αρχίσει να τελειώνει.
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου