Νατάσα Στασινού • nstasinou@naftemporiki.gr
Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου εισέρχεται σε «ζώνη κινδύνου», με το ερώτημα αν ο κόσμος οδεύει προς πραγματική έλλειψη να τίθεται πλέον με όρους επείγοντος, καθώς μαίνεται ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.
Ανάλυση της Goldman Sachs επιχειρεί να δώσει απαντήσεις, εξετάζοντας τρεις κρίσιμους δείκτες: τα επίπεδα προσφοράς, τη συμπεριφορά των τιμών και τα σημάδια από την πραγματική οικονομία.
Κατάρρευση εισαγωγών – το πρώτο «καμπανάκι»
Στην Ασία, η εικόνα είναι ήδη ανησυχητική. Οι εισαγωγές πετρελαίου μειώθηκαν κατά περίπου 9 εκατ. βαρέλια ημερησίως έως τα τέλη Μαρτίου, αποτυπώνοντας το σοκ στην προσφορά, ιδιαίτερα μετά τις αναταράξεις στον Περσικό Κόλπο.
Η καθυστέρηση στις μεταφορές –λόγω της διάρκειας των θαλάσσιων διαδρομών– σημαίνει ότι το πραγματικό έλλειμμα άρχισε να γίνεται αισθητό με χρονική υστέρηση, εντείνοντας την πίεση στις αγορές.
Εκρηκτικές τιμές – έως και +150%
Η δεύτερη ένδειξη έρχεται από τις τιμές. Προϊόντα διύλισης, όπως το ντίζελ, έχουν καταγράψει άλματα έως και 150%, όχι μόνο λόγω έλλειψης, αλλά και εξαιτίας του ανταγωνισμού μεταξύ πλουσιότερων χωρών για την εξασφάλιση προμηθειών.
Η μάχη για καύσιμα –από το ντίζελ έως τα καύσιμα αεροσκαφών– εντείνει τις στρεβλώσεις, οδηγώντας σε ένα φαύλο κύκλο ανόδου τιμών και περιορισμένης διαθεσιμότητας.
Η πραγματική οικονομία «φωνάζει»
Το τρίτο και πιο ανησυχητικό σήμα προέρχεται από την καθημερινότητα των οικονομιών. Οι Φιλιππίνες κήρυξαν κατάσταση έκτακτης ανάγκης στα καύσιμα, η Νότια Κορέα περιορίζει τη χρήση οχημάτων στον δημόσιο τομέα, ενώ στην Αυστραλία πρατήρια ξεμένουν από βενζίνη. Πρόκειται για ενδείξεις ότι η κρίση δεν είναι πλέον θεωρητική ή χρηματιστηριακή – έχει περάσει στην πραγματική οικονομία.
Στην Ευρώπη, η ενεργειακή κρίση που πυροδοτεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει ήδη ενεργοποιήσει σενάρια έκτακτης ανάγκης, με την Κομισιόν και τα κράτη-μέλη να προετοιμάζονται ακόμη και για τα πιο ακραία μέτρα.
Στο τραπέζι βρίσκεται –έστω ως ύστατη λύση– η επιβολή δελτίου καυσίμων, σε περίπτωση που κηρυχθεί «Ενωσιακός Συναγερμός» λόγω ανεπαρκών αποθεμάτων. Σε ένα τέτοιο σενάριο, προτεραιότητα θα δοθεί σε κρίσιμες υπηρεσίες, όπως νοσοκομεία, μεταφορές τροφίμων και μέσα μαζικής μετακίνησης, ενώ η κατανάλωση για ιδιώτες και επιχειρήσεις θα περιοριστεί δραστικά. Παράλληλα, κυβερνήσεις επανενεργοποιούν σχέδια εξοικονόμησης, που περιλαμβάνουν περιορισμούς μετακινήσεων, πλαφόν κατανάλωσης και –σε ακραία φάση– υποχρεωτικές περικοπές στην ενέργεια για βιομηχανίες, ώστε να διασφαλιστεί η επάρκεια για νοικοκυριά.
Σε επίπεδο Ε.Ε., εξετάζονται επίσης νέα αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, καθώς και παρεμβάσεις στην αγορά, όπως φορολόγηση των υπερκερδών των ενεργειακών εταιρειών για τη στήριξη των καταναλωτών. Το βασικό μήνυμα από τις Βρυξέλλες είναι σαφές: η Ευρώπη δεν βρίσκεται ακόμη στο χειρότερο σημείο, αλλά προετοιμάζεται σαν να είναι ήδη εκεί – με όλα τα εργαλεία στο τραπέζι για μια κρίση που μπορεί να αποδειχθεί μακράς διάρκειας.
Η πιο σκοτεινή εκτίμηση: «Η χειρότερη κρίση πετρελαίου στην ιστορία»
Η Goldman Sachs ανεβάζει πλέον δραματικά τον τόνο, προειδοποιώντας ότι ο κόσμος βρίσκεται αντιμέτωπος με τη «χειρότερη κρίση πετρελαίου στην ιστορία», ως αποτέλεσμα της σχεδόν πλήρους διακοπής των εξαγωγών υδρογονανθράκων από τα κράτη του Κόλπου.
Η εκτίμηση αυτή συνιστά σαφή κλιμάκωση σε σχέση με τις προηγούμενες αναλύσεις. Μόλις πριν από λίγες εβδομάδες, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας χαρακτήριζε την κατάσταση ως «τη μεγαλύτερη διαταραχή στην ενεργειακή προσφορά στην ιστορία». Πλέον, όμως, η εικόνα μετατοπίζεται από τη διαταραχή στην πραγματική κρίση.
«Βόμβα» έλλειψης – και με χρονική υστέρηση
Η Goldman Sachs προειδοποιεί ότι μια παγκόσμια έλλειψη πετρελαίου βρίσκεται προ των πυλών, καθώς τα αποθέματα μειώνονται και οι ροές από τον Περσικό Κόλπο έχουν περιοριστεί σε ελάχιστα επίπεδα.
Την ίδια στιγμή, αναλυτές της JPMorgan Chase περιγράφουν την κατάσταση ως «ωρολογιακή βόμβα», εκτιμώντας ότι η φυσική έλλειψη πετρελαίου θα αρχίσει να εκδηλώνεται διαδοχικά μέσα στον Απρίλιο, ξεκινώντας από την Ασία και εξαπλούμενη προς την Ευρώπη και τις ΗΠΑ, καθώς επιβραδύνονται οι αφίξεις δεξαμενόπλοιων.
Οριακά αποθέματα – μεγάλες ανισορροπίες
Τα στοιχεία δείχνουν πόσο περιορισμένα είναι τα περιθώρια. Οι μεγάλες οικονομίες διαθέτουν κατά μέσο όρο περίπου 40 ημέρες αποθεμάτων αργού πετρελαίου, με σημαντικές αποκλίσεις.
Το Ηνωμένο Βασίλειο χαρακτηρίζεται «ιδιαίτερα εκτεθειμένο», με μόλις 14 ημέρες αποθεμάτων, ενώ η Ινδία διαθέτει περίπου 20 ημέρες. Στα προϊόντα διύλισης, τα αποθέματα διαμορφώνονται κατά μέσο όρο στις 37 ημέρες, με την Ιαπωνία σε καλύτερη θέση και την Ινδία ξανά μεταξύ των πιο ευάλωτων.
Πέρα από την ενέργεια: κίνδυνος και για τρόφιμα
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στην ενέργεια. Σύμφωνα με αναφορές που επικαλείται ο Guardian, η έλλειψη λιπασμάτων απειλεί να μειώσει την αγροτική παραγωγή το φθινόπωρο, αυξάνοντας τον κίνδυνο επισιτιστικής κρίσης για εκατομμύρια ανθρώπους.
Το συμπέρασμα των αναλυτών είναι σαφές: η κρίση δεν έχει ακόμη κορυφωθεί — και τα χειρότερα ενδέχεται να βρίσκονται μπροστά.
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου