Δεν είναι το προφανές «ελληνικό σκέλος» ενός παγκόσμιου σκανδάλου. Δεν είναι ούτε η κλασική ιστορία διασυνδέσεων, φωτογραφιών και κοσμικών επαφών.
Στα αποδεσμευμένα αρχεία του Τζέφρι Έπσταϊν υπάρχει, όμως, ένα άλλο νήμα που αξίζει να διαβαστεί ψύχραιμα: η Ελλάδα ως οικονομική υπόθεση, ως κρίση-εργαστήριο, ως πεδίο ρίσκου και –για ορισμένους– ως επενδυτική ευκαιρία.
Στη βιβλιοθήκη των αρχείων που αποχαρακτήρισε το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ, η λέξη «Greece» εμφανίζεται 1.516 φορές. Αν συνυπολογιστούν αναζητήσεις με τις λέξεις Greek, Eurogroup κτλ. οι αναφορές αυξάνονται.
Οι αναφορές αυτές δεν είναι ομοιόμορφες ούτε ισοδύναμες: περιλαμβάνουν ηλεκτρονική αλληλογραφία, σημειώματα και αναλύσεις, ταξιδιωτικές καταγραφές, αλλά και υλικό ερευνητών που «κουμπώνει» χρονικά πάνω στην πιο ταραγμένη περίοδο της ελληνικής κρίσης, κυρίως από το 2010 έως το 2015.
Το κρίσιμο είναι να ξεκαθαριστεί εξαρχής κάτι: η ύπαρξη αναφοράς δεν ισοδυναμεί με εμπλοκή. Τα «hits» σε μια βάση εκατομμυρίων σελίδων μπορεί να προκύπτουν από emails, συνημμένα έγγραφα, παραπομπές ή αποδελτιώσεις. Η δημοσιογραφική αξία βρίσκεται στα συγκεκριμένα ντοκουμέντα που δείχνουν πώς μιλούσε ο Έπστιν για την Ελλάδα και τι αναζητούσε μέσα στο περιβάλλον της κρίσης.
Η Ελλάδα ως case study
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά κομμάτια της αλληλογραφίας που έχει γίνει γνωστή αφορά ανταλλαγές emails με τον Αμερικανό διανοούμενο Νόαμ Τσόμσκι, στα τέλη Ιουνίου και στα τέλη Ιουλίου του 2015 — σε μια στιγμή που η χώρα βρισκόταν στην κόψη του ξυραφιού.
Στα emails, η ελληνική κρίση δεν εμφανίζεται ως «εθνική ιστορία», αλλά ως παράδειγμα για τον τρόπο λειτουργίας του τραπεζικού συστήματος και της χρηματοδότησης των διασώσεων: πού καταγράφονται τα δάνεια, πώς αποτυπώνονται οι τόκοι, πώς κυκλοφορεί το χρήμα μεταξύ θεσμών και τραπεζών, ποιοι είναι τελικά οι πραγματικοί ωφελημένοι όταν μια χώρα μπαίνει σε πρόγραμμα.
Σε αυτό το πλαίσιο, επανέρχεται η θέση ότι μεγάλο μέρος των χρηματοδοτήσεων που παρουσιάζονταν ως «βοήθεια προς την Ελλάδα» κατευθυνόταν στην εξυπηρέτηση υποχρεώσεων και στην προστασία του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος.
Πέρα από τα πολιτικά φορτισμένα emails του 2015, στα αρχεία υπάρχουν και «στεγνές» αναφορές της περιόδου 2012–2014: τηλεδιασκέψεις και σημειώματα που εξετάζουν τις επιπτώσεις των ελληνικών εκλογών στη θέση της χώρας εντός Ευρωζώνης, καθώς και ενδιαφέρον για τις κινήσεις στο ελληνικό χρέος, όπως τα swaps.
Η εικόνα που σχηματίζεται είναι ότι ο Έπστiν παρακολουθούσε την ελληνική υπόθεση όχι σαν κάτι μακρινό, αλλά σαν «πακέτο μεταβλητών» που επηρεάζουν αγορές: πολιτικό ρίσκο, θεσμικά περιθώρια, μηχανισμοί διάσωσης, διαχείριση χρέους, σταθερότητα τραπεζών.
Υπάρχουν επίσης emails/αναφορές που αφορούν τις ελληνικές τράπεζες και τα χρηματοπιστωτικά προϊόντα γύρω από αυτές, τις καλές προοπτικές τους, τις ευκαιρίες επένδυσης. Μέσα σε αυτή τη λογική, η Ελλάδα παρουσιάζεται ως πεδίο πιθανής εισόδου – ειδικά στον τραπεζικό τομέα και σε τράπεζες με μεγάλα «ανοίγματα».
Το δημοψήφισμα, ο Βαρουφάκης και η «ιδιωτική» ανάγνωση των εξελίξεων
Ξεχωριστή ενότητα είναι η αλληλογραφία της 6ης Ιουλίου 2015, λίγες ώρες μετά το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος και την παραίτηση του Γιάνη Βαρουφάκη. Εκεί, καταγράφεται ανταλλαγή με την Αριάν ντε Ρότσιλντ, με αναφορές στην πολιτική αλλαγή προσώπων (Ευκλείδης Τσακαλώτος), στον χρόνο που κερδίζει ο Αλέξης Τσίπρας και στην προσδοκία λύσης στη Σύνοδο Κορυφής της Ευρωζώνης.
Η ίδια αλληλογραφία είναι ενδιαφέρουσα όχι επειδή «αποκαλύπτει» κάτι άγνωστο για τα γεγονότα — αυτά είναι ιστορικά καταγεγραμμένα — αλλά γιατί δείχνει τη γλώσσα, το ύφος και το πώς διαβάζεται η ελληνική κρίση σε κλειστά δίκτυα ισχύος: όχι ως κοινωνία που πιέζεται, αλλά ως πρόβλημα που απαιτεί «λύση».
Ο Σκορπιός
Στον φάκελο των ελληνικών αναφορών, ξεχωρίζει και ένα εντελώς διαφορετικό επεισόδιο: η συστηματική διερεύνηση από τον Τζέφρι Έπσταϊν της δυνατότητας πρόσβασης –και δυνητικής απόκτησης– του Σκορπιός, του εμβληματικού νησιού που ταυτίστηκε με τον Αριστοτέλη Ωνάση. Η αλληλογραφία, που εκτείνεται από τον Αύγουστο έως τον Δεκέμβριο του 2011, δεν παραπέμπει σε μια απλή περιέργεια. Περιλαμβάνει ερωτήσεις για το καθεστώς ιδιωτικότητας των παραλιών, την παρουσία σκαφών, τις υποδομές, την πρόσβαση με ελικόπτερο και –κυρίως– το κατά πόσο το νησί είναι πραγματικά «κλειστό» σε τρίτους.
Στα emails εμφανίζονται μεσάζοντες, νομικές διαδικασίες και συμφωνίες εμπιστευτικότητας (NDAs), στοιχείο που δείχνει ότι η υπόθεση είχε περάσει σε πιο σοβαρό στάδιο διερεύνησης. Παρά ταύτα, δεν προκύπτει τελική συμφωνία ή επίσκεψη, παρά μόνο η πρόθεση.
Η Ελλάδα ως… «προϊόν»
Το υλικό δεν τεκμηριώνει, από μόνο του, ολοκληρωμένες κινήσεις ή συναλλαγές. Τεκμηριώνει όμως κάτι άλλο: την Ελλάδα της κρίσης ως σημείο όπου συναντιούνται πολιτική, τραπεζική μηχανική και επενδυτικός κυνισμός.
Ένα περιβάλλον που κάποιοι το έζησαν ως κοινωνική κατάρρευση και άλλοι το κοίταξαν ως «παράθυρο» σε προϊόντα και τίτλους.
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου