Γιατί το «μπλε κύμα» στις ΗΠΑ δεν τρομάζει τον Πούτιν – Η μεγάλη ευκαιρία και η «βόμβα» που είναι έτοιμη να εκραγεί στη Ρωσία

Ιωάννα Βαρδαλαχάκη • ivardalachaki@naftemporiki.gr

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχασε το Κογκρέσο, και οι Δημοκρατικοί, οι οποίοι επικράτησαν σαρωτικά και στα δύο σώματα στις ενδιάμεσες εκλογές, έχουν κάθε λόγο να κάνουν δύσκολη τη ζωή του Αμερικανού προέδρου τα επόμενα δύο χρόνια που του απομένουν στο Οβάλ Γραφείο.

Ανησυχούν αυτές οι εξελίξεις τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν; Πιθανότατα όχι.

Πρώτα από όλα, η Μόσχα ίσως εκτιμάει ότι ένας απογοητευμένος στο εσωτερικό μέτωπο Τραμπ ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα δεκτικός κατά την προσπάθειά του να τερματίσει τη σύγκρουση στην Ουκρανία και να επιτύχει ένα μεγάλο διπλωματικό θρίαμβο στο εξωτερικό. Κοινώς, η κατάσταση δημιουργεί μια ευκαιρία για τον Πούτιν ώστε να επιχειρήσει να κατευθύνει τις διαπραγματεύσεις προς την κατεύθυνση που επιθυμεί.

Ήδη στα πρώτα σχόλια του Κρεμλίνου για το εκλογικό αποτέλεσμα στις ΗΠΑ, ο Ντμίτρι Πεσκόφ εξέφρασε την ελπίδα της Μόσχας αυτό να μην επηρεάσει τις ειρηνευτικές προσπάθειες του Ντόναλντ Τραμπ.

Και φαίνεται πως ο Αμερικανός πρόεδρος κυνηγάει όντως τη μεγάλη επιτυχία. Έτσι, λίγα εικοσιτετράωρα μετά τις ενδιάμεσες εκλογές προανήγγειλε ότι θα υπάρξει μια «μεγάλη συμφωνία» για την Ουκρανία που «ενδέχεται να αφορά ολόκληρη την Ευρώπη». Δεν έδωσε ωστόσο περισσότερες λεπτομέρειες.

Όμως, ό,τι κι αν ελπίζει η Ρωσία να αποσπάσει από τον Λευκό Oίκο, έχει στη διάθεσή της περίπου δύο χρόνια για να το επιτύχει. Και αυτό ενώ ταυτόχρονα συσσωρεύεται το κόστος του πολέμου για τη Μόσχα.
Τι θα κάνουν οι Δημοκρατικοί

Την ίδια ώρα, ελάχιστοι αναλυτές πιστεύουν ότι τα αποτελέσματα των ενδιάμεσων εκλογών, όσο καταστροφικά κι αν ήταν για τον Τραμπ, θα έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην προσέγγισή του όσον αφορά την εξωτερική πολιτική, και ειδικότερα την πολιτική του απέναντι στην Ουκρανία.

«Η εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ μοιάζει με αυτοκίνητο που κινείται σε αυτοκινητόδρομο», δήλωσε ο Τζέιμς Γκριν του Centre for European Reform. «Το Κογκρέσο έχει τη δυνατότητα να επιβραδύνει αυτό το αυτοκίνητο, ίσως και να το αναγκάσει να ανάψει φλας, αλλά θα είναι πολύ δύσκολο για το Κογκρέσο να αλλάξει τη συνολική πορεία του κατά τα επόμενα δύο χρόνια».

Θεωρείται επίσης απίθανο οι Δημοκρατικοί να εστιάσουν στο ζήτημα της Ουκρανίας καθώς έχουν άλλα, σημαντικότερα ζητήματα να διαχειριστούν, αν και ενδέχεται να πιέσουν τον Τραμπ εφόσον η εξωτερική του πολιτική απέναντι στη Ρωσία και την Ουκρανία συνεχίζει, κατά την κρίση τους, να επιβραβεύει τον επιτιθέμενο, παρουσιάζοντας ταυτόχρονα το θύμα της επίθεσης ως εμπόδιο για την επίτευξη συμφωνίας.

Παρόλο όμως που το Κογκρέσο μπορεί να βάλει πολλά εμπόδια στον Τραμπ, αυτό που δεν μπορεί να κάνει είναι να εμποδίσει την αμερικανική διοίκηση από το να έρθει σε απευθείας επαφή με το Κρεμλίνο, ή να υπαγορεύσει τις διαπραγματευτικές της θέσεις.
Η ισχυρή σχέση Τραμπ και Πούτιν

Αυτή τη στιγμή, το Κρεμλίνο δεν χρειάζεται το Κογκρέσο για να προσεγγίσει τον Τραμπ. Οι επαφές του με την Ουάσιγκτον γίνονται απευθείας με τον Αμερικανό πρόεδρο ή μέσω μιας μικρής ομάδας έμπιστων συμβούλων του.

Και οι σχέσεις Μόσχας και Ουάσιγκτον είναι πέρα από καλές. Το έχουμε δει πολλές φορές Και το είδαμε τις τελευταίες εβδομάδες, με τη συμφωνία για το ρωσικό ντίζελ και το την χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων.

Λιγότερο από δύο εβδομάδες αργότερα, ο Αμερικανός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ συναντήθηκε με τον Πούτιν στην Αγία Πετρούπολη —με τον Τζάρεντ Κούσνερ να συμμετέχει εξ αποστάσεως— και συμφωνήθηκε η διεξαγωγή τριμερών ειρηνευτικών συνομιλιών στο Αμπού Ντάμπι, που αναμένεται να πραγματοποιηθούν στις 10 και 11 Νοεμβρίου.

Και μέχρι τις 28 Οκτωβρίου, ο σύμβουλος του Πούτιν, Γιούρι Ουσακόφ, επιβεβαίωσε ότι το Κρεμλίνο βρίσκεται σε διαβουλεύσεις με τον Λευκό Οίκο σχετικά με την προοπτική άρσης των κυρώσεων στο Ρωσικό Ταμείο Άμεσων Επενδύσεων, επικεφαλής του οποίου είναι ο ειδικός απεσταλμένος του Κρεμλίνου, Κιρίλ Ντμιτρίεφ.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Τραμπ συναντήθηκε χθες με τον Ντμιτρίεφ και μετά τη συνάντησή τους προανήγγειλε ότι τη «μεγάλη συμφωνία» για την Ουκρανία.

Ο Ντμίτριεφ, από την πλευρά του, φρόντισε να ακολουθήσει τη γραμμή της κολακείας που υιοθετεί συχνά ο Ρώσος ηγέτης κατά τις επαφές του με την Ουάσιγκτον.

Χαρακτήρισε έτσι τους Κούσνερ και τον Γουίτκοφ «ειρηνοποιούς», σε μια δήλωση που ήρθε μετά την ανάρτηση του Κούσνερ- και γαμπρού του Τραμπ, ο οποίος έκανε γνωστό ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει όχι απλώς τον τερματισμό των εχθροπραξιών στην Ουκρανία, αλλά μια ριζική αναδιάρθρωση της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας, προκειμένου να αποτραπεί ένας νέος πόλεμος.
«Παίζεται» η αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης

Φαίνεται δηλαδή πως γίνεται προσπάθεια να στηθεί ένα τραπέζι για μια συζήτηση που η Μόσχα κυνηγάει εδώ και χρόνια σχετικά με την παρουσία του ΝΑΤΟ στην Ανατολιοκή Ευρώπη, τη διεύρυνση της συμμαχίας και την ένταξη της Ουκρανίας.

Μια συζήτηση για τα θεμέλια της μελλοντικής ασφάλειας της Ευρώπης, χωρίς να εμπλέκεται επισήμως το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης. Και ίσως δεν είναι καθόλου τυχαίο που ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου κατηγόρησε σήμερα την Ευρώπη για παρατεταμένη αναποφασιστικότητα και απροθυμία.

«Με τον έναν ή άλλον τρόπο, η συζήτηση θα στραφεί στο μελλοντικό σύστημα ασφάλειας στην Ευρώπη όπου θα υπάρξουν συζητήσεις για αμοιβαίες εγγυήσεις ασφάλειας μεταξύ της Ρωσίας και της Ουκρανίας και φυσικά θα είναι αδύνατον να γίνει αυτό χωρίς τους Ευρωπαίους σε κάποια φάση», ανέφερε.

«Κατά συνέπεια, θα απαιτηθεί συζήτηση με τους Ευρωπαίους. Αλλά, όπως μπορούμε να δούμε, δεν έχουν ακόμα καταφέρει να αποφασίσουν ποιος θα μιλήσει εξ ονόματός τους. Άρα από αυτή την πλευρά, αυτό που βλέπουμε είναι παρατεταμένη αναποφασιστικότητα και απροθυμία», πρόσθεσε.

Το σίγουρο είναι ότι οι Ευρωπαίοι θα απουσιάζουν από το Άμπου Ντάμπι. «Μπορούν να έρθουν αν αγοράσουν εισιτήρια, αλλά κανείς δεν πρόκειται να τους προσκαλέσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων», δήλωσε αστειευόμενος ο σύμβουλος του Πούτιν για θέματα εξωτερικής πολιτικής, Γιούρι Ουσακόφ.

Παρά τα καυστικά σχόλια της Μόσχας, η Ευρώπη όντως δεν έχει βρει ακόμη ένα κοινό βηματισμό ως προς το ζήτημα, κάτι που μόνο βολικά λειτουργεί για τη Ρωσία ως προς την έκβαση των διαπραγματεύσεων.
Τι θέλει η Ρωσία

Η Μόσχα θα προτιμούσε να επικυρώσει ο Τραμπ τις γενικές αρχές της διευθέτησης της σύγκρουσης, προτού οι Ευρωπαίοι προλάβουν να διατυπώσουν επίσημα τη θέση τους. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να οδηγήσει την Ευρώπη στη διαπραγμάτευση μιας συμφωνίας, τα θεμέλια της οποίας έχουν ήδη τεθεί ερήμην της, παρόλο που αναμένεται να χρηματοδοτήσει την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας και να εγγυηθεί, σε μεγάλο βαθμό, την ασφάλειά της στη μεταπολεμική περίοδο.

Αλλά για να γίνουν αυτά, η Μόσχα χρειάζεται τον Τραμπ στον Λευκό Οίκο, κάτι που μας ξαναφέρνει στο γεγονός ότι του απομένουν δύο χρόνια στο αξίωμά του. Και αν φαντάζει ότι η κατάσταση ευνοεί Μόσχα, κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Τουλάχιστον όχι σε απόλυτο βαθμό.

Το Κρεμλίνο έχει παράλληλα να διαχειριστεί μια συνεχώς επιδεινούμενη οικονομία, τις στρατιωτικές απώλειες και το διογκούμενο κόστος της συνέχισης του πολέμου.
Η βόμβα της Μόσχας που «είναι έτοιμη να εκραγεί»

Επιχειρώντας να προβλέψει τι είναι αυτό που επιδιώκει ο Πούτιν, ο Τζον Λοφ του NEST Centre εκτίμησε ότι ο Ρώσος ηγέτης πιστεύει πως κερδίζει και άρα μπορεί να αξιοποιήσει τον Τραμπ προκειμένου να εξασφαλίσει τη νίκη με ευνοϊκούς όρους. Ωστόσο, διαβλέπει επίσης σημαντικό κίνδυνο στο ενδεχόμενο να παραταθούν οι εχθροπραξίες.

«Πιστεύω ότι θα προτιμούσε να απεμπλακεί από αυτό όσο το δυνατόν γρηγορότερα», δήλωσε στο Newsweek. «Ναι, από οικονομική άποψη μπορούν να συνεχίσουν, αλλά θα δούμε μια σταθερή επιδείνωση. Ήδη φέτος υπάρχει ένα τεράστιο δημοσιονομικό έλλειμμα», συνέχισε, επισημαίνοντας τις περικοπές στις μη στρατιωτικές δαπάνες και το αυξανόμενο κόστος στρατολόγησης στρατιωτών.

«Νομίζω ότι πλέον πρόκειται για μια βόμβα έτοιμη να εκραγεί», είπε χαρακτηριστικά.
Χρονοτριβεί ο Πούτιν;

Από την άλλη, ο Αλεξάντερ Μορόζοφ, επίσης από το NEST Centre, είναι λιγότερο πεπεισμένος ότι ο Πούτιν ετοιμάζεται να τερματίσει τον πόλεμο στο άμεσο μέλλον. «Κανείς στη ρωσική ηγεσία, απ’ ό,τι μπορούμε να διακρίνουμε, δεν αναμένει ότι ο πόλεμος θα τελειώσει μέσα στα επόμενα δύο χρόνια», ανέφερε, επισημαίνοντας τους ρωσικούς προϋπολογισμούς για την περίοδο 2027-2028 και τη συνεχιζόμενη επένδυση στη στρατιωτική παραγωγή.

«Ο Πούτιν θα συνεχίσει το παιχνίδι στο οποίο έχει ήδη παρασυρθεί ο Τραμπ: την αποκατάσταση των οικονομικών σχέσεων χωρίς να υπάρξει κίνηση προς κατάπαυση του πυρός», υποστήριξε. Η Μόσχα, ανέφερε, επωφελείται από το ίδιο το κλίμα συνεργασίας, το οποίο της επιτρέπει να κολακεύει τον Τραμπ, παρουσιάζοντας ταυτόχρονα τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ως εμπόδιο για την επίτευξη ειρήνης.

Ωστόσο, ο Λοφ πιστεύει ότι η δημοσιονομική προετοιμασία της Ρωσίας για έναν παρατεταμένο πόλεμο υπαγορεύεται από την ανάγκη, και όχι από επιθυμία.

«Προς το παρόν, δεν βλέπω τον λόγο για τον οποίο, κατά τους επόμενους έξι μήνες, δεν θα μπορούσαν να συνεχίσουν όπως ακριβώς κάνουν τώρα», δήλωσε. Ωστόσο, άλλοι έξι μήνες επιδείνωσης των οικονομικών, σε συνδυασμό με περαιτέρω προβλήματα στο εσωτερικό, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε «περισσότερα ερωτήματα σχετικά με το γιατί ο Πούτιν δεν μπορεί να ξεμπερδέψει με τους Ουκρανούς».

naftemporiki.gr