Είναι 9 το πρωί στο δυτικό Λονδίνο. Τουρίστες, δρομείς και ιδιοκτήτες σκύλων περιμένουν στην ουρά για έναν καφέ από ένα μικρό vintage ιταλικό cart δίπλα στον Τάμεση. Ένας iced latte κοστίζει 4,50 λίρες. Ένα μεγάλο latte ξεπερνά πλέον εύκολα τις 5 λίρες, δηλαδή σχεδόν 6 ευρώ ή 7 δολάρια.
Κάποτε αυτή η τιμή θα έμοιαζε εξωφρενική. Σήμερα θεωρείται σχεδόν… κανονικότητα.
Και κάπως έτσι, ένα απλό φλιτζάνι καφέ μετατρέπεται σε έναν από τους πιο χαρακτηριστικούς καθρέφτες της σύγχρονης παγκόσμιας οικονομίας, σχολιάζει το BBC.
Ο καφές ως μάθημα γεωπολιτικής
Πίσω από την τιμή ενός latte κρύβονται σχεδόν τα πάντα: κλιματική αλλαγή, εμπορικοί πόλεμοι, εφοδιαστική αλυσίδα, κερδοσκοπία στις αγορές εμπορευμάτων, πληθωρισμός, ακόμη και οι επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα.
Τα τελευταία δύο χρόνια, η αγορά καφέ βρέθηκε αντιμέτωπη με μια σχεδόν τέλεια καταιγίδα.
Στο Βιετνάμ — τη μεγαλύτερη δύναμη παγκοσμίως στον καφέ robusta — η χειρότερη ξηρασία των τελευταίων δεκαετιών και ένας τυφώνας στη διάρκεια της συγκομιδής χτύπησαν την παραγωγή. Την ίδια στιγμή, στη Βραζιλία, οι παραγωγοί arabica εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τις συνέπειες του καταστροφικού παγετού του 2021.
Το αποτέλεσμα ήταν εκρηκτική άνοδος στις διεθνείς τιμές.
Οι τιμές της ποικιλίας arabica ξεπέρασαν πέρυσι τα 4 δολάρια ανά λίβρα από περίπου 1,20 δολάρια ιστορικά, ενώ του robusta εκτοξεύθηκε ακόμη περισσότερο.
Οι δασμοί Τραμπ και το σοκ στις αγορές
Στην κρίση προστέθηκαν και οι εμπορικοί πόλεμοι. Οι δασμοί που επέβαλε ο Ντόναλντ Τραμπ σε μεγάλες παραγωγούς χώρες καφέ — 46% στο Βιετνάμ, 32% στην Ινδονησία και έως 50% στη Βραζιλία — προκάλεσαν χάος στην αγορά.
Οι εξαγωγές βραζιλιάνικου καφέ προς τις ΗΠΑ κατέρρευσαν, ενώ οι Αμερικανοί καταναλωτές είδαν τις τιμές να εκτοξεύονται. Ο αλεσμένος καφές που κόστιζε 4,30 δολάρια το 2020 πλησιάζει πλέον τα 10 δολάρια.
Τελικά, ο Τραμπ αναγκάστηκε να εξαιρέσει τον καφέ από το καθεστώς δασμών, καθώς οι αυξήσεις είχαν αρχίσει να προκαλούν πολιτική δυσαρέσκεια.
Η υπόθεση ανέδειξε και ένα βασικό παράδοξο της πολιτικής δασμών: οι ΗΠΑ δεν μπορούν απλώς να «επαναπατρίσουν» την παραγωγή καφέ, καθώς η καλλιέργεια απαιτεί τροπικό και υποτροπικό κλίμα.
Η Ερυθρά Θάλασσα και το ακριβότερο ταξίδι
Το κόστος μεταφοράς έχει επίσης αυξηθεί δραματικά.
Τα πλοία που μεταφέρουν καφέ από την Ασία προς την Ευρώπη αποφεύγουν πλέον την Ερυθρά Θάλασσα λόγω των επιθέσεων των Χούθι, αναγκαζόμενα να κάνουν τον γύρο της Αφρικής — μια διαδρομή περίπου 4.000 μίλια μεγαλύτερη.
Παράλληλα, οι νέοι ευρωπαϊκοί κανόνες κατά της αποψίλωσης των δασών αυξάνουν το κόστος για τους παραγωγούς, καθώς πλέον απαιτείται πλήρης γεωγραφική ιχνηλασιμότητα των φυτειών.
Γιατί συνεχίζουμε να πληρώνουμε
Κι όμως, παρά το σοκ στις τιμές, οι καταναλωτές συνεχίζουν να αγοράζουν καφέ.
Οι οικονομολόγοι το αποκαλούν «ανελαστική ζήτηση»: η κατανάλωση δεν μειώνεται σημαντικά ακόμη και όταν οι τιμές αυξάνονται.
Ο καφές έχει πάψει να είναι απλώς ένα ρόφημα. Είναι εμπειρία, συνήθεια, lifestyle.
Οι αλυσίδες καφέ επενδύουν πλέον περισσότερο στην εικόνα και στην «premium εμπειρία» παρά στο ίδιο το προϊόν. Κρύα ροφήματα, matcha, ειδικές γεύσεις, plant-based γάλατα και TikTok-friendly αισθητική μετατρέπουν τον καφέ σε κομμάτι της σύγχρονης κουλτούρας.
Στην Κίνα, η Luckin Coffee αξιοποιεί δεδομένα και τεχνολογία για να προσαρμόζει σχεδόν σε πραγματικό χρόνο τις προτάσεις της στους πελάτες, ανάλογα με τον καιρό ή τις συνήθειές τους.
Την ίδια ώρα, εταιρείες όπως η Greggs κρατούν χαμηλά τις τιμές μέσω αυτοματοποίησης, προσφέροντας latte σχεδόν στο μισό κόστος από αυτό των premium coffee shops.
Το latte των 5 λιρών ήρθε για να μείνει
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι ακόμη και αν οι σοδειές στη Βραζιλία και το Βιετνάμ επανέλθουν σε φυσιολογικά επίπεδα, οι τιμές δύσκολα θα επιστρέψουν στα προ πανδημίας επίπεδα.
Ο λόγος είναι ότι το μεγαλύτερο μέρος της τελικής τιμής πλέον δεν αφορά μόνο τον καφέ ως πρώτη ύλη, αλλά το συνολικό «πακέτο»: ενοίκια, ενέργεια, μεταφορές, branding, εμπειρία και νέες καταναλωτικές συνήθειες.
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου