Το Κογκρέσο κρατά στα «χέρια» του τα F-35

Νικολέτα Πετανίδου • npetanidou@naftemporiki.gr

Μπορεί ο πόλεμος στο Ιράν, εκτός από τις οικονομικές επιπτώσεις που αγγίζουν την παγκόσμια αγορά, να έχουν σοβαρό αντίκτυπο και στην πώληση όπλων στην Ευρώπη, όμως έχουν και στην παραγωγική δυνατότητα της Αμερικής.

Ο λόγος, ίσως και να, είναι ο «αποπροσανατολισμός» και προτεραιοποίηση στο «οπλοστάσιο» των ΗΠΑ, μετά τις συνολικές απώλειες αμερικανικών όπλων στη Μέση Ανατολή.

Εκτός από τους πυραύλους και τα drones, φαίνεται να υπάρχει.. θέμα και με τα μαχητικά F-35 Lightning II τόσο για τους Αμερικανούς όσο και για συμμαχικές δυνάμεις.

Σύμφωνα με το Πεντάγωνο, το «κλειδί» βρίσκεται στα χέρια του Κογκρέσου, καθώς ο δρόμος περνάει μέσα από εκεί.



Σχεδόν διπλάσια «παραγγελία»

Το αίτημα του Πενταγώνου για τον προϋπολογισμού του 2027, περιλαμβάνει 85 μαχητικά F-35 Lightning II για τις κοινές δυνάμεις, αυξημένα από τα 47 από το 2026.

Η αύξηση αυτή, εφόσον παραχθούν, θα αποτελούσε τη μεγαλύτερη ετήσια αγορά F-35 από το Πεντάγωνο από το 2022.

Δηλαδή, 38 F-35A για την Πολεμική Αεροπορία, 37 F-35C για το Ναυτικό και το Σώμα Πεζοναυτών, 10 F-35B για το Σώμα Πεζοναυτών με συνολικό κόστος του προγράμματος 21,4 δισ. δολάρια.

Αλλά, ο συνολικός αριθμός εξαρτάται από το αν το Κογκρέσο εγκρίνει ξεχωριστό νομοσχέδιο χρηματοδότησης. Αυτό της «συμφιλίωσης».REUTERS/Joshua Roberts
Το νομοσχέδιο της «συμφιλίωσης»

Σύμφωνα με πληροφορίες, μόνο 32 από τα συνολικά 85 αεροσκάφη χρηματοδοτούνται μέσω του βασικού προϋπολογισμού.

Έτσι, τα υπόλοιπα 53 συνδέονται με αίτημα υποχρεωτικής χρηματοδότησης ύψους 350 δισ. δολαρίων, το οποίο η κυβέρνηση σκοπεύει να προωθήσει μέσω δεύτερου νομοσχεδίου «συμφιλίωσης», μαζί με τον βασικό προϋπολογισμό των 1,15 τρισ. δολαρίων.

Ο πρόεδρος της Βουλής, Μάικ Τζόνσον, παραδέχτηκε ανοιχτά ότι ένα δεύτερο νομοσχέδιο «συμφιλίωσης», θα είναι δύσκολο να περάσει, ενώ ορισμένοι Ρεπουμπλικάνοι βουλευτές έχουν εκφράσει αντιρρήσεις μετά την έγκριση του προηγούμενου πακέτου «One Big Beautiful Bill Act» (σσ είναι ένα μεγάλο αμερικανικό νομοσχέδιο που ψηφίστηκε το 2025 και αποτελεί βασικό μέρος της δημοσιονομικής και πολιτικής ατζέντας της κυβέρνησης Τραμπ και συνδυάζει πολλά διαφορετικά θέματα (φόρους, άμυνα, μετανάστευση, ενέργεια κ.λπ.) σε ένα ενιαίο πακέτο).

Αν το νομοσχέδιο αποτύχει, η αγορά F-35 μπορεί να πέσει στα 32 αεροσκάφη, κάτω ακόμη και από το επίπεδο των 47 του 2026.Shutterstock
Στην τιμή, αντιμετώπιση μακροχρόνιων προβλημάτων

Το αμερικανικό αίτημα περιλαμβάνει και την αντιμετώπιση μακροχρόνιων προβλημάτων του προγράμματος.

Δηλαδή, τα 324 εκατ. δολαρίων προορίζονται για την επιτάχυνση της προμήθειας 200 κιτ αναβάθμισης Block 4, μεταφέροντας την πρώτη επιχειρησιακή παράδοση από το 2031 στο 2030.

Το Block 4, το πακέτο αναβαθμίσεων που προσθέτει νέους αισθητήρες, ενσωμάτωση οπλισμού και δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου, έχει καθυστερήσει περίπου πέντε χρόνια σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό.

Μεγάλο μέρος της καθυστέρησης σχετίζεται με προβλήματα στο υλικό επεξεργασίας Technology Refresh 3, που αποτελεί τον «εγκέφαλο» του λογισμικού του Block 4.
Ετοιμότητα στόλου

Ο προϋπολογισμός επιχειρεί επίσης να αντιμετωπίσει προβλήματα διαθεσιμότητας.

Ο στόλος F-35 είχε μέσο ποσοστό επιχειρησιακής ετοιμότητας περίπου 50% το 2024, δηλαδή λιγότερα από τα μισά αεροσκάφη ήταν έτοιμα για αποστολές ανά πάσα στιγμή, σημαντικά χαμηλότερο από τον στόχο του 65%.

Αναπληρωτής λογιστής του Πενταγώνου, Τζουλς Χερστ, δήλωσε ότι το F-35 είχε «υποχρηματοδοτηθεί στο παρελθόν» και ότι ο προϋπολογισμός του 2027 σχεδιάζεται ώστε να βελτιώσει αυτή την κατάσταση.
Κατανομή ανά κλάδο

Η Πολεμική Αεροπορία λαμβάνει τη μεγαλύτερη μερίδα με 38 F-35A, αυξημένα κατά 14 σε σχέση με τα 24 του 2026. Σε συνδυασμό με 24 F-15EX, η συνολική προμήθεια μαχητικών φτάνει τα 62 αεροσκάφη, κάτω από το ελάχιστο των 72 που Στρατηγοί της Εθνοφρουράς έχουν χαρακτηρίσει ως αναγκαίο όριο για να μην «συρρικνώνεται» ο στόλος.

Το Ναυτικό και το Σώμα Πεζοναυτών ζητούν 37 F-35C και 10 F-35B, διπλασιάζοντας ουσιαστικά την προηγούμενη προμήθεια.

Παρά την αύξηση, υπάρχουν επικρίσεις για τον ρυθμό προμηθειών. Ο αντιπτέραρχος ε.α, Ντέιβιντ Ντεπτούλα, χαρακτήρισε τα 38 F-35A «δημοσιονομικό ράλι» και όχι πραγματική προσπάθεια εκσυγχρονισμού.

Υποστήριξε ότι η Πολεμική Αεροπορία χρειάζεται ακόμη μεγαλύτερες αγορές F-35A για να ανανεώσει τον στόλο της.

«Εκκρεμότητα» 416 αεροσκαφών

Η Lockheed Martin, το 2025, παρέδωσε 191 F-35, ανεβάζοντας τον στόλο σε σχεδόν 1.300 αεροσκάφη σε 12 χώρες.

Αυτό, από τη μία, σημαίνει ότι οι παραγγελίες θα μείνουν ανεπηρέαστες.

Αλλά αυτό που στην ουσία επηρεάζει -συνολικά- τις παραδόσεις είναι η προτεραιοποίηση.

Δηλαδή, ένας νέος πελάτης, τοποθετείται χαμηλότερα στην προτεραιότητα παραγωγής σε σχέση με τις ΗΠΑ και τους αρχικούς εταίρους του προγράμματος. Συνεπώς, οποιαδήποτε επιβράδυνση της παραγωγής ή ανακατανομή πόρων ενδέχεται να οδηγήσει σε μεταθέσεις παραδόσεων.

Παράλληλα, οι διακυμάνσεις στον ρυθμό παραγωγής επηρεάζουν και το οικονομικό σκέλος. Η αύξηση της παραγωγής συνήθως οδηγεί σε μείωση του κόστους, ενισχύοντας τη βιωσιμότητα των εξοπλιστικών προγραμμάτων. Αντίθετα, καθυστερήσεις ή τεχνικές δυσκολίες ενδέχεται να επιβαρύνουν τους προϋπολογισμούς.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η εξέλιξη των αναβαθμίσεων, όπως το Block 4, που θα καθορίσει τις επιχειρησιακές δυνατότητες των αεροσκαφών επόμενης γενιάς. Αν και οι καθυστερήσεις σε τέτοιου είδους προγράμματα μπορούν να επηρεάσουν τα χρονοδιαγράμματα, προσφέρουν ταυτόχρονα τη δυνατότητα στους νεότερους, να αποκτήσουν πιο ώριμες και επιχειρησιακά ολοκληρωμένες εκδόσεις.

Δηλαδή, η καθυστερημένη ένταξη ενδέχεται να λειτουργήσει υπέρ κάποιου κράτους, επιτρέποντας την απόκτηση ενός πιο εξελιγμένου και αξιόπιστου συστήματος, με πλήρως ενσωματωμένες δυνατότητες που θα ενισχύσουν καθοριστικά την ισορροπία ισχύος.
Το χρονοδιάγραμμα για την Ελλάδα

Στην περίπτωση της Ελλάδας, σύμφωνα με τα χρονοδιαγράμματα, τα πρώτα θα προσγειωθούν το 2028 καθώς δεν επηρεάζεται η αρχική παραγγελία.

Υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα θα παραλάβει 20+20 μαχητικά F-35.

Σε επιχειρησιακό επίπεδο, η ένταξη των F-35 αναμένεται να αλλάξει σημαντικά τις δυνατότητες της ελληνικής αεροπορικής ισχύος, καθώς πρόκειται για αόρατα μαχητικά αεροσκάφη (stealth), προηγμένης σύντηξης δεδομένων από αισθητήρες και δυνατότητα επιχειρήσεων σε δικτυοκεντρικό περιβάλλον.

«Αυτό σημαίνει ότι η Πολεμική Αεροπορία θα μπορεί να λειτουργεί πιο ολοκληρωμένα σε συνεργασία με άλλα μέσα, ενισχύοντας την εικόνα του πεδίου επιχειρήσεων σε πραγματικό χρόνο».

Παράλληλα, σημαντικό μέρος του προγράμματος αφορά τις υποδομές υποστήριξης στην Ελλάδα, καθώς η επιχειρησιακή ένταξη ενός τόσο προηγμένου συστήματος απαιτεί εξειδικευμένες εγκαταστάσεις συντήρησης, ασφαλείας και εκπαίδευσης.

Σημειώνεται ότι, οι προετοιμασίες για την υποδοχή των F-35 έχουν ήδη ξεκινήσει στην 117 Πτέρυγα Μάχης, (Στρατιωτικό Αεροδρόμιο, Ανδραβίδας).

naftemporiki.gr