Η εικόνα των βασιλικών ανακτόρων και της βρετανικής βασιλικής οικογένειας είναι συνήθως συνδεδεμένη με τελετουργίες, αυστηρούς κανόνες, πορσελάνινα σερβίτσια, πρωτόκολλο, γιατρούς που κρατούν χαμηλό προφίλ και βασιλικές οικογένειες που φρόντιζαν ιδιαίτερα την εικόνα τους. Υπήρχε όμως και μια άλλη πραγματικότητα, λιγότερο γνωστή και αρκετά πιο παράξενη.
Στα ντουλάπια των φαρμακείων και στα ιατρικά σκεύη μιας άλλης εποχής μπορούσαν να υπάρχουν ουσίες που σήμερα θεωρούνται από τις πιο επικίνδυνες ναρκωτικές ουσίες.
Όπιο, μορφίνη, κοκαΐνη, κάνναβη και ηρωίνη δεν αντιμετωπίζονταν τότε όπως σήμερα. Για μεγάλο μέρος του 19ου αιώνα και μέχρι τις αρχές του 20ού, η νομοθεσία δεν είχε δημιουργήσει το σύγχρονο σύστημα ελέγχου και αρκετές από αυτές τις ουσίες πωλούνταν ελεύθερα ή χρησιμοποιούνταν από γιατρούς ως θεραπευτικά μέσα.
Το Wellcome Collection, το μουσείο και η ερευνητική βιβλιοθήκη του Λονδίνου που καταγράφουν την ιστορία της ιατρικής και της υγείας, περιγράφει μια βρετανική κοινωνία όπου το όπιο και η κάνναβη, η κόκα, η μορφίνη και η ηρωίνη αποτελούσαν μέρος της φαρμακευτικής πραγματικότητας.
Πολλοί άνθρωποι προμηθεύονταν φάρμακα απευθείας από τα φαρμακεία, χωρίς τη σημερινή διαδικασία της ιατρικής συνταγογράφησης. Το laudanum (λάβδανο), βάμμα οπίου, χρησιμοποιούνταν για διάφορες παθήσεις, ενώ σκευάσματα με οπιοειδή χορηγούνταν ακόμη και για τον βήχα, το κρυολόγημα ή τον πονόδοντο.
Τον 19ο αιώνα, ουσίες όπως το όπιο και η κοκαΐνη χρησιμοποιούνταν ευρέως ως φάρμακα, οπότε μια σχετική αναφορά σε ένα παλιό αρχείο δεν σημαίνει απαραίτητα αυτό που θα σήμαινε σήμερα. Υπάρχουν, ωστόσο, περιπτώσεις όπου οι καταγραφές είναι απολύτως συγκεκριμένες.
Ο Γεώργιος Δ΄ και τα υπόθετα οπίου κάθε έξι ώρες
Μία από τις πιο καλά τεκμηριωμένες περιπτώσεις αφορά τον Γεώργιο Δ΄ της Βρετανίας. Ο μονάρχης, που βασίλεψε από το 1820 έως το 1830, αντιμετώπισε σοβαρά προβλήματα υγείας στα τελευταία χρόνια της ζωής του. Η κατάσταση της υγείας του καταγράφεται σε έγγραφα που έχουν διασωθεί στα Royal Archives και αφορούν τον χειρουργό και φαρμακοποιό του, John O’Reilly.
Τα αρχεία δεν αφήνουν ιδιαίτερα μεγάλο περιθώριο για υποθέσεις. Ο O’Reilly κατέγραψε ότι ο βασιλιάς λάμβανε υπόθετα οπίου κάθε έξι ώρες, τα οποία χαρακτήριζε απαραίτητα για την ανακούφισή του. Στα ίδια έγγραφα αναφέρεται και η χρήση laudanum (λάβδανου), δηλαδή βάμματος οπίου.
Η λεπτομέρεια γίνεται ακόμη πιο εντυπωσιακή αν δει κανείς το συνολικό ιατρικό πορτρέτο του βασιλιά. Ο O’Reilly περιγράφει ότι ο Γεώργιος Δ΄ ίδρωνε τόσο έντονα κατά τη διάρκεια του ύπνου, ώστε εμφανίζονταν πληγές στις πτυχές του δέρματός του και απαιτούνταν καθημερινή φροντίδα. Αναφέρει επίσης τη χρήση ηλεκτρικών εκκενώσεων στα άκρα του και την έντονη δυσφορία του από τη ζέστη.
Όταν αισθανόταν ότι δεν μπορούσε να αναπνεύσει καλά, ζητούσε να ανοίξουν τα παράθυρα, επαναλαμβάνοντας τη λέξη «air». Μέσα σε αυτή την κατάσταση, το όπιο δεν αποτελούσε κάποιο κρυφό βασιλικό πάθος. Ήταν μέρος της θεραπείας του. Και η χρήση του δεν ήταν παράξενη για τα δεδομένα της εποχής.
Το όπιο αποτελούσε ένα από τα πιο διαδεδομένα φάρμακα του 19ου αιώνα. Το λάβδανο μπορούσε να αγοραστεί από φαρμακεία και να χρησιμοποιηθεί για πολλές διαφορετικές ενοχλήσεις. Η ίδια η βρετανική φαρμακευτική κουλτούρα της εποχής ήταν γεμάτη από τέτοια σκευάσματα.
Το φαρμακείο όπου η βασιλική οικογένεια προμηθευόταν κοκαΐνη και ηρωίνη
Μερικές δεκαετίες αργότερα, στο χωριό Braemar της Σκωτίας λειτουργούσε από το 1897 το φαρμακείο A. R. Clark. Το κατάστημα είχε λάβει βασιλικό ένταλμα, το περίφημο Royal Warrant, για την προμήθεια φαρμάκων σε μέλη της βασιλικής οικογένειας όταν βρίσκονταν στην περιοχή.
Το Braemar βρισκόταν κοντά στο Balmoral, όπου η βασιλική οικογένεια περνούσε (και συνεχίζει να περνά ακόμη και σήμερα) μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Το 1993, ο Independent δημοσίευσε μια εντυπωσιακή ιστορία σχετικά με τα βιβλία παραγγελιών του φαρμακείου. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, είχαν διασωθεί αρχεία που κάλυπταν την περίοδο από το 1897 έως το 1914. Σε αυτά καταγράφονταν προμήθειες φαρμάκων και ουσιών προς μέλη της βασιλικής οικογένειας και άλλους επιφανείς επισκέπτες της περιοχής.
Ανάμεσα στα προϊόντα υπήρχαν κοκαΐνη και ηρωίνη.Το δημοσίευμα ανέφερε ότι μεταξύ 1901 και 1914 γυναίκες μέλη της βασιλικής οικογένειας προμηθεύονταν μεγάλες ποσότητες ηρωίνης και κοκαΐνης, μαζί με υπνωτικά, βρωμίδια, χλωροφόρμιο και αδρεναλίνη.
Υπήρχε μάλιστα και ένα προϊόν που σήμερα ακούγεται σχεδόν εξωπραγματικό: παστίλιες με μενθόλη και κοκαΐνη, οι οποίες προορίζονταν να χρησιμοποιούνται περιστασιακά.
Ακόμη πιο συγκεκριμένη είναι η καταγραφή που αφορά την Πριγκίπισσα Λουίζ, την κόρη της Βασίλισσας Βικτώριας. Το 1906, σύμφωνα με την ίδια έρευνα που δημοσίευσε ο Independent, η Πριγκίπισσα Λουίζ έλαβε κοκαΐνη σε διάλυμα και αλοιφή κοκαΐνης.
Η λεπτομέρεια έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή δείχνει πόσο διαφορετική ήταν η αντίληψη για την ουσία.Η κοκαΐνη δεν ήταν ακόμη το παράνομο ναρκωτικό που γνωρίζουμε σήμερα. Αντίθετα, είχε αποκτήσει εξαιρετική φήμη στην ιατρική.
Το 1884 ο Αυστριακός οφθαλμίατρος Karl Koller είχε ανακαλύψει ότι η κοκαΐνη μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως τοπικό αναισθητικό στο μάτι. Η ανακάλυψη προκάλεσε τεράστιο ενθουσιασμό στον ιατρικό κόσμο και μέσα σε λίγους μήνες δημοσιεύονταν δεκάδες άρθρα για τις δυνατότητές της.
Η κοκαΐνη έμοιαζε τότε με μια νέα επιστημονική κατάκτηση. Κανείς δεν είχε ακόμη κατανοήσει πλήρως την εξάρτηση και τις σοβαρές συνέπειες της συστηματικής χρήσης της. Και έτσι η ίδια ουσία μπορούσε να εμφανίζεται σε ένα φαρμακείο με βασιλικό ένταλμα, σε ένα ιατρικό σκεύασμα ή ακόμη και σε προϊόντα που διαφημίζονταν ως τονωτικά.
Η ηρωίνη που πωλούνταν ως φάρμακο
Η ιστορία της ηρωίνης είναι ακόμη πιο παράδοξη. Η ουσία εμφανίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα σε ένα περιβάλλον έντονου πειραματισμού με τα οπιοειδή. Η φαρμακευτική βιομηχανία αναζητούσε ουσίες που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως αναλγητικά ή ως εναλλακτικές λύσεις σε ήδη γνωστά φάρμακα.
Σήμερα η λέξη «ηρωίνη» προκαλεί αυτόματα συγκεκριμένους συνειρμούς. Για τους γιατρούς της εποχής, όμως, η εικόνα ήταν διαφορετική. Η ουσία μπορούσε να παρουσιαστεί ως φαρμακευτικό προϊόν και χρησιμοποιήθηκε σε σκευάσματα για τον βήχα και άλλα προβλήματα.
Η Βασίλισσα Βικτώρια και το κρασί που περιείχε κόκα
Ανάμεσα στις πιο διάσημες ιστορίες βρίσκεται εκείνη της Βασίλισσας Βικτώριας και του Vin Mariani. Το 1863 ο Γάλλος φαρμακοποιός Angelo Mariani δημιούργησε ένα ποτό που συνδύαζε κρασί με εκχύλισμα από φύλλα κόκας.
Το Vin Mariani έγινε εξαιρετικά δημοφιλές. Η κόκα ήταν το φυτό από το οποίο προερχόταν η κοκαΐνη και εκείνη την εποχή η φαρμακολογική γνώση γύρω από την ουσία βρισκόταν ακόμη σε πρώιμο στάδιο.
Το ποτό διαφημιζόταν ως τονωτικό. Δεν ήταν απλώς ένα κρασί με ένα εξωτικό άρωμα. Περιείχε τα δραστικά συστατικά των φύλλων κόκας, ενώ οι ιστορικές αναλύσεις έχουν επιβεβαιώσει τον ρόλο της κοκαΐνης στη δράση του προϊόντος.
Ο Mariani κατάλαβε γρήγορα ότι η καλύτερη διαφήμιση δεν ήταν ένα ακόμη επιστημονικό επιχείρημα. Ήταν τα διάσημα ονόματα.
Το Vin Mariani συνδέθηκε με πολιτικούς, καλλιτέχνες, επιστήμονες, θρησκευτικούς ηγέτες και μέλη βασιλικών οικογενειών. Το Εθνικό Μουσείο Αμερικανικής Ιστορίας Smithsonian διατηρεί αντικείμενο σχετικό με το προϊόν και αναφέρει μεταξύ άλλων το όνομα της Βασίλισσας Βικτώριας.
Και δεν ήταν μόνο η Βικτώρια. Το Vin Mariani είχε ως θαυμαστές ή διαφημιστικούς υποστηρικτές σημαντικές προσωπικότητες της εποχής, ενώ ο Πάπας Λέων ΙΓ΄ εμφανίστηκε σε διαφημιστική καμπάνια του προϊόντος και του απένειμε μάλιστα μετάλλιο.
Η βασίλισσα Βικτώρια έπαιρνε κάνναβη;
Για χρόνια επαναλαμβάνεται ο ισχυρισμός ότι η Βασίλισσα Βικτώρια χρησιμοποιούσε κάνναβη για τους πόνους της περιόδου.Η ιστορία δεν εμφανίστηκε από το πουθενά.
Η κάνναβη ήταν πράγματι γνωστή στη βικτωριανή ιατρική. Ο γιατρός J. Russell Reynolds, ο οποίος συνδεόταν με το ιατρικό προσωπικό της βασιλικής αυλής, είχε γράψει για τις θεραπευτικές ιδιότητες της Cannabis indica και τις πιθανές εφαρμογές της στον πόνο, τους σπασμούς και τη δυσμηνόρροια.
Με βάση αυτό κάποιοι έφτασαν στο συμπέρασμα οτι και η ίδια η βασίλισσα έκανε χρήση. Ωστόσο δεν έχει εντοπιστεί άμεση απόδειξη που να τεκμηριώνει ότι η ίδια χρησιμοποιούσε κάνναβη για τους πόνους της περιόδου.
Η σύνδεσή της, ωστόσο, με το Vin Mariani είναι διαφορετική υπόθεση και υπάρχουν ιστορικές αναφορές που τη συνδέουν με το κρασί με εκχύλισμα κόκας.
Όταν η κοκαΐνη θεωρούνταν «θαυματουργή» ουσία
Για να καταλάβει κανείς γιατί τέτοιες ιστορίες δεν προκαλούσαν τότε το ίδιο σοκ που προκαλούν σήμερα, αρκεί να δει πώς παρουσιαζόταν η κοκαΐνη στην ιατρική της εποχής.
Το μουσείο και η ερευνητική βιβλιοθήκη του Λονδίνου που καταγράφουν την ιστορία της ιατρικής και της υγείας, περιγράφουν την κοκαΐνη του 19ου αιώνα ως ένα είδος «θαυματουργού» φαρμάκου της βικτωριανής περιόδου. Αυτό εξηγεί και γιατί προϊόντα με κόκα ή κοκαΐνη μπορούσαν να διαφημίζονται τόσο επιθετικά.
Όπως καταγράφει το Wellcome Collection, πολλά φάρμακα πωλούνταν απευθείας από τους φαρμακοποιούς. Το laudanum μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη δυσεντερία, σκευάσματα με όπιο για τον βήχα και το άσθμα, ενώ η κόκα διαφημιζόταν ως τονωτικό για τα νεύρα και τους μυς.
Ακόμη και η συσκευασία έδειχνε την κοινωνική αποδοχή αυτών των προϊόντων.Το Wellcome Collection σημειώνει ότι τα χάπια οπίου μπορούσαν να έχουν διαφορετική επίστρωση ανάλογα με την κοινωνική τάξη του αγοραστή: βερνίκι για την εργατική τάξη, ασήμι για τους πλούσιους και χρυσό για τους πολύ πλούσιους.
Ο Γεώργιος Ε΄ και η κοκαΐνη λίγο πριν από τον θάνατό του
Μία από τις πιο συγκλονιστικές βασιλικές ιστορίες δεν αφορά καν την καθημερινή χρήση ναρκωτικών.Αφορά τις τελευταίες ώρες ενός βασιλιά. Ο Γεώργιος Ε΄ πέθανε τον Ιανουάριο του 1936 στο Sandringham, έπειτα από μακρά περίοδο προβλημάτων υγείας.
Για δεκαετίες το κοινό δεν γνώριζε τι ακριβώς είχε συμβεί τις τελευταίες του ώρες. Η αλήθεια αποκαλύφθηκε πολύ αργότερα, όταν δημοσιοποιήθηκε το προσωπικό ημερολόγιο του γιατρού του, Lord Dawson of Penn.
Σύμφωνα με το British Medical Journal, ο Dawson χορήγησε στον ετοιμοθάνατο βασιλιά έναν συνδυασμό μορφίνης και κοκαΐνης όταν εκείνος βρισκόταν ήδη σε κώμα και ήταν πολύ κοντά στον θάνατο. Η πράξη αυτή παρέμεινε μυστική για περίπου μισό αιώνα.
Ο Dawson είχε πεθάνει το 1945 και το ημερολόγιό του άνοιξε πολλά χρόνια αργότερα, αποκαλύπτοντας τι είχε συμβεί. Η συγκεκριμένη περίπτωση έχει συζητηθεί έντονα από ιστορικούς της ιατρικής, ακριβώς επειδή ο γιατρός πήρε μια δραστική απόφαση σε μια στιγμή κατά την οποία ο βασιλιάς βρισκόταν πλέον στο τέλος της ζωής του.
Ο Πρίγκιπας Χάρι και η βασιλική υπόθεση που δεν ανήκει πια στην εποχή των φαρμάκων
Αν όλες οι προηγούμενες ιστορίες έχουν ως κοινό στοιχείο μια εποχή όπου τα ναρκωτικά μπορούσαν να κυκλοφορούν ως φάρμακα, η υπόθεση του πρίγκιπα Χάρι είναι εντελώς διαφορετική.
Το 2002, όταν ήταν 17 ετών, αποκαλύφθηκε ότι είχε κάνει χρήση κάνναβης και είχε καταναλώσει αλκοόλ σε υπερβολικό βαθμό. Η υπόθεση αφορούσε περιστατικά στο Highgrove και σε παμπ κοντά στην οικογενειακή κατοικία.
O Χάρι παραδέχθηκε ότι είχε «πειραματιστεί» με κάνναβη σε αρκετές περιπτώσεις και ότι είχε πιει υπερβολικά σε ιδιωτικά πάρτι και σε τοπική παμπ. Ο πατέρας του, τότε Πρίγκιπας της Ουαλίας, ο σημερινός βασιλιάς Κάρολος, αποφάσισε να τον οδηγήσει σε κέντρο απεξάρτησης για μια ημέρα, ώστε να δει από κοντά ανθρώπους που αντιμετώπιζαν σοβαρά προβλήματα εξάρτησης.
Ο Χάρι επισκέφθηκε το Featherstone Lodge, ένα κέντρο στο νότιο Λονδίνο που φιλοξενούσε ανθρώπους με προβλήματα από σκληρές ναρκωτικές ουσίες. Η επίσκεψη δεν ήταν θεραπεία με την κλινική έννοια. Ήταν περισσότερο μια προσπάθεια να αντιληφθεί ένας έφηβος πού μπορούν να οδηγήσουν τα ναρκωτικά.
Η υπόθεση είχε προκαλέσει μεγάλη δημοσιότητα ακριβώς επειδή πλέον μιλούσαμε για μια εποχή όπου η κάνναβη ήταν παράνομη και η χρήση της από έναν ανήλικο μέλος της βασιλικής οικογένειας αποτελούσε είδηση.
newsbeast.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου