Προσωπικός βοηθός για ΑμεΑ: Όταν το κράτος ζητά πιστοποιητικό που δεν εκδίδει

Νατάσα Στασινού • nstasinou@naftemporiki.gr

Μπορεί ένα πρόγραμμα να δηλώνει ότι δέχεται αιτήσεις από την ηλικία των 16 ετών και, ταυτόχρονα, να αποκλείει στην πράξη πολλούς 16χρονους; Στην Ελλάδα, όπως αποδεικνύεται, μπορεί.

Ο Προσωπικός Βοηθός για Άτομα με Αναπηρία είναι ένας εξαιρετικά σημαντικός θεσμός. Μετά την πιλοτική εφαρμογή του, γίνεται μόνιμος, επεκτείνεται σε όλη τη χώρα και προσφέρει εξατομικευμένη υποστήριξη, με παροχή που μπορεί να φτάσει τα 1.939 ευρώ τον μήνα.

Δεν πρόκειται απλώς για ακόμη ένα επίδομα. Πρόκειται για ένα εργαλείο αυτονομίας: για τη δυνατότητα ενός ανθρώπου να μετακινείται, να σπουδάζει, να εργάζεται και να συμμετέχει στην κοινωνική ζωή. Το πρόγραμμα αφορά άτομα ηλικίας από 16 έως 67 ετών. Μέχρι εδώ, όλα καλά.

Μόνο που στα κριτήρια υπάρχει μία καθοριστική προϋπόθεση: ο υποψήφιος πρέπει να διαθέτει πιστοποίηση αναπηρίας από το ΚΕΠΑ από 67% και άνω με ισχύ εφ’ όρου ζωής.

Δεν αρκεί, δηλαδή, μια ενεργή γνωμάτευση του ΚΕΠΑ.
Η πραγματικότητα για τις γνωματεύσεις: Έχουν συγκεκριμένη χρονική ισχύ στους ανηλίκους

Εδώ ο σχεδιασμός συγκρούεται με την πραγματικότητα. Το ΚΕΠΑ σπανιότατα εκδίδει γνωματεύσεις με ισχύ εφ’όρου ζωής σε ανηλίκους. Οι γνωματεύσεις για ανηλίκους είναι στη συντριπτική τους πλειονότητα περιορισμένης διάρκειας (2, 5, 10 έτη κλτ) ή ισχύουν έως την ενηλικίωση. Όταν το διάστημα αυτό παρέλθει, τα άτομα με αναπηρία περνούν εκ νέου από επιτροπή ΚΕΠΑ για νέα γνωμάτευση.

Στην περίπτωση του αυτισμού, μάλιστα, ο ίδιος ο e-ΕΦΚΑ διευκρινίζει ότι η αναπηρία μπορεί να πιστοποιηθεί εφ’ όρου ζωής μόνο αφού το άτομο συμπληρώσει τα 17 έτη και έχει ήδη αξιολογηθεί δύο φορές από το ΚΕΠΑ.

Το κράτος, λοιπόν, λέει στην οικογένεια ενός 16χρονου με βαριά αναπηρία ότι ηλικιακά δικαιούται να υποβάλει αίτηση. Αμέσως μετά, όμως, του ζητά ένα πιστοποιητικό που, λόγω ηλικίας, μπορεί να είναι αδύνατον να διαθέτει.

Ένα πραγματικό παράδειγμα: 16χρονος με γνωμάτευση ΚΕΠΑ για αναπηρία 90%, η οποία έχει ισχύ έως το 2030, αποκλείεται εξαρχής. Την ίδια ώρα ενώ ένας ενήλικος με αναπηρία 67% και πιστοποίηση εφ’ όρου ζωής περνά το πρώτο φίλτρο.

Όχι επειδή έχει μεγαλύτερη ανάγκη. Αλλά επειδή το δικό του χαρτί δεν έχει ημερομηνία λήξης.

Και το ερώτημα είναι, γιατί; Έχει μικρότερη αξία η πιστοποίηση που είναι σε ισχύ και θα επανεξεταστεί σε 4 ή 10 χρόνια από εκείνη που έχει εξαρχής εκδοθεί εφ’όρου ζωής; Δεν είναι ένα άτομο ανάπηρο, όταν το ΚΕΠΑ του πιστοποιεί ποσοστό αναπηρίας 67% ή και 90% έως το 2030; Η προϋπόθεση του πιστοποιητικού με ισχύ εφ’όρου ζωής απλά δεν φαίνεται να έχει λογική.
Η απλή λύση

Η λύση δεν είναι ούτε δύσκολη ούτε δημοσιονομικά παράλογη: να γίνονται δεκτές οι ενεργές πιστοποιήσεις των ανηλίκων και η επιλεξιμότητα να επανεξετάζεται όταν αυτές λήγουν.

Ο Προσωπικός Βοηθός είναι ένας θεσμός που αξίζει να πετύχει. Για να πετύχει, όμως, πρέπει οι κανόνες του να υπηρετούν τον σκοπό του και όχι να τον ακυρώνουν. Γιατί, διαφορετικά, η συμπερίληψη μένει στην ανακοίνωση — και ο αποκλεισμός αρχίζει στα ψιλά γράμματα.

naftemporiki.gr