Στην καρδιά της κρίσης βρίσκεται η πολύκροτη υπόθεση του 38ου τακτικού συνεδρίου του CHP, εκείνου δηλαδή που έφερε τον Οζγκιούρ Οζέλ στην ηγεσία τον Νοέμβριο του 2023. Στη δίκη που συνεχίζεται στην Άγκυρα, 12 πρόσωπα, ανάμεσά τους ο Εκρέμ Ιμάμογλου, ο δήμαρχος Μπεσίκτας Ριζά Ακπολάτ και ο πρόεδρος της οργάνωσης του CHP στην Κωνσταντινούπολη Οζγκιούρ Τσελίκ, κατηγορούνται για παραβίαση του εκλογικού νόμου στο εσωκομματικό σκέλος της διαδικασίας. Στην τελευταία ακροαματική διαδικασία, την 1η Απριλίου 2026, οι κατηγορούμενοι αρνήθηκαν τα πάντα και η δίκη αναβλήθηκε για τις 6 Μαΐου.

Οι καταγγελίες που δηλητηριάζουν το εσωκομματικό κλίμα είναι εξαιρετικά βαριές. Μάρτυρες μίλησαν στο δικαστήριο για πιέσεις προς συνέδρους, για υποσχέσεις πολιτικής ανταμοιβής, ακόμη και για διανομή χρημάτων ή καρτών, ενώ οι κατηγορούμενοι απάντησαν ότι πρόκειται για συκοφαντίες από εσωκομματικούς αντιπάλους που δεν πέτυχαν τους δικούς τους στόχους. Ένας μάρτυρας κατέθεσε ότι προσκλήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, συνδέθηκε με πρόσωπα κοντά στον Ιμάμογλου και μεταφέρθηκε κατόπιν στο εκλογικό γραφείο του Οζέλ στην Άγκυρα, όπου, όπως υποστήριξε, «μοιράζονταν χρήματα». Από την άλλη πλευρά, συνήγοροι των κατηγορουμένων αντέτειναν ότι αν τέτοιες μαρτυρίες γίνουν δεκτές, τότε οι ίδιοι οι μάρτυρες ομολογούν δικά τους αδικήματα.

Το δεύτερο επίπεδο της κρίσης είναι νομικοπολιτικό και αποτυπώνεται στη λέξη που κυριαρχεί εδώ και μήνες στην Άγκυρα: «mutlak butlan», δηλαδή «απόλυτη ακυρότητα». Αν και το CHP επιμένει ότι η σχετική συζήτηση εργαλειοποιείται πολιτικά και στερείται πραγματικής νομικής βάσης, το θέμα παραμένει ανοιχτό στην τουρκική δημόσια σφαίρα, επειδή ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να τινάξει στον αέρα τη νομιμοποίηση της σημερινής ηγεσίας. Η ηγεσία του κόμματος απαντά ότι η υπόθεση κρατιέται ζωντανή από όσους έχουν πολιτικό συμφέρον, ενώ ταυτόχρονα τονίζει ότι το CHP «δεν είναι χώρος που παραδίδεται» και ότι δεν μπορεί να επιστρέψει στην κορυφή κάποιος που δεν έχει εκλεγεί από συνέδριο.

Ο ίδιος ο Οζγκιούρ Οζέλ έχει επιχειρήσει να χαμηλώσει τη θερμοκρασία, αλλά χωρίς να κρύψει το μέγεθος της απειλής. Σε συνέντευξή του στο T24, χαρακτήρισε τις συζητήσεις περί «mutlak butlan» μορφή «πολιτικής μηχανικής» και δήλωσε ότι «το CHP δεν το αγγίζει ούτε butlan ούτε ατομική βόμβα». Την ίδια στιγμή, όμως, παραδέχθηκε εμμέσως ότι στο παρασκήνιο εξετάζονται όλα τα σενάρια, λέγοντας ότι «το να κρατάς ένα κόμμα στην άκρη είναι το αντίδοτο στο κλείσιμο κόμματος», μια διατύπωση που στην Τουρκία ερμηνεύτηκε ως ένδειξη ότι το επιτελείο του έχει επεξεργαστεί και plan B.

Εκεί ακριβώς πατά το σενάριο της διάσπασης. Η Sabah υποστηρίζει ότι σε περίπτωση δυσμενούς δικαστικής εξέλιξης, άνθρωποι κοντά στον Οζέλ και τον φυλακισμένο Εκρέμ Ιμάμογλου θα μπορούσαν να μετακινηθούν σε νέο κομματικό σχήμα. Σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ, μέχρι και 40 βουλευτές θα μπορούσαν να ακολουθήσουν, ενώ ο Κιλιτσντάρογλου θα εξακολουθούσε να ελέγχει τουλάχιστον 100 από τις 138 έδρες του CHP στην τουρκική Εθνοσυνέλευση. Το ίδιο δημοσίευμα υποστηρίζει ότι σημαντικό τμήμα των σημερινών βουλευτών αισθάνεται πως οφείλει την εκλογή του στον πρώην αρχηγό και όχι στον Οζέλ. Πρόκειται, βέβαια, για εκτιμήσεις που δεν έχουν επιβεβαιωθεί δημοσίως από την πλευρά του CHP, αλλά δείχνουν το βάθος των φόβων που κυκλοφορούν πλέον ανοιχτά στα Τουρκικά ΜΜΕ.

Το πιο χειροπιαστό σημάδι ότι το κόμμα έχει περάσει από τη μουρμούρα στην οργανωμένη αμφισβήτηση ήρθε ήδη από τα τέλη Φεβρουαρίου. Σύμφωνα με τη Sabah, 42 στελέχη του CHP, ανάμεσά τους 13 εν ενεργεία βουλευτές και 13 πρώην βουλευτές, συμμετείχαν σε εξάωρη μυστική σύσκεψη στην Άγκυρα. Εκεί, οι διαφωνούντες κατέγραψαν τρία βασικά παράπονα: πρώτον, ότι η ηγεσία υπερασπίζεται συλλήβδην πρόσωπα που εμπλέκονται σε υποθέσεις διαφθοράς· δεύτερον, ότι από το 2023 και μετά περιθωριοποιεί όποιον εκφράζει αντίθετη άποψη· και τρίτον, ότι απομακρύνεται από τις θεσμικές και εθνικές παραδόσεις του κόμματος, υιοθετώντας πιο σκληρή και ξένη προς το CHP πολιτική γλώσσα. Οι ίδιες πηγές έλεγαν μάλιστα ότι στην επόμενη τέτοια συνάντηση μπορεί να συμμετάσχουν άλλοι 20 και πλέον βουλευτές.

Το στοιχείο που δίνει ειδικό βάρος σε αυτή την εσωκομματική ανταρσία είναι ότι δεν αφορά απλώς φιλοδοξίες προσώπων, αλλά και ιδεολογική ταυτότητα. Ένα σημαντικό κομμάτι των παραδοσιακών Κεμαλιστών, εθνικιστών και κρατικιστών του CHP θεωρεί ότι υπό τον Οζέλ το κόμμα απομακρύνεται από τις «κόκκινες γραμμές» της παράταξης. Η ένταση φάνηκε ήδη από τις αρχές Φεβρουαρίου, όταν εσωτερικές αντιδράσεις ξέσπασαν για τη στάση του CHP στην πρωτοβουλία «Terror-free Türkiye» και γενικότερα για το άνοιγμα διαλόγου με κουρδικά και αριστερά ακροατήρια. Το Daily Sabah κατέγραψε τότε έντονες αντιδράσεις από στελέχη όπως ο δήμαρχος Μπολού, Τανζού Οζτζάν, και η δήμαρχος Αφιόνκαραχισάρ, Μπουρτζού Κιοκσάλ, μετά από μήνυμα του Ιμάμογλου υπέρ της αναγνώρισης κουρδικής ταυτότητας και γλώσσας. Ο Οζτζάν μίλησε για αξίες του Τουρκικού εθνικισμού και του ενιαίου κράτους που «κανείς δεν μπορεί να αφαιρέσει από το κόμμα του Ατατούρκ».

Με άλλα λόγια, αυτό που συμβαίνει στους Κεμαλιστές του CHP δεν είναι μόνο μια εσωτερική διαμάχη για καρέκλες. Είναι σύγκρουση για το τι πρέπει να είναι το CHP στη μετα-Κιλιτσντάρογλου εποχή: ένα πιο ανοιχτό, πολυσυλλεκτικό και προσωποκεντρικό κόμμα γύρω από Οζέλ και Ιμάμογλου ή ένα πιο παραδοσιακό, αυστηρά Κεμαλικό κόμμα, πιο κοντά στην παλιά κρατική και εθνική γραμμή. Οι επικριτές του σημερινού προέδρου πιστεύουν ότι η ηγεσία επιχειρεί να μετατρέψει την υπόθεση Ιμάμογλου σε μόνιμο πολιτικό κέντρο βάρους, διατηρώντας τεχνητά ζωντανό το αφήγημα της δίωξης μέχρι να φανεί αν ο φυλακισμένος πρώην δήμαρχος μπορεί ή όχι να είναι υποψήφιος στο μέλλον.

Ο παράγοντας Ιμάμογλου παραμένει καθοριστικός. Σύμφωνα με τα ίδια δημοσιεύματα, παρά την προφυλάκισή του και την ακύρωση του πανεπιστημιακού του διπλώματος, που δυσκολεύει δραστικά ένα προεδρικό σενάριο, εξακολουθεί να παίζει κεντρικό ρόλο στις εσωκομματικές ισορροπίες. Το Daily Sabah έγραψε ότι επικοινωνεί με πρόσωπα ενός άτυπου «σκιώδους υπουργικού συμβουλίου» μέσω των νομικών του εκπροσώπων, ενώ οι διαφωνούντες υποστηρίζουν ότι όσο παραμένει στο επίκεντρο, η ηγεσία αποφεύγει να ανοίξει καθαρά τη συζήτηση για το επόμενο βήμα του κόμματος.

Στο εσωτερικό του CHP υπάρχει και μια δεύτερη γραμμή ανησυχίας: οι υποθέσεις διαφθοράς σε δήμους και το πολιτικό κόστος που αυτές επιφέρουν. Οι διαφωνούντες κατηγορούν την ηγεσία ότι αντί να ξεκαθαρίσει την εικόνα, επιλέγει γενική πολιτική κάλυψη. Στην κλειστή σύσκεψη της Άγκυρας, σύμφωνα με τις πληροφορίες του Daily Sabah, διατυπώθηκε ανοιχτά αίτημα «κάθαρσης» μέσα στο κόμμα. Το ίδιο μήνυμα επανέρχεται και στο μεταγενέστερο ρεπορτάζ για τα σενάρια διάσπασης, όπου πηγές κοντά στους επικριτές του Οζέλ λένε ωμά ότι «το CHP πρέπει να καθαρίσει τον εαυτό του».

Απέναντι σε όλα αυτά, η επίσημη ηγεσία επιχειρεί να δείξει συνοχή και πολιτική αυτοπεποίθηση. Ο Οζέλ είχε προαναγγείλει ήδη από τον Φεβρουάριο ότι θα εμφανιστεί ενώπιον της κοινής γνώμης με «350μελή ομάδα» και «20 βασικές δεσμεύσεις», σε μια κίνηση που διαβάστηκε ως προσπάθεια να αποδείξει πως παραμένει ο μόνος νόμιμος και λειτουργικός πόλος εξουσίας μέσα στο CHP. Ταυτόχρονα, κομματικές πηγές λένε ότι το θέμα του «butlan» δεν είναι παρά ένας μοχλός πίεσης που χρησιμοποιείται για να κρατά την αντιπολίτευση σε μόνιμη εσωστρέφεια.

Το κρίσιμο ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι απλώς αν θα διασπαστεί το CHP, αλλά αν οι Κεμαλιστές του κόμματος θα δεχθούν μια στρατηγική μετατόπιση που θολώνει τα όρια ανάμεσα στον παραδοσιακό κρατικό-εθνικό χαρακτήρα του κόμματος και σε μια πιο ευέλικτη, μετα-ιδεολογική αντιπολίτευση. Μέχρι στιγμής, τα σημάδια δείχνουν πως η παλιά φρουρά δεν αποσύρεται. Ο Κιλιτσντάρογλου, ακόμη κι αν δεν βγει μπροστά με θεαματικό τρόπο, εξακολουθεί να λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για ένα σημαντικό κομμάτι του κομματικού μηχανισμού, των βουλευτών και των ιστορικών στελεχών. Αυτό ακριβώς είναι που κάνει τη σημερινή κρίση τόσο επικίνδυνη για το CHP: δεν πρόκειται για μια συνηθισμένη εσωκομματική γκρίνια, αλλά για σύγκρουση νομιμοποίησης, ταυτότητας και διαδοχής, με ανοιχτό πλέον το ενδεχόμενο να γεννηθούν δύο διαφορετικά CHP μέσα από το ίδιο κόμμα.

newsbeast.gr