Ειδική Σχέση σε κρίση; Δεν είναι η πρώτη φορά. Οι ιστορικοί καβγάδες Ρίγκαν – Θάτσερ

Γιάννης Δοδόπουλος • jdodopoulos@naftemporiki.gr

Αν υπάρχει ναδίρ στην Ειδική Σχέση ΗΠΑ – Μεγάλης Βρετανίας, αυτό συμβαίνει τώρα.

Ίσως είναι πρώτη φορά που εν ενεργεία πρόεδρος των ΗΠΑ απευθύνει τόσο προσβλητικές ή απαξιωτικές φράσεις για το Λονδίνο, όσο αυτές που εδώ και αρκετό καιρό εκτοξεύει ο Τραμπ προς τον Στάρμερ.

Και όμως. Ακόμη και στο απόγειο της Ειδικής Σχέσης, με πρωταγωνιστές δύο ανθρώπους με εντυπωσιακή μεταξύ τους χημεία – τους Ρόναλντ Ρίγκαν και Μάργκαρετ Θάτσερ- Λονδίνο και Ουάσιγκτον είχαν τις πολύ δύσκολες στιγμές τους και μάλιστα σε επίπεδο κορυφής.

Βέβαια ούτε ο Τραμπ είναι Ρίγκαν -παρά το πορτρέτο που έχει επιλέξει για φόντο στο Οβάλ Γραφείο- ούτε ο Σερ Στάρμερ έχει κάτι από την ιδιοσυγκρασία της Θάτσερ.


Άλλες εποχές, άλλοι ηγέτες.

Ας δούμε όμως δύο από τα δύσκολα περιστατικά.

Οκτώβριος του 1983, μετά την εισβολή των ΗΠΑ στη Γρανάδα.

Καταγεγραμμένη συνομιλία που ήρθε στο φως το 2014 αργότερα (σημειωτέον: Ο «Ρόνι» ήταν αυτός που κατέγραφε τη «Μάγκι») αποκάλυψε έναν απολογητικό Ρίγκαν απέναντι σε μια βαθιά ενοχλημένη Θάτσερ, επειδή δεν είχε ενημερωθεί.
Λυπούμεθα πολύ

«Λυπούμεθα πολύ για την αμηχανία που προκλήθηκε», λέει ο Αμερικανός ηγέτης κατά τη διάρκεια της συνομιλία η οποία συμβαίνει ενώ τα στρατεύματα των Ηνωμένων Πολιτειών ήδη πολεμούν στο πεδίο.

Απολογούμενος ο Ρίγκαν ξεκινά με μια κάπως «παλιακή» συγγνώμη, βγαλμένη από την εποχή του Αμερικανικού Εμφυλίου:

«Αν ήμουν εκεί, Μάργκαρετ, θα πετούσα το καπέλο μου στην πόρτα πριν μπω μέσα».

Την εποχή του Αμερικανικού Εμφυλίου, ένας επισκέπτης μπορούσε να πετάξει το καπέλο του σε ένα δωμάτιο πριν μπει. Και αν ήταν ανεπιθύμητος, μπορούσε να το πετάξουν έξω ή ακόμα και να τον πυροβολήσουν.

«Δεν υπάρχει λόγος γι’ αυτό», του απαντά ψυχρά η Θάτσερ.

Ο Ρίγκαν συνέχισε σε απολογητικό τόνο: «Θα ήθελα να σας πω ποια είναι η ιστορία από την πλευρά μας», ειπε και εξήγησε ότι οι στρατιωτικοί διοικητές είχαν μόνο «λίγες ώρες» για να κινητοποιήσουν τα στρατεύματα και ότι δεν του επετράπη να το συζητήσει νωρίτερα μαζί της λόγω φόβων για την ασφάλεια της επιχείρησης.

Η Θάτσερ θα δώσει πάντως μία γωνία διαφυγής στον Ρίγκαν λέγοντας ότι «καταλαβαίνει γιατί δεν ήταν πιο ανοιχτός μαζί της, και παραδεχόμενη ότι είχε υποστεί παρόμοιους περιορισμούς κατά την εισβολή στα Φόκλαντ.

Η συζήτηση κλείνει με τη Θάτσερ να λεει ότι έπρεπε να επιστρέψει σε μια «δύσκολη» συζήτηση στη Βουλή και τον Ρίγκαν να της εύχεται κάτι του στυλ «φά τε τους».
Ρον, δεν παραδίδω το νησί…

Γεμάτη ένταση, κυρίως συναισθηματική ήταν ένα χρόνο νωρίτερα, το 1982, και η συνομιλία της Θάτσερ με τον Ρίγκαν την περίοδο της βρετανικής επιχείρησης στα Φόκλαντ.

Το τηλεφώνημα γίνεται στις 11:30 μ.μ. ώρα Λονδίνου στις 31 Μαΐου 1982.

Οι Αμερικανοί είχαν ήδη προτείνει την αποστολή μιας κοινής ειρηνευτικής ομάδας αποστολής ΗΠΑ-Βραζιλίας, και ο Ρίγκαν ζητά από τη Θάτσερ να μην ταπεινώσει τους Αργεντινούς, καθώς ότι είχε έρθει η «ώρα να επιδειχθεί μεγαλοψυχία».

Μάλλον δεν το είχε ζυγίσει σωστά.

«Η Βρετανία δεν έχασε ζωές στη μάχη ούτε έστειλε μια τεράστια ομάδα κρούσης για να παραδώσει τα νησιά της Βασίλισσας σε μια ‘ομάδα επαφής’», απάντησε η Θάτσερ.

Και συνέχισε να τον «πυροβολεί»: «Η Βρετανία εισέβαλε στα νησιά μόνη της, χωρίς εξωτερική βοήθεια, δεν μπορούσε πλέον να αφήσει τον εισβολέα να επωφεληθεί από την επιθετικότητά του. Kαι τον καλεί να φανταστεί πως θα αντιδρούσε αν γινόταν κάτι αντιστοιχο στην Αλάσκα.

Κα μεταξύ άλλων θα ειπωθούν και αυτά:

Θάτσερ: Ρον, δεν παραδίδω, δεν παραδίδω το νησί, σε κανέναν άλλον εκτός από αυτόν που θέλει ο λαός . Θα ήταν απαράδεκτο. Δεν θα χάσουμε μερικά από τα καλύτερα πλοία μας, επειδή για επτά εβδομάδες οι Αργεντινοί αρνούνταν να διαπραγματευτούν με λογικούς όρους

Ρίγκαν: Ναι…

Θάτσερ: Χάσαμε μερικούς από τους καλύτερους Βρετανούς στρατιώτες (…) Όταν ανακτήσουμε το νησί και αποκαταστήσουμε τη δημοκρατία, τότε θα συζητήσουμε μαζί τους τι θέλουν. Δεν θα απομακρυνθούμε αθόρυβα από το νησί για να τους το παραδώσουμε σε κάποια ομάδα, τοπική ή στα Ηνωμένα Έθνη ή κάτι τέτοιο,

Δεν μπορώ να χάσω τις ζωές και το αίμα των στρατιωτών μας για να παραδώσω τα νησιά σε μια επαφή (σσ:.εννοεί μια ειρηνευτική αποστολή) Δεν είναι δυνατόν.

naftemporiki.gr