Νατάσα Στασινού • nstasinou@naftemporiki.gr
Την ώρα που ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή κλιμακώνεται και οι επιθέσεις αποκεφαλίζουν τμήματα της ηγεσίας του Ιράν, ο Ντόναλντ Τραμπ σπεύδει να μιλήσει για μια de facto αλλαγή καθεστώτος. Όπως υποστηρίζει, η εξόντωση κορυφαίων στελεχών της Ισλαμικής Δημοκρατίας ισοδυναμεί ήδη με ανατροπή της.
Η πραγματικότητα στο εσωτερικό της χώρας δείχνει πολύ διαφορετική. Παρά τα πλήγματα, παρά τις απώλειες στην κορυφή, το ιρανικό καθεστώς όχι μόνο δεν καταρρέει αλλά εμφανίζεται αξιοσημείωτα ανθεκτικό – και ολοένα και πιο σκληρό, έχοντας αρχίσει και πάλι τις εκτελέσεις. Και αυτό γιατί η ισχύς του δεν εδράζεται μόνο σε πρόσωπα ή στην ιδεολογία, αλλά σε ένα βαθιά ριζωμένο σύστημα οικονομικής και κοινωνικής εξάρτησης.
Το σύστημα αυτό έχει χτιστεί επί δεκαετίες και λειτουργεί ως ένας μηχανισμός αμοιβαίων συμφερόντων. Η Ισλαμική Δημοκρατία ελέγχει άμεσα ή έμμεσα πάνω από το μισό της οικονομίας και χρησιμοποιεί αυτόν τον έλεγχο για να ανταμείβει τη νομιμοφροσύνη. Εκατομμύρια πολίτες, από κρατικούς υπαλλήλους έως μέλη των παραστρατιωτικών δομών, συνδέουν την προσωπική τους ευημερία με τη διατήρηση του καθεστώτος. Για αυτούς, η πτώση του δεν είναι πολιτική εξέλιξη αλλά απειλή για το εισόδημα, τη θέση και τις προοπτικές τους.
Οι Φρουροί και η Basij
Στον πυρήνα αυτού του μηχανισμού βρίσκονται οι Φρουροί της Επανάστασης, μια δύναμη που ξεπερνά κατά πολύ τον ρόλο ενός στρατού. Με δεκάδες χιλιάδες στελέχη και ισχυρή παρουσία στην οικονομία, λειτουργούν ως ένας υβριδικός οργανισμός εξουσίας και επιχειρηματικής δραστηριότητας. Ελέγχουν κρίσιμους τομείς όπως η ενέργεια, οι υποδομές και οι τηλεπικοινωνίες, εξασφαλίζοντας όχι μόνο πολιτική αλλά και οικονομική επιρροή. Μέσα από κρατικές συμβάσεις και δίκτυα επιχειρήσεων, δημιουργούν ένα σύστημα στο οποίο η πίστη ανταμείβεται με πρόσβαση σε πλούτο και ευκαιρίες.
Παράλληλα, το καθεστώς διατηρεί τον έλεγχο της κοινωνίας μέσω των Basij, μιας μαζικής παραστρατιωτικής οργάνωσης που διεισδύει στην καθημερινότητα και επιβάλλει ένα καθεστώς τρόμου. Τα μέλη της βρίσκονται σε πανεπιστήμια, δημόσιες υπηρεσίες και επιχειρήσεις, λειτουργώντας ως μηχανισμός επιτήρησης αλλά και ως δίκτυο προνομίων. Η συμμετοχή δεν προσφέρει μόνο ιδεολογική ταυτότητα αλλά και απτά οφέλη, από οικονομικές ενισχύσεις έως επαγγελματικές ευκαιρίες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Επαναστατικό νανολέιζερ υπόσχεται ενεργειακή επανάσταση στη βιομηχανία της τεχνολογίας
Αυτό το πλέγμα δημιουργεί μια ιδιότυπη ισορροπία. Αν και οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ένα μικρό ποσοστό του πληθυσμού των 90 εκατομμυρίων στηρίζει ενεργά το καθεστώς, αυτή η μειοψηφία είναι πιο συνεκτική, καλύτερα οργανωμένη και βαθιά εξαρτημένη από αυτό. Αντίθετα, η κοινωνική δυσαρέσκεια, αν και ευρύτατη, παραμένει κατακερματισμένη και χωρίς δομές που θα μπορούσαν να τη μετατρέψουν σε αποτελεσματική πολιτική δύναμη.
Majid Asgaripour/WANA (West Asia News Agency) via REUTERSΔεν καταρρέει η πυραμίδα όταν αφαιρεθεί η κορυφή
Σε αυτό το πλαίσιο, τα πλήγματα στην ηγεσία, όσο θεαματικά και αν είναι, δεν αγγίζουν τον πραγματικό πυρήνα της εξουσίας. Το καθεστώς δεν είναι μια πυραμίδα που καταρρέει όταν αφαιρεθεί η κορυφή της. Είναι ένα δίκτυο συμφερόντων που εκτείνεται σε ολόκληρη την κοινωνία και αναπαράγεται μέσα από αυτήν.
Γι’ αυτό και η ιδέα ότι η εξόντωση στελεχών ισοδυναμεί με αλλαγή καθεστώτος αποδεικνύεται, στην καλύτερη περίπτωση, υπεραπλούστευση. Το ιρανικό σύστημα έχει σχεδιαστεί ακριβώς για να αντέχει τέτοιου είδους πιέσεις, είτε προέρχονται από το εξωτερικό είτε από το εσωτερικό.
Και όσο εκατομμύρια άνθρωποι έχουν άμεσο συμφέρον από τη διατήρησή του, η κατάρρευση δεν είναι απλώς δύσκολη.
Είναι, προς το παρόν, απίθανη.
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου