Μιχάλης Ψύλος • psilosm@naftemporiki.gr
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συγκρίνει Μπενιαμίν Νετανιάχου με τον Χίτλερ, προβλέποντας ότι θα υποστεί «την ίδια μοίρα με άλλους τυράννους σε όλη την ιστορία». Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός απαντά, αποκαλώντας τον Τούρκο πρόεδρο «αντισημίτη δικτάτορα».
Πρόκειται απλά, για τον συνήθη, φραστικό πόλεμο, μεταξύ του Τούρκου προέδρου και του Ισραηλινού πρωθυπουργού; Ή για το πρελούδιο μιας νέας σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή;
Ερντογάν και Νετανιάχου βρίσκονται σε σκληρή διαμάχη-ειδικά μετά την έναρξη του πολέμου στη Γάζα τον Οκτώβριο του 2023. Οσο και αν ο Αμερικανός πρόεδρος Τραμπ έχει προσπαθήσει επιμελώς να αποκαταστήσει τις σχέσεις ανάμεσα στις δύο χώρες-συμμάχους κατά τα λοιπά- των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή.
Οι έπαινοι μάλιστα που επεφύλαξε ο Τραμπ χθες στον Ερντογάν κατά τη συνάντησή του με τον ΓΓ του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε στον Λευκό Οίκο και η πρόθεσή του Να δώσει μαχητικά F-35 στην Αγκυρα, έχουν θορυβήσει πολύ το Ισραήλ.
«Η λύση στην τουρκική απειλή δεν βρίσκεται στο Ισραήλ, αλλά στις Ηνωμένες Πολιτείες», υποστηρίζει ο ισραηλινός αναλυτής Γεωπολιτικής Ντιν Σμουέλ Ελμάς σε άρθρο του στη Maariv: « Αν η Ουάσιγκτον συνεχίσει να υποτιμά τις περιφερειακές φιλοδοξίες του Ερντογάν, αυτό που έχουμε δει τους τελευταίους μήνες με την αυξανόμενη ιρανική απειλή, θα μπορούσε να συμβεί και με την Τουρκία. Και με την Τουρκία, θα είναι πιο επιθετικό, πιο έντονο και πολύ πιο απειλητικό».
Η Τουρκία «νέο Ιράν»
Η Τουρκία έχει αναδειχθεί στις ισραηλινές πολιτικές και αναλύσεις ασφαλείας ως μια «νέα στρατηγική αντιπαράθεση» ή το «νέο Ιράν» στην περιοχή. Η σύγκρουση μεταξύ των δύο ηγετών δεν είναι κάτι καινούργιο, και ένας αυξανόμενος αριθμός αναλυτών στο Ισραήλ θεωρεί την Άγκυρα στρατηγική απειλή τουλάχιστον εξίσου μεγάλη, αν όχι μεγαλύτερη, από την Τεχεράνη.
Ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν έχει ήδη ισχυριστεί άλλωστε, ότι «η ασφάλεια της Τουρκίας ξεκινά από το Χαλέπι, τη Δαμασκό και τη Βηρυτό», υποστηρίζοντας ότι «οι ισραηλινές επιθέσεις στη Συρία και τον Λίβανο έχουν φτάσει στο σημείο να απειλούν και την Τουρκία».
Από το βήμα του Τουρκικού κοινοβουλίου, ο Ερντογάν προειδοποίησε μάλιστα τον Νετανιάχου με μια «ισχυρή και ξεκάθαρη απάντηση εάν επηρεαστούν τα τουρκικά ή τουρκοκυπριακά συμφέροντα στη Μεσόγειο».
Μια πολεμική σύγκρουση των δύο χωρών θα μπορούσε να ξεσπάσει στη Συρία, όπου οι ισραηλινές επιδρομές θεωρούνται επέμβαση σε μια περιοχή όπου η Τουρκία έχει ενισχύσει την επιρροή της, με την άνοδο των τζιχαντιστών στην εξουσία. « Η Συρία είναι μια ζώνη ασφαλείας για την Άγκυρα και οποιαδήποτε μετατόπιση στην ισορροπία δυνάμεων στη Δαμασκό, στη βόρεια Συρία ή κατά μήκος των συρο-τουρκικών συνόρων, θα ήταν casus belli για την Αγκυρα», λένε στρατιωτικοί αναλυτές.
Ο Ντιν Σμουέλ Ελμάς, υποστηρίζει μάλιστα ότι «η μεγαλύτερη απειλή για το Ισραήλ είναι η Τουρκία, όχι το Ιράν». Σύμφωνα με τον ισραηλινό αναλυτή, η Άγκυρα διαθέτει πλέον εργαλεία που λείπουν από το Ιράν: «Μεγαλύτερη οικονομική δύναμη, ένα πιο εκτεταμένο διπλωματικό δίκτυο και έναν πολύ πιο ανεπτυγμένο στρατιωτικό μηχανισμό.
Ο Ελμάς επικαλείται το νέο-Οθωμανικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» με το οποίο η Άγκυρα διεκδικεί κυρίαρχη θέση στην Ανατολική Μεσόγειο. «Ο ανταγωνισμός μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ δεν αφορά μόνο τη Γάζα ή τη Συρία, αλλά και τον έλεγχο μελλοντικών ενεργειακών οδών και στρατηγικών υποδομών στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου-όπως η ηλεκτρική διασύνδεση Ισραήλ-Κύπρου-Ελλάδας .
Επίκεντρο πολέμου η Συρία
Ο Ισραηλινός πολιτικός επιστήμονας Έλι Κάρμον , ερευνητής στο Διεθνές Ινστιτούτο Αντιτρομοκρατίας στο Πανεπιστήμιο Ράιχμαν, εκτιμά ότι «αν υπάρξει στρατιωτική κλιμάκωση μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ, πιθανότατα θα λάβει χώρα στη Συρία, το πιο πιθανό πεδίο τριβής. Εναλλακτικά, θα μπορούσε να συμβεί μέσω κυβερνοπολέμου με την εντατικοποίηση της ψηφιακής κατασκοπείας, την καταστολή των δικτύων κατασκοπείας και τον διαδικτυακό πόλεμο πληροφοριών.
Το χειρότερο σενάριο θα ήταν μια ισραηλινή επίθεση στη βόρεια Συρία που θα πλησιάσει επικίνδυνα μια περιοχή όπου υπάρχουν τουρκικές δυνάμεις ή πολιτοφυλακές ή ένα θερμό επεισόδιο στην Ανατολική Μεσόγειο, που η Άγκυρα θα ερμηνεύσει ως παραβίαση των δικαιωμάτων της.
Μέχρι στιγμής, ο δρόμος προς την άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση παραμένει μακρύς. Προς το παρόν, καμία πλευρά δεν έχει κανένα πρόσχημα για να ξεκινήσει έναν άμεσο πόλεμο», τονίζει ο Ελι Κάρμον.
Προστάτης του σουνιτικού Ισλάμ
Ο Ισραηλινός πολιτικός επιστήμονας τονίζει μάλιστα ότι «εν μέσω της κρίσης, η Τουρκία του Ερντογάν, η οποία είναι νεοοθωμανική, έχει καθιερωθεί ως η ισχυρότερη δύναμη στην περιοχή και ο προστάτης του σουνιτικού Ισλάμ».
Όπως λέει ο Ελι Κάρμον, «είναι η Τουρκία που πίεσε τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και το Πακιστάν να καταλήξουν σε μια σουνιτική συμφωνία. Ο Πρόεδρος Ερντογάν, τον οποίο ο Τραμπ τώρα αποκαλεί «φίλο μου», δεν θέλει την καταστροφή του Ιράν. Θέλει απλώς να αποδυναμωθεί. Και συνεργάζεται με τη Συρία, το Κατάρ και τη Σαουδική Αραβία για να φέρει ανατολικό φυσικό αέριο και πετρέλαιο στην Ευρώπη, περνώντας από τουρκικό έδαφος»
Τουρκο-Αιγυπτιακή προσέγγιση
Το Ισραήλ ανησυχεί επίσης και για τον ταχύ ρυθμό της προσέγγισης μεταξύ Αιγύπτου και Τουρκίας, μετά από χρόνια αποξένωσης και διαφωνιών. Ήδη ενισχύεται η προσέγγιση Άγκυρας- Καΐρου στην ενέργεια, τη βιομηχανία, το εμπόριο, τον πολιτικό συντονισμό, ακόμη και τη στρατιωτική συνεργασία και τις αμυντικές βιομηχανίες.
Αυτό αναδιαμορφώνει τις περιφερειακές ισορροπίες με τρόπο που δεν εξυπηρετεί τις ισραηλινές πολιτικές, ειδικά αν εξελιχθεί σε έναν νέο περιφερειακό άξονα που θα περιλαμβάνει τη Σαουδική Αραβία, την Αίγυπτο, την Τουρκία και το Πακιστάν. Αυτός ο άξονας θα στοχεύει στον επαναπροσδιορισμό της ισορροπίας δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, στη μείωση της παραδοσιακής εξάρτησης από τη δυτική ομπρέλα ασφαλείας και στον περιορισμό της ελευθερίας δράσης του Ισραήλ στην περιοχή.
Η συνεχιζόμενη ένταση μεταξύ Ισραήλ και Αιγύπτου για τη Γάζα μπορεί να ωθήσει το Κάιρο προς στενότερους δεσμούς με την Άγκυρα. Αντίθετα, εάν βελτιωθούν οι σχέσεις Αιγύπτου-Ισραήλ και καταβληθεί πραγματική προσπάθεια για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και τη γεφύρωση των χασμάτων, αυτό θα επηρεάσει την προσέγγιση μεταξύ Καΐρου και Άγκυρας.
Η σχέση Καΐρου – Αθήνας
Ταυτόχρονα, το Κάιρο προσπαθεί να διατηρήσει την ιστορική του συμμαχία με την Αθήνα. « Το Κάιρο θέλει να ακολουθήσει δύο παράλληλες κατευθύνσεις: τη συμμαχία του με την Κύπρο και την Ελλάδα αφενός, και τις συνεννοήσεις του με την Τουρκία αφετέρου, για να ασκήσει πίεση στο Ισραήλ», λένε στη Ναυτεμπορική, Ευρωπαίοι διπλωμάτες.
«Επιπλέον, ο ρόλος που επιδιώκει να καλλιεργήσει το Κάιρο είναι αυτός του μεσολαβητή, είτε μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ, είτε μεταξύ Τουρκίας, Ελλάδας και Κύπρου, διατηρώντας παράλληλα τις υπάρχουσες συμμαχίες», προσθέτουν οι ίδιες πηγές. Την ίδια ώρα, η συνεργασία Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ πυροδοτεί έντονη αντίδραση στην Άγκυρα, με τον υπουργό Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν να κάνει λόγο για «προσπάθεια περικύκλωσης» της Τουρκίας.
Αντιπαράθεση και στα Βαλκάνια
Το Ισραήλ δραστηριοποιείται μάλιστα και στα Βαλκάνια. Η Σερβοβόσνια, Ζέλικα Τσβιγιάνοβιτς, μέλος της τριμερούς προεδρίας της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, επισκέφθηκε πρόσφατα το Ισραήλ και συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό Νετανιάχου και τον υπουργό Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ.
Κατά τη διάρκεια των συναντήσεων, η Σερβοβόσνια πολιτικός εμφανίστηκε με τη σημαία της « Σερβικής Δημοκρατίας», την οποία εκπροσωπεί. Αυτό αναζωπύρωσε ρητορικά τον αυτονομιστικό προσανατολισμό των Σέρβων της Βοσνίας, που θεωρείται εδώ και καιρό πιθανή πηγή αστάθειας σε μια περιοχή στρατηγικής σημασίας και για την Τουρκία.
Ο επί χρόνια ηγέτης των Σερβοβόσνιων, Μίλοραντ Ντόντικ δήλωσε μάλιστα στην Jerusalem Post ότι «η Σερβική Δημοκρατία» είναι «το Ισραήλ των Βαλκανίων» .
Ο πειρασμός του Ισραήλ να υποδαυλίσει τις αυτονομιστικές εντάσεις φλόγες εναντίον της Τουρκίας δεν είναι καινούργιος: έχει παρατηρηθεί και στη Σομαλιλάνδη, που πρόσφατα άνοιξε πρεσβεία στη Ιερουσαλήμ , σε ανοιχτή αντίθεση με την κεντρική κυβέρνηση της Σομαλίας, που υποστηρίζεται από την Αγκυρα.
Σε κάθε περίπτωση, Τουρκία και Ισραήλ δείχνουν ότι η ώρα για κάποια μορφή αντιπαράθεσης μπορεί να πλησιάζει. Μένει να φανεί τι μορφή θα λάβει αυτή η σύγκρουση και τι επιπτώσεις θα έχει στην ευρύτερη περιοχή…
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου