Στις δύο ημέρες που μεσολάβησαν από τότε που οι Ισραηλινοί προσήλθαν στις κάλπες, έχει διαφανεί ένα τεράστιο χάσμα ανάμεσα στα αποτελέσματα και στον τρόπο με τον οποίο ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου αναφέρεται σε αυτά.
Η τελική καταμέτρηση των ψήφων, αν και δεν οδηγεί σε σαφές συμπέρασμα, υποδεικνύει ότι —εκτός αν υπάρξει κάποια δραστική ανατροπή— ο Νετανιάχου θα παραμείνει στην εξουσία επ’ αόριστον. Κανείς δεν διαθέτει ξεκάθαρη οδό για τον σχηματισμό κυβέρνησης συνασπισμού, επομένως ο εν ενεργεία πρωθυπουργός παραμένει στη θέση του, ενδεχομένως και μέσα από διαδοχικούς εκλογικούς γύρους. Και, έπειτα από τους πολέμους, την καταστροφή και τις εσωτερικές συγκρούσεις των τελευταίων τεσσάρων ετών, ο Νετανιάχου θα μπορούσε, βάσιμα, να θεωρήσει το αποτέλεσμα αυτό ως νίκη.
Ωστόσο, ο Νετανιάχου δεν συμπεριφέρεται σαν νικητής. Είναι αλήθεια ότι διακήρυξε με έπαρση πως το κόμμα του αναδείχθηκε το μεγαλύτερο, αλλά —όπως γνωρίζει πολύ καλά και ο ίδιος— αυτό δεν εγγυάται μια νέα θητεία. Στο μεγαλύτερο μέρος της ομιλίας του το βράδυ των εκλογών, επιτέθηκε σφοδρά κατά του ενδεχομένου μιας κυβέρνησης αντιπολίτευσης αποτελούμενης από Εβραίους και Άραβες — μια παραδοχή ότι οι αντίπαλοί του, παρά τις εσωτερικές τους διαιρέσεις, διαθέτουν την πλειοψηφία.
Επιπλέον, τις ημέρες που ακολούθησαν, υποστήριξε έντονα ότι οι εκλογές «εκλάπησαν» και ότι η ψηφοφορία ήταν παράνομη. Απαίτησε τη διενέργεια ερευνών και εξαπέλυσε επίθεση κατά των αντιπάλων του.
Συνήθως, ο υποψήφιος που κερδίζει δεν ισχυρίζεται ότι η εκλογή του «εκλάπη», ούτε επιχειρεί να αμφισβητήσει τη νομιμότητα της ψηφοφορίας. Κι όμως, ο Νετανιάχου βρίσκεται στην εξουσία και, κατά πάσα πιθανότητα, θα παραμείνει σε αυτήν. Τι συμβαίνει, λοιπόν, εδώ;
Είναι πιθανό ο Νετανιάχου, δαιμονοποιώντας τους αντιπάλους του, να προετοιμάζει το έδαφος για επαναληπτικές εκλογές τους επόμενους μήνες, στις οποίες ενδέχεται να βελτιώσει τα ποσοστά του. Ωστόσο, ίσως αντιλαμβάνεται επίσης ότι ο κυβερνητικός του συνασπισμός φθείρεται και ότι, παρόλο που ο ίδιος θα παραμείνει επικεφαλής της κυβέρνησης, οι μέρες κατά τις οποίες μπορεί να ασκεί ουσιαστική διακυβέρνηση ενδέχεται να είναι μετρημένες.
Ο ισχυρισμός περί «κλεμμένων εκλογών»
Ο Νετανιάχου είναι ο «μετρ» της πολιτικής στρατηγικής στο Ισραήλ και μοιάζει να βρίσκεται ακόμη σε προεκλογική τροχιά.
Οι ισχυρισμοί περί «κλεμμένων εκλογών» —που βασίζονται σε έρευνα για ξένη παρέμβαση— στρέφονται ευθέως κατά των αραβικών κομμάτων, τα οποία την Τρίτη κατέγραψαν ιστορικό ρεκόρ, κερδίζοντας 19 έδρες στην Κνεσέτ. Από το πρωί της Τετάρτης, πέρα από τις ευχαριστίες προς ξένους ηγέτες για τα συγχαρητήριά τους, κάθε μία από τις αναρτήσεις του Νετανιάχου στο X στρέφεται κατά των αραβικών κομμάτων ή υποστηρίζει ότι εκείνα έκλεψαν τις εκλογές.
Για να είμαστε σαφείς, οι εκλογικές αρχές του Ισραήλ, καθώς και η Σιν Μπετ, έχουν επισημάνει ότι οποιαδήποτε παρέμβαση ήταν περιορισμένη και ότι οι εκλογές, στην πραγματικότητα, δεν «κλάπηκαν». Ωστόσο, η χαρακτηριστικά αδιάκοπη ρητορική δαιμονοποίησης από την πλευρά του Νετανιάχου εξυπηρετεί δύο σκοπούς:
Καταρχάς, αποσκοπεί στο να απονομιμοποιήσει την προοπτική η αντιπολίτευση να τον εκτοπίσει από την εξουσία μέσω ενός εβραϊκο-αραβικού συνασπισμού. Οι πιθανότητες για τον σχηματισμό μιας τέτοιας κυβέρνησης ήταν εξαρχής ελάχιστες, καθώς οι περισσότερες παρατάξεις της αντιπολίτευσης —με επικεφαλής Εβραίους— είχαν δηλώσει ότι δεν θα συνεργάζονταν με αραβικά κόμματα.
Αν όμως ο Νετανιάχου καταφέρει να πείσει ένα μέρος των ψηφοφόρων της αντιπολίτευσης ότι τα εν λόγω κόμματα δεν κέρδισαν καν τις έδρες τους με θεμιτό τρόπο, τότε η προοπτική μιας εβραϊκο-αραβικής κυβέρνησης καθίσταται ακόμη πιο ανέφικτη.
Αυτό, με τη σειρά του, δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες για τον πρωθυπουργό ενόψει μιας επαναληπτικής εκλογικής αναμέτρησης. Ο ισχυρισμός περί «κλεμμένων εκλογών» θα μπορούσε, ταυτόχρονα, να αποθαρρύνει τη συμμετοχή των Αράβων ψηφοφόρων και να συσπειρώσει τη βάση του Νετανιάχου. Παράλληλα, η αντιπολίτευση —στην οποία ηγούνται Εβραίοι— θα αναγκαζόταν να ισορροπήσει σε ένα λεπτό ρητορικό σχοινί: να ασκεί κριτική στους ισχυρισμούς του Νετανιάχου, χωρίς όμως να δίνει την εντύπωση ότι συμμαχεί με τα αραβικά κόμματα, τα οποία πολλοί Εβραίοι ψηφοφόροι αντιμετωπίζουν με δυσπιστία.
Αυτή τη στιγμή, το στρατόπεδο του Νετανιάχου διαθέτει 53 έδρες στην Κνεσέτ, οκτώ λιγότερες από την πλειοψηφία. Εάν η εκστρατεία περί «κλεμμένων εκλογών» βοηθήσει τον Νετανιάχου να φτάσει τις 57 ή 58 έδρες στην επόμενη αναμέτρηση, τότε ίσως βρεθεί σε θέση να επιτύχει μια «εκλογική αλχημεία» και να σχηματίσει, για άλλη μια φορά, κυβερνητικό συνασπισμό.
Ένας πρωθυπουργός χωρίς κυβέρνηση
Σε ένα βαθύτερο επίπεδο, ωστόσο, η συμπεριφορά του Νετανιάχου μετά τις εκλογές ενδέχεται να υποδηλώνει ότι, ενώ γνωρίζει πως θα διατηρήσει τη θέση του προς το παρόν, ίσως έχει χάσει την κυβέρνησή του οριστικά.
Ο τρόπος με τον οποίο οι περισσότεροι αναλυτές αναλύουν το αποτέλεσμα είναι απλός: το μπλοκ του Νετανιάχου – ο τρέχων συνασπισμός δεξιών και χαρεντικών κομμάτων – έχει 53 έδρες. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης με επικεφαλής τους Εβραίους, ή αλλιώς Σιωνιστές, έχουν 48. Τα αραβικά κόμματα, επίσης αντίθετα με τον Νετανιάχου, έχουν 19.
Υπάρχει, ωστόσο, και μια άλλη οπτική για την ερμηνεία των αποτελεσμάτων. Μεγάλο μέρος του σχολιασμού γύρω από τις εκλογές εστιάζει στο κατά πόσον τα κόμματα είναι σιωνιστικά — όρος που, σε γενικές γραμμές, υποδηλώνει την πίστη στην ύπαρξη ενός εβραϊκού κράτους και την υπεράσπισή του. Αν εξετάσουμε τα αποτελέσματα με βάση αυτό το κριτήριο, η κατανομή διαμορφώνεται διαφορετικά.
Τα κόμματα της αντιπολίτευσης, υπό την ηγεσία Εβραίων, συγκεντρώνουν 48 έδρες. Στο στρατόπεδο του Νετανιάχου, ωστόσο, μόλις 40 έδρες ανήκουν σε κόμματα που αυτοπροσδιορίζονται ως σιωνιστικά: το Λικούντ, καθώς και τα ακροδεξιά σχήματα «Θρησκευτικός Σιωνισμός» και «Εβραϊκή Ισχύς».
Οι υπόλοιπες 32 έδρες της Κνεσέτ κατανέμονται σε υπερορθόδοξα (Χαρεντί) και αραβικά κόμματα. Όλα αυτά τα κόμματα αντιτίθενται σθεναρά στην καθιέρωση υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας στις Αμυντικές Δυνάμεις του Ισραήλ, ενώ πολλά από αυτά τηρούν αμφίσημη στάση απέναντι στην ιδέα του εβραϊκού κράτους. Σε αυτά συγκαταλέγεται το κόμμα των Ασκενάζι υπερορθόδοξων «Ενωμένος Ιουδαϊσμός της Τορά» (United Torah Judaism), του οποίου ο ανώτατος πνευματικός ηγέτης έχει εκφράσει τη λύπη του για το γεγονός ότι η Παλαιστίνη δεν περιήλθε υπό αραβικό έλεγχο το 1948.
Αυτό σημαίνει ότι μόνο 88 από τις 120 έδρες της Κνεσέτ είναι ρητά σιωνιστικές. Και οι περισσότερες από αυτές ανήκουν στους αντιπάλους του Νετανιάχου. Ακόμη κι αν το μπλοκ του Νετανιάχου περιλάμβανε το κόμμα των Σεφαραδιτών υπερορθόδοξων, το Σας—το οποίο ισχυρίζεται ότι τηρεί μετριοπαθή στάση στο ζήτημα της στρατιωτικής θητείας στις IDF—, ο συνολικός αριθμός των εδρών του θα έφτανε μόλις τις 46, υπολειπόμενο ελαφρώς του εβραϊκού στρατοπέδου που αντιτίθεται στον Νετανιάχου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, δεδομένης της πολύ υψηλής συμμετοχής σε αυτές τις εκλογές, τα αποτελέσματα αποτελούν μια αρκετά ακριβή αποτύπωση της σύνθεσης της χώρας. Αυτοί είναι οι Ισραηλινοί, καλώς ή κακώς.
Τελευταία ευκαιρία για Νετανιάχου;
Πού αφήνει αυτό το Ισραήλ και πού αφήνει τον Νετανιάχου; Για περισσότερο από μία δεκαετία, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός βασίστηκε στους δεξιούς και τους υπερορθόδοξους (Χαρεντι) ψηφοφόρους για να διατηρήσει την εξουσία. Ωστόσο, το μπλοκ αυτό έχει πλέον συρρικνωθεί και παρουσιάζει ρωγμές εξαιτίας μιας εσωτερικής αντίφασης: το δίλημμα μεταξύ του να υποχρεωθεί ο αυξανόμενος πληθυσμός των Χαρέντι να υπηρετήσει στον στρατό, και του να κατοχυρωθούν επισήμως οι απαλλαγές από τη στρατιωτική θητεία, τις οποίες απολαμβάνουν εδώ και καιρό.
Οι περισσότεροι Εβραίοι Ισραηλινοί επιθυμούν τη στράτευση όλων, ωστόσο τα υπερορθόδοξα (Haredi) κόμματα έχουν αξιώσει εξαιρέσεις. Ακόμη κι αν ο Νετανιάχου παραμείνει στην εξουσία, θα το κάνει διαθέτοντας μειοψηφία στην Κνεσέτ – αριθμό ανεπαρκή για να περάσει τον νόμο περί απαλλαγής από τη στράτευση, τον οποίο οι υπερορθόδοξοι εταίροι του θέτουν ως απαραίτητη προϋπόθεση. Για πόσο καιρό άραγε θα παραμείνουν στο πλευρό του;
Βεβαίως, ούτε οι αντίπαλοι του Νετανιάχου πρόκειται να ψηφίσουν νόμο περί απαλλαγής από τη στράτευση, ενώ είναι σχεδόν βέβαιο ότι δεν θα καταφέρουν να πείσουν τους υπερορθόδοξους να αλλάξουν στρατόπεδο. Αυτό σημαίνει ότι, αν το αδιέξοδο συνεχιστεί, ο Νετανιάχου θα παραμείνει πρωθυπουργός, αλλά χωρίς κυβέρνηση και χωρίς τη δυνατότητα να προωθήσει νομοθεσία που θα διατηρούσε τους βασικούς του εταίρους στο πλευρό του.
Η κατάσταση αυτή ενδέχεται να διαρκέσει αρκετό καιρό. Ωστόσο, ο Νετανιάχου είναι 77 ετών. Αν δεν καταφέρει να σχηματίσει μια λειτουργική κυβέρνηση πλειοψηφίας μέσα στο επόμενο έτος ή τα επόμενα δύο χρόνια, θα μπορέσει άραγε ποτέ να το επιτύχει ξανά;
Αυτό ίσως εξηγεί γιατί ο Νετανιάχου αντιδρά στα αποτελέσματα σαν πυγμάχος που βρίσκεται «στα σχοινιά» –και όχι σαν ο εν ενεργεία πρωταθλητής–, επιμένοντας ότι η καταμέτρηση των ψήφων, στην τρέχουσα μορφή της, δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να θεωρηθεί έγκυρη.
Ίσως πρόκειται για έναν ελιγμό ενόψει των επόμενων εκλογών. Ή ίσως είναι η φανερή πλέον διαπίστωση ότι η συμμαχία, της οποίας κάποτε ηγήθηκε, διαλύεται μέσα στις ρωγμές μιας κατακερματισμένης χώρας.
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου