Είναι περίπου δύο ή τρεις το μεσημέρι. Έχουμε φάει, επιστρέφουμε στο γραφείο και ξαφνικά η συγκέντρωση γίνεται δύσκολη, τα βλέφαρα βαραίνουν και ο καφές μοιάζει σχεδόν απαραίτητος.
Η προφανής εξήγηση είναι: «Έφαγα και νύσταξα».
Μόνο που η πραγματικότητα είναι πιο ενδιαφέρουσα. Το φαγητό πράγματι μπορεί να συμβάλει στη μεταγευματική υπνηλία, αλλά δεν είναι ο μοναδικός – ούτε πάντα ο βασικός – λόγος που νιώθουμε αυτή την απογευματινή κάμψη.
Το σώμα μας έχει λόγο να θέλει να κατεβάσει ταχύτητα εκείνη ακριβώς την ώρα.
Ο οργανισμός λειτουργεί με βάση τον κιρκάδιο ρυθμό, το εσωτερικό βιολογικό ρολόι που ρυθμίζει μέσα στο 24ωρο πότε τείνουμε να είμαστε περισσότερο ξύπνιοι και πότε περισσότερο νυσταγμένοι.
Και η εγρήγορση δεν μειώνεται μόνο τη νύχτα. Υπάρχει μία δεύτερη φυσική περίοδος αυξημένης υπνηλίας νωρίς το απόγευμα, που φέρει τον αγγλικό όρο post-lunch dip.
Το εντυπωσιακό είναι ότι η πτώση αυτή μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και όταν κάποιος δεν έχει φάει μεσημεριανό. Γι’ αυτό και η ονομασία μάς παραπλανά λίγο. Συμπίπτει χρονικά με το μεσημεριανό μας, αλλά δεν δημιουργείται αποκλειστικά από αυτό.
Όχι, δεν «φεύγει το αίμα από τον εγκέφαλο»
Ένας από τους πιο επίμονους μύθους λέει ότι μετά το φαγητό το αίμα κατευθύνεται στο στομάχι για την πέψη, αφήνοντας λιγότερο αίμα στον εγκέφαλο – και γι’ αυτό νυστάζουμε.
Δεν λειτουργεί έτσι ο οργανισμός. Η αιμάτωση του πεπτικού συστήματος πράγματι αυξάνεται μετά το γεύμα, αλλά το σώμα διαθέτει μηχανισμούς που διατηρούν την απαραίτητη ροή αίματος στον εγκέφαλο. Η συνηθισμένη μεταγευματική νύστα δεν εξηγείται από έναν εγκέφαλο που ξαφνικά στερείται αίματος.
Τότε γιατί ένα βαρύ γεύμα μας «ρίχνει» περισσότερο;
Εδώ το φαγητό επιστρέφει στην εξίσωση. Το μέγεθος και η σύνθεση του γεύματος μπορούν να ενισχύσουν την ήδη υπάρχουσα φυσική απογευματινή πτώση. Ένα μεγάλο, θερμιδικά βαρύ γεύμα είναι πιθανότερο να συνοδευτεί από μεγαλύτερη υπνηλία, ενώ γεύματα πλούσια σε υδατάνθρακες ή λίπος μπορούν επίσης να επηρεάσουν το πόσο κουρασμένοι αισθανόμαστε.
Με άλλα λόγια, το μεσημεριανό μπορεί να μην δημιουργεί από το μηδέν τη νύστα – μπορεί όμως να της δίνει σημαντική ώθηση.
Και αν έχουμε κοιμηθεί λίγο ή άσχημα το προηγούμενο βράδυ, το αποτέλεσμα γίνεται ακόμη πιο έντονο. Όσο περισσότερες ώρες μένουμε ξύπνιοι, τόσο αυξάνεται παράλληλα και η λεγόμενη «πίεση ύπνου».
Έτσι, νωρίς το απόγευμα μπορεί να συναντηθούν τρία πράγματα: το βιολογικό ρολόι ρίχνει προσωρινά την εγρήγορση, η ανάγκη για ύπνο έχει αρχίσει να συσσωρεύεται και ένα βαρύ γεύμα προσθέτει το δικό του βάρος.
Τι μπορούμε να κάνουμε για να μη μας πάρει ο ύπνος στο γραφείο
Ένα μικρότερο και πιο ισορροπημένο μεσημεριανό μπορεί να περιορίσει τη μεταγευματική κόπωση. Βοηθούν επίσης η επαρκής ενυδάτωση και λίγη κίνηση.
Ακόμη και ένας σύντομος περίπατος μετά το φαγητό έχει ένα διπλό πλεονέκτημα: μας κινητοποιεί και, εφόσον γίνεται έξω, μας εκθέτει στο φυσικό φως, ένα από τα ισχυρότερα σήματα που χρησιμοποιεί το βιολογικό μας ρολόι για την εγρήγορση.
Και βέβαια υπάρχει ο σύντομος υπνάκος που είδαμε ήδη: για όσους έχουν τη δυνατότητα, η συγκεκριμένη φυσική πτώση της εγρήγορσης εξηγεί ακριβώς γιατί ένας μικρός ύπνος νωρίς το απόγευμα μπορεί να λειτουργεί τόσο καλά.
Πότε η νύστα δεν είναι απλώς φυσιολογική
Το να θέλουμε να χασμουρηθούμε μετά το μεσημεριανό δεν αποτελεί από μόνο του λόγο ανησυχίας.
Αν όμως η υπνηλία είναι καθημερινά τόσο έντονη ώστε δυσκολευόμαστε να παραμείνουμε ξύπνιοι, εμφανίζεται και σε άλλες ώρες ή επηρεάζει την εργασία και την καθημερινότητά μας, αξίζει να διερευνηθεί. Η υπερβολική ημερήσια υπνηλία μπορεί να συνδέεται με ανεπαρκή ή κακής ποιότητας ύπνο αλλά και με προβλήματα υγείας.
Για τους περισσότερους, πάντως, εκείνη η μικρή μάχη με τα βλέφαρα κοντά στις 3 το μεσημέρι έχει μια πολύ πιο απλή εξήγηση. Δεν είναι απαραίτητα το πιάτο που μόλις αδειάσαμε. Είναι και το ίδιο μας το βιολογικό ρολόι που, για λίγο, χαμηλώνει την ένταση.
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου