Η Κίνα χτυπά την Ιαπωνία εκεί που πονάει

Στον ζωολογικό κήπο Ουένο του Τόκιο, χιλιάδες Ιάπωνες αποχαιρέτησαν με δάκρυα στα μάτια τα πάντα Σιάο Σιάο και Λέι Λέι. Λίγες ώρες αργότερα, τα δύο σύμβολα της διπλωματίας επιβιβάζονταν σε αεροπλάνο με προορισμό την Κίνα. Η περίοδος δανεισμού τους είχε επισήμως λήξει, αλλά θα μπορούσε κάλλιστα να παραταθεί όπως έχει γίνει και σε άλλες περιπτώσεις.

Στην πραγματικότητα η αποχώρηση των πάντα από την Ιαπωνία ήταν το πιο ορατό σημάδι ότι οι σχέσεις ανάμεσα σε Τόκιο και Πεκίνο βρίσκονται σε βαρομετρικό χαμηλό, όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του το BBC.


REUTERS/Issei Kato

Η σπίθα

Η κρίση πυροδοτήθηκε τον Νοέμβριο, όταν η Σανάε Τακαΐτσι άφησε να εννοηθεί πως η Ιαπωνία θα ενεργοποιούσε τις Δυνάμεις Αυτοάμυνας σε περίπτωση επίθεσης κατά της Ταϊβάν.

Η Κίνα θεωρεί την Ταϊβάν αναπόσπαστο τμήμα της επικράτειάς της και έχει χαρακτηρίσει το ζήτημα «απόλυτη κόκκινη γραμμή». Οποιαδήποτε αναφορά σε στρατιωτική εμπλοκή τρίτων χωρών εκλαμβάνεται ως παρέμβαση σε ζήτημα κυριαρχίας. Το Πεκίνο αντέδρασε άμεσα, απαιτώντας ανάκληση των δηλώσεων, αλλά η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας αρνήθηκε να απολογηθεί ή να τις αποσύρει.

Έκτοτε όπως επισημαίνει το BBC η κινεζική στρατηγική εστιάζει σε πίεση «γκρίζας ζώνης» – χαμηλής έντασης αλλά διαρκή, σε πολλά μέτωπα ταυτόχρονα.
Τα «όπλα»

Σε στρατιωτικό επίπεδο έχουμε διέλευση κινεζικών πολεμικών πλοίων κοντά σε ιαπωνικά νησιά, ανάπτυξη drones, επεισόδια με την ακτοφυλακή γύρω από τα διαφιλονικούμενα νησιά Σενκάκου/Ντιαογιού.Fisheries Agency of Japan/Handout via REUTERS

Σε διπλωματικό επίπεδο έχουμε καταγγελίες στα Ηνωμένα Έθνη, αναβολή της τριμερούς συνόδου Κίνας – Ιαπωνίας – Νότιας Κορέας, αλλά και τις πρόσφατες δηλώσεις του Κινέζου ΥΠΕΞ στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Σε οικονομικό επίπεδο, η Κίνα περιόρισε εξαγωγές σπάνιων γαιών και κρίσιμων ορυκτών – γεγονός που συνιστά βαρύτατο πλήγμα για την ιαπωνική βιομηχανία υψηλής τεχνολογίας. Παράλληλα, προειδοποίησε πολίτες της να αποφύγουν σπουδές και ταξίδια στην Ιαπωνία, ακυρώνοντας δεκάδες αεροπορικά δρομολόγια. Και αυτό το χτύπημα θεωρείται ισχυρό, αφού οι Κινέζοι τουρίστες αποτελούν περίπου το 25% των ξένων επισκεπτών στη χώρα του ανατέλλοντος ηλίου.

Ακόμη και σε πολιτιστικό επίπεδο ακυρώθηκαν μουσικές εκδηλώσεις και προβολές ιαπωνικών ταινιών στην Κίνα. Στο στόχαστρο των Κινέζων βρέθηκε ακόμη και το Pokémon, λόγω εκδήλωσης που είχε προγραμματιστεί στο ιερό Γιασουκούνι – χώρο που τιμά Ιάπωνες νεκρούς πολέμου, μεταξύ των οποίων και πρόσωπα που η Κίνα θεωρεί εγκληματίες πολέμου.

Και στο ψηφιακό πεδίο, χρήστες επιτέθηκαν στην Τάκαϊτσι με σατιρικά βίντεο τεχνητής νοημοσύνης.REUTERS/Evelyn Hockstein
Γιατί αυτή τη φορά είναι διαφορετικά

Αναλυτές που μίλησαν στο BBC επισημαίνουν ότι η Κίνα σήμερα είναι πολύ ισχυρότερη από προηγούμενες περιόδους έντασης. Επιπλέον, η Ταϊβάν βρίσκεται στον πυρήνα των «βασικών συμφερόντων» του Πεκίνου. Αλλά και η Ιαπωνία εμφανίζεται έτοιμη να ακολουθήσει σκληρή γραμμή. Η Τάκαϊτσι, που πρόσφατα πέτυχε σαρωτική νίκη στις εκλογές, έχει μεταξύ άλλων δεσμευθεί:Να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες στο 2% του ΑΕΠ νωρίτερα από τον αρχικό σχεδιασμό
Να αναθεωρήσει βασικές στρατηγικές ασφάλειας
Να προωθήσει οικονομικό πακέτο ενίσχυσης

Το μεγάλο ερωτηματικό είναι η στάση που θα επιλέξουν να τηρήσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει εκφράσει δημόσια τη στήριξή του στην Σανάε Τάκαϊτσι, ωστόσο παράλληλα επιδιώκει μία προσέγγιση Ουάσινγκτον–Πεκίνου.

Προγραμματισμένες συναντήσεις μεταξύ Τραμπ και Σι – συμπεριλαμβανομένης κρατικής επίσκεψης του Αμερικανού πρόεδρου στο Πεκίνο και ανάλογο ταξίδι του Κινέζου ομολόγου του στην Ουάσιγκτον – δημιουργούν ανησυχίες στο Τόκιο για ενδεχόμενη «μεγάλη συμφωνία» που θα μπορούσε να παραμερίσει τα ιαπωνικά συμφέροντα.
Ένα τανγκό που θα συνεχιστεί

Οι περισσότεροι παρατηρητές συγκλίνουν στη διαπίστωση ότι ακόμη και αν οι τόνοι χαμηλώσουν, οι σχέσεις δεν θα επιστρέψουν σύντομα στα προηγούμενα επίπεδα.

Η Κίνα φαίνεται να μην επιθυμεί ανοιχτή κλιμάκωση, αλλά ούτε και υποχώρηση. Η Ιαπωνία, ενισχυμένη πολιτικά, δείχνει διατεθειμένη να αντέξει την πίεση.

Κάπως έτσι το διπλωματικό τανγκό Πεκίνου –Τόκιο πιθανότατα θα συνεχιστεί, με τα πάντα να έχουν ήδη επιστρέψει στην πατρίδα τους, αλλά την ένταση να παραμένει.

naftemporiki.gr