Το Ιράν διεξάγει μια υπολογισμένη εκστρατεία για να διατηρήσει τον Λίβανο ως το τελευταίο προπύργιο επιρροής του στη Μεσόγειο, συνδέοντας την τύχη της χώρας με μια μεγάλη συμφωνία με την Ουάσιγκτον, καθώς επιδιώκει να τερματίσει τον πόλεμο της Χεζμπολάχ με το Ισραήλ με τους δικούς της όρους, όχι της Βηρυτού.
Αυτή η προσπάθεια συγκρούεται με την ιστορική διαπραγματευτική πορεία που χρηματοδοτείται από τις ΗΠΑ μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ, με στόχο τον τερματισμό δεκαετιών συγκρούσεων κατά μήκος των συνόρων τους και τον επαναπροσδιορισμό της ισορροπίας δυνάμεων σε μια χώρα που βρίσκεται εδώ και καιρό παγιδευμένη ανάμεσα σε περιφερειακούς εχθρούς.
Ωστόσο, η Βηρυτός δεν υποχωρεί. Ο πρόεδρος Ζοζέφ Αούν δήλωσε στο Reuters την Τετάρτη ότι «το μέλλον του Λιβάνου είναι στα χέρια των Λιβανέζων, όχι του Ιράν — ούτε του Ισραήλ», χαρακτηρίζοντας τις διαπραγματεύσεις ως αγώνα για την κυριαρχία του Λιβάνου.
«Η συνεργασία με το Ιράν είναι ένα πράγμα, αλλά δεν δεχόμαστε να μας υπαγορεύουν οι Ιρανοί», είπε ο Αούν. «Είμαστε ένα κυρίαρχο κράτος. Το Ιράν δεν μπορεί να μιλάει εκ μέρους μας. Δεν δεχόμαστε ο Λίβανος να γίνει πεδίο για πολέμους άλλων λαών».
«Είμαι αποφασισμένος να προχωρήσω με τη διπλωματική οδό», πρόσθεσε. «Δεν υπάρχει στρατιωτική λύση. Δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να διαπραγματευτούμε για να τερματίσουμε αυτή τη σύγκρουση, ούτε οι Ισραηλινοί».
Παρόλα αυτά, ο Λίβανος βρίσκεται σε αδιέξοδο.
Η Χεζμπολάχ έχει απορρίψει δημόσια τις άμεσες συνομιλίες με το Ισραήλ, αποκαλώντας τες αναίσχυντες, αλλά ο Αούν είπε ότι η ομάδα δεν είχε παρουσιάσει στην κυβέρνηση τον δικό της οδικό χάρτη για τον τερματισμό της κρίσης.
Προειδοποίησε ότι εάν η Χεζμπολάχ επιλέξει να παραμείνει σε πολεμική βάση, η σιιτική ομάδα θα βλάψει την ίδια την κοινότητα που ισχυρίζεται ότι υπερασπίζεται, παρατείνοντας μια σύγκρουση που ξέσπασε στις 2 Μαρτίου παράλληλα με τον πόλεμο του Ιράν και έχει εντείνει τις θρησκευτικές και πολιτικές διαφορές του Λιβάνου.
Εν τω μεταξύ, η Τεχεράνη έχει θέσει ως προϋπόθεση την κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο για οποιαδήποτε ευρύτερη συμφωνία με την Ουάσιγκτον, δίνοντάς της πλεονέκτημα σε μια διαδικασία από την οποία αποκλείεται επίσημα.
Λίβανος «σημείο μηδέν» για το Ιράν
Ο Λίβανος έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία για το Ιράν από την ανατροπή του Σύρου προέδρου Μπασάρ αλ-Άσαντ, βασικού πυλώνα του «Άξονα Αντίστασης» της Τεχεράνης, στα τέλη του 2024.
«Ο Λίβανος είναι το σημείο μηδέν της αφήγησης αντίστασης του Ιράν», δήλωσε ο Αντρέας Κριγκ στη Σχολή Σπουδών Ασφάλειας στο King’s College του Λονδίνου, περιγράφοντάς τον ως την κύρια πρώτη γραμμή της Τεχεράνης εναντίον του Ισραήλ και βάση για επιχειρήσεις σε όλη την Λεβάντε.
Η ιρανική επίθεση αυτής της εβδομάδας στο Ισραήλ, σε αντίποινα για μια επίθεση στα νότια προάστια της Βηρυτού, υπογράμμισε αυτή τη στάση, σηματοδοτώντας την προθυμία της Τεχεράνης να επιβάλει τις κόκκινες γραμμές, ιδίως στον Λίβανο, δήλωσε ο Κριγκ. Σηματοδότησε την πρώτη φορά που η Τεχεράνη παρενέβη άμεσα σε έναν πόλεμο Χεζμπολάχ-Ισραήλ.
Ένας Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι αυτές οι κόκκινες γραμμές περιλαμβάνουν οποιαδήποτε προσπάθεια αποδυνάμωσης της Χεζμπολάχ, ομαλοποίησης των επιθέσεων στον Λίβανο ή στόχευσης σιιτικών περιοχών. Το μήνυμα έχει μεταφερθεί στην Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ, δήλωσε ο αξιωματούχος, μαζί με μια προειδοποίηση ότι η συνέχιση των εχθροπραξιών θα μπορούσε να εκτροχιάσει τις προσπάθειες κατάπαυσης του πυρός και να διακινδυνεύσει ευρύτερες περιφερειακές επιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένων απειλών για ναυτικά σημεία συμφόρησης.
Μια λιβανέζικη πηγή που γνωρίζει τις συνομιλίες με τις ΗΠΑ δήλωσε ότι η Τεχεράνη εξοργίστηκε από την απόφαση της Βηρυτού να διαπραγματευτεί ανεξάρτητα με το Ισραήλ, την οποία θεώρησε ως αφαίρεση ενός βασικού διαπραγματευτικού χαρτιού από το Ιράν στην αντιπαράθεσή του με την Ουάσιγκτον.
Οι συνομιλίες με τις ΗΠΑ
Εν τω μεταξύ, οι συνομιλίες στην Ουάσιγκτον έχουν επιφέρει ελάχιστη ορατή πρόοδο.
Στον πυρήνα τους βρίσκεται ένα έντονο χάσμα. Ο Λίβανος απαιτεί μια διαρκή εκεχειρία ως βάση για διαπραγματεύσεις που θα οδηγήσουν σε πλήρη αποχώρηση του Ισραήλ και την επιστροφή εκατοντάδων χιλιάδων εκτοπισμένων πολιτών υπό την επίβλεψη του λιβανέζικου στρατού.
Το Ισραήλ θέλει τη διάλυση της Χεζμπολάχ ως στρατιωτική δύναμη – τουλάχιστον στο νότιο Λίβανο – και απόδειξη της απομάκρυνσής της πριν από την παραίτηση από τα κατεχόμενα εδάφη.
Δύο Λιβανέζοι αξιωματούχοι, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας, χαρακτήρισαν τις συνομιλίες με το Ισραήλ ως βασανιστικές. Πέντε ώρες μετά την έναρξη μιας συνάντησης την περασμένη εβδομάδα, οι Λιβανέζοι διαπραγματευτές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το Ισραήλ δεν ήταν διατεθειμένο να κάνει παραχωρήσεις.
Ο επικεφαλής διαπραγματευτής Σάιμον Καράμ ενημέρωσε τους Αμερικανούς μεσολαβητές ότι οι συνομιλίες θα έπρεπε να διακοπούν και αποχώρησε από την αίθουσα. Η συνάντηση συνεχίστηκε μόνο μετά την άμεση παρέμβαση του Υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο και του Αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς.
Αυτό οδήγησε σε αυτό που οι Λιβανέζοι αξιωματούχοι περιέγραψαν ως «πρόταση της τελευταίας στιγμής, είτε το δέχεσαι είτε το αφήνεις», χωρίς πολλές λεπτομέρειες.
Προτεινόταν μια κατάπαυση του πυρός υπό την προϋπόθεση της παύσης των εχθροπραξιών από τη Χεζμπολάχ και της αποχώρησης από τον νότιο Λίβανο ως πρώτο βήμα. Όπως και σε μια προηγούμενη ανακοίνωση κατάπαυσης του πυρός τον Απρίλιο, δεν αναφερόταν ρητά στην αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων.
Ο Ρούμπιο κατηγόρησε αυτό το μήνα το Ιράν ότι προσπαθεί να εμποδίσει τις συνομιλίες.
Για τις επερχόμενες συνομιλίες αυτόν τον μήνα, η Βηρυτός προτείνει παράλληλες κατευθύνσεις: μια ισραηλινή αποχώρηση και σταδιακή επέκταση της κρατικής εξουσίας του Λιβάνου. Λιβανέζοι αξιωματούχοι λένε ότι και οι δύο κατευθύνσεις πρέπει να προχωρήσουν ταυτόχρονα.
Μια κατάπαυση του πυρός θα ενεργοποιούσε μια προθεσμία 24 ωρών για να αρχίσει η Χεζμπολάχ να αποσυρθεί, ώστε να επιτραπεί η δημιουργία «πιλοτικών ζωνών», ξεκινώντας γύρω από το κάστρο Μποφόρ, είπαν. Ζώνη προς ζώνη, τα ισραηλινά στρατεύματα θα αποσυρθούν, τα λιβανέζικα στρατεύματα θα αναπτυχθούν και οι εκτοπισμένοι πολίτες θα αρχίσουν να επιστρέφουν, με την υποστήριξη διεθνών προσπαθειών ανοικοδόμησης.
Η Χεζμπολάχ απέρριψε γρήγορα το σχέδιο, χαρακτηρίζοντάς το δημόσια ως παράδοση στους ισραηλινούς όρους.
Η Χεζμπολάχ είναι απίθανο να παίξει μπάλα καθώς μαίνεται ο πόλεμος
Μια λιβανέζικη πηγή που γνωρίζει τη θέση της Χεζμπολάχ δήλωσε ότι η πορεία της Ουάσιγκτον δεν θα οδηγήσει πουθενά, καθώς το Ισραήλ δεν θα είναι πρόθυμο να σταματήσει την επίθεσή του εναντίον μιας λιβανέζικης αντιπροσωπείας χωρίς εξουσία επί της ομάδας.
Οι πραγματικές διαπραγματεύσεις, είπε, θα ξεκινήσουν μόνο όταν προκύψει εκεχειρία από μια συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν, όταν ο Λίβανος θα πιέσει για την αποχώρηση του Ισραήλ και το Ισραήλ για ρυθμίσεις ασφαλείας που θα αφορούν τα όπλα της Χεζμπολάχ – ένα ζήτημα που η ηγεσία της ομάδας δεν είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει όσο συνεχίζεται ο πόλεμος.
Η θέση της Βηρυτού, λένε οι δύο αξιωματούχοι, ενισχύεται από την αυξανόμενη δυτική και αραβική υποστήριξη και τη σπάνια εγχώρια συναίνεση εκτός της σιιτικής κοινότητας που υποστηρίζει μια ανεξάρτητη εθνική πορεία απαλλαγμένη από την ιρανική κηδεμονία.
Η κυβέρνηση πρέπει τώρα να προσπαθήσει να βρει μια πορεία μεταξύ της επιμονής του Ισραήλ να διαλύσει τη Χεζμπολάχ και της αποφασιστικότητας του Ιράν να τη διατηρήσει ως περιφερειακό μοχλό.
Το συνεχιζόμενο αδιέξοδο κινδυνεύει να εδραιώσει μια νέα πραγματικότητα στο νότιο Λίβανο, ενδεχομένως εμποδίζοντας την επιστροφή μεγάλων τμημάτων του σιιτικού πληθυσμού.
Πηγή: Reuters
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου