Οι ηγέτες του ΝΑΤΟ φτάνουν τον επόμενο μήνα στην Άγκυρα έχοντας ήδη δεσμευθεί ότι θα αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035. Όμως για αρκετούς συμμάχους, η απόσταση ανάμεσα στις υποσχέσεις και την εφαρμογή παραμένει μεγάλη.
Σύμφωνα με διπλωμάτες του ΝΑΤΟ, ο γενικός γραμματέας της Συμμαχίας, Μαρκ Ρούτε,
αναμένεται να παρουσιάσει απόρρητη αξιολόγηση για την πρόοδο των κρατών-μελών προς τον νέο στόχο. Η παρουσίαση θα γίνει στη συνεδρίαση των υπουργών Άμυνας και αναμένεται να ασκήσει νέα πίεση σε χώρες που βρίσκονται μακριά από το όριο που ζητά επίμονα ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.Το νέο πλαίσιο προβλέπει δαπάνες 3,5% του ΑΕΠ για βασικές στρατιωτικές δυνατότητες και ακόμη 1,5% για ευρύτερες επενδύσεις που σχετίζονται με την ασφάλεια.
Ο Τραμπ πιέζει, η Ευρώπη αγχώνεται
Η συζήτηση έρχεται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη στιγμή για τη Συμμαχία. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προσπαθούν να αποδείξουν ότι αναλαμβάνουν μεγαλύτερη ευθύνη για την άμυνά τους, την ώρα που η Ουάσιγκτον μειώνει τους στρατιωτικούς πόρους που διαθέτει στο ΝΑΤΟ.
Ο Τραμπ, από την πλευρά του, συνεχίζει να πιέζει τους συμμάχους για πιο δίκαιη κατανομή των βαρών. Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου ανέφερε χαρακτηριστικά ότι ο Αμερικανός πρόεδρος αναμένει από τους συμμάχους να τηρήσουν τη δέσμευσή τους για το 5%.
Ο Μαρκ Ρούτε έστειλε ήδη αυστηρό μήνυμα, δηλώνοντας ότι ενόψει της Συνόδου στην Άγκυρα αναμένει από τα κράτη-μέλη να παρουσιάσουν «σαφή, συγκεκριμένα και αξιόπιστα σχέδια» για την επίτευξη του στόχου.
Ισπανία: Το μεγάλο αγκάθι για το ΝΑΤΟ
Η Ισπανία θεωρείται μία από τις χώρες που κινδυνεύουν περισσότερο να βρεθούν στο στόχαστρο του Τραμπ.
Η Μαδρίτη είχε αρνηθεί να δεσμευθεί πλήρως στον στόχο του 5%, υποστηρίζοντας ότι μπορεί να προσφέρει τις αναγκαίες στρατιωτικές δυνατότητες με δαπάνες στο 2,1% του ΑΕΠ.
Φέτος, η Ισπανία διέθεσε περίπου 34 δισ. ευρώ για την άμυνα, ποσό που αντιστοιχεί στο 2% του ΑΕΠ. Ωστόσο, υπάρχουν ερωτήματα για το πώς θα χρηματοδοτηθεί η μελλοντική αύξηση των δαπανών, αλλά και για το αν ορισμένες επενδύσεις σε τηλεπικοινωνίες, κυβερνοάμυνα και αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών θα γίνουν αποδεκτές από το λογιστικό σύστημα του ΝΑΤΟ.
Το γεγονός ότι ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ είναι ένας από τους πιο έντονους Ευρωπαίους επικριτές του Τραμπ αυξάνει τον κίνδυνο πολιτικής σύγκρουσης.
Βρετανία: Υποσχέσεις χωρίς πλήρη χρηματοδότηση
Η Βρετανία έχει υπογράψει τον στόχο του 5%, όμως προς το παρόν μόνο το 2,6% του ΑΕΠ θεωρείται πλήρως χρηματοδοτημένο.
Τα σχέδια του υπουργείου Οικονομικών προβλέπουν ότι η χώρα θα φτάσει στο 2,6% έως το 2027, όμως δεν υπάρχει σαφής δημοσιονομικός χάρτης για το υπόλοιπο της διαδρομής. Ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ έχει θέσει ως φιλοδοξία το 3% στην επόμενη κοινοβουλευτική περίοδο, χωρίς όμως να έχει παρουσιάσει πλήρως κοστολογημένο σχέδιο.
Η κρίση φάνηκε καθαρά όταν ο υπουργός Άμυνας Τζον Χίλι παραιτήθηκε, διαμαρτυρόμενος για την έλλειψη πρόσθετων κονδυλίων στο νέο αμυντικό επενδυτικό σχέδιο. Στην επιστολή του προς τον Στάρμερ προειδοποίησε ότι η Βρετανία δεν έχει διαδρομή για να φτάσει τον στόχο του 3,5% στις βασικές στρατιωτικές δυνατότητες.
Ουγγαρία: Νέα κυβέρνηση, παλιές δυσκολίες
Η Ουγγαρία εκτιμάται ότι δαπάνησε περίπου 2,06% του ΑΕΠ για την άμυνα το 2025. Ωστόσο, η νέα κυβέρνηση του Πέτερ Μαγιάρ βρίσκεται μπροστά σε δύσκολη δημοσιονομική εξίσωση.
Η προηγούμενη κυβέρνηση του Βίκτορ Όρμπαν είχε ζητήσει 16 δισ. ευρώ από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα δανείων για όπλα, όμως η νέα ηγεσία επανεξετάζει το αίτημα. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αναμένουν ότι η Βουδαπέστη μπορεί να ζητήσει τελικά πολύ μικρότερο ποσό, περιορίζοντας τις δυνατότητες αύξησης των αμυντικών δαπανών.
Παράλληλα, αναλυτές εκτιμούν ότι ο αμυντικός προϋπολογισμός μπορεί προσωρινά να πέσει ακόμη και κάτω από το 2%, καθώς η νέα κυβέρνηση προσπαθεί να διαχειριστεί τα δημόσια οικονομικά.
Τσεχία: Δαπάνες με αστερίσκους
Η Τσεχία αποτελεί ακόμη μία περίπτωση που προκαλεί ερωτήματα στη Συμμαχία.
Η Πράγα σκοπεύει να διαθέσει φέτος 2,1% του ΑΕΠ για την άμυνα, όμως στο ποσό περιλαμβάνεται και αναβάθμιση αυτοκινητοδρόμου ύψους 1,2 δισ. ευρώ ως στρατιωτική δαπάνη. Η επιλογή αυτή έχει προκαλέσει επιφυλάξεις σε συμμάχους του ΝΑΤΟ.
Ο πρωθυπουργός Αντρέι Μπάμπις έχει παραδεχθεί ότι οι δαπάνες πιθανότατα θα πέσουν κάτω από το 2% το 2026. Παρ’ όλα αυτά, η κυβέρνηση αναμένεται να παρουσιάσει νέα στρατιωτική στρατηγική, με έμφαση στην αύξηση του προσωπικού και στην αντιμετώπιση drones.
Η στήριξη της Πράγας στον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο ανοιχτής σύγκρουσης με τον Τραμπ, όμως τα ερωτήματα για τις πραγματικές δαπάνες παραμένουν.
Σλοβενία: Το ΝΑΤΟ αμφισβητεί τους υπολογισμούς
Η Σλοβενία βρίσκεται επίσης στο μικροσκόπιο, καθώς το ΝΑΤΟ φέρεται να έχει αμφισβητήσει ιδιωτικά τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζει τις αμυντικές της δαπάνες.
Σύμφωνα με επιστολή του Μαρκ Ρούτε προς τη Λιουμπλιάνα, η χώρα έφτασε στο 2,01% του ΑΕΠ κυρίως επειδή συμπεριέλαβε έργα που δεν εμπίπτουν στον συμφωνημένο ορισμό των βασικών αμυντικών δαπανών. Αν αυτά αφαιρεθούν, οι πραγματικές δαπάνες βρίσκονται πιο κοντά στο 1,6%.
Η νέα δεξιά κυβέρνηση του Γιάνεζ Γιάνσα επιδιώκει να αλλάξει εικόνα και να αποκαταστήσει την αξιοπιστία της Σλοβενίας στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ. Η στάση αυτή μπορεί να λειτουργήσει προστατευτικά απέναντι σε πιθανή κριτική από την Ουάσιγκτον.
Ιταλία: Η σχέση Μελόνι-Τραμπ δεν λύνει το πρόβλημα
Η Ιταλία βρίσκεται σε πιο περίπλοκη θέση. Η Τζόρτζια Μελόνι θεωρείται μία από τις πιο κοντινές συμμάχους του Τραμπ στην Ευρώπη, όμως οι αμυντικές δαπάνες παραμένουν πολιτικά δύσκολο θέμα στο εσωτερικό της χώρας.
Η Ρώμη σχεδιάζει φέτος αμυντικές και σχετικές με την ασφάλεια δαπάνες στο 2,8% του ΑΕΠ, συμπεριλαμβάνοντας και 0,7% για εσωτερική ασφάλεια, όπως καθήκοντα αστυνόμευσης.
Η Ιταλία μπορεί να επικαλεστεί τη μεγάλη αμυντική της βιομηχανία και τη ναυτική της παρουσία στη Μεσόγειο. Ωστόσο, αναλυτές προειδοποιούν ότι αυτά δεν θα έχουν το ίδιο βάρος στην Ουάσιγκτον αν δεν συνοδευτούν από σταθερή αύξηση των στρατιωτικών δυνατοτήτων.
Η Άγκυρα ως πολιτικό crash test
Η Σύνοδος της Άγκυρας δεν θα είναι απλώς ακόμη μία συνάντηση κορυφής του ΝΑΤΟ. Θα είναι ένα τεστ για το κατά πόσο οι σύμμαχοι μπορούν να μετατρέψουν τις δεσμεύσεις τους σε πραγματικές δαπάνες.
Η απαίτηση για 5% του ΑΕΠ μέχρι το 2035 αλλάζει πλήρως τη συζήτηση για την ευρωπαϊκή άμυνα. Οι κυβερνήσεις καλούνται να βρουν χρήματα σε μια περίοδο δημοσιονομικής πίεσης, κοινωνικής δυσαρέσκειας και ανόδου λαϊκιστικών δυνάμεων.
Για τον Τραμπ, το μήνυμα είναι απλό: οι σύμμαχοι πρέπει να πληρώσουν περισσότερα. Για αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, όμως, το πολιτικό και οικονομικό κόστος αυτής της δέσμευσης είναι τεράστιο.
Το βέβαιο είναι ότι στην Άγκυρα δεν θα συζητηθεί μόνο η άμυνα του ΝΑΤΟ. Θα κριθεί και η συνοχή της Συμμαχίας.
newsbeast.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου