Μεταλλείο Σκουριών: Η Ελλάδα ισχυροποιείται στα κρίσιμα μέταλλα

Λέττα Καλαμαρά • lkalamara@naftemporiki.gr

Οι αριθμοί σχετικά με τον ορυκτό πλούτο της χώρας είναι αξιοσημείωτοι. Επιβεβαιωμένα και πιθανά κοιτάσματα που αποτιμώνται σε υψηλές τιμές, θαμμένα στο υπέδαφος της χώρας, ωριμάζουν στον χρόνο και περιμένουν τα χέρια που θα τα βγάλουν στην επιφάνεια.

Οι μελέτες, οι διαπιστώσεις και οι αποτιμήσεις δεν αρκούν. Αυτό είναι το βατό μέρος της υπόθεσης. Το δύσκολο είναι το σκάψιμο, ο μόχθος, τα σώματα που θα μπουν στα σκοτάδια των υπόγειων στοών, των ορυχείων, το μυαλό και κυρίως η ψυχή που θα μετατρέψουν το «χώμα» σε «χρυσό», σε ανάπτυξη, σε θέσεις εργασίας, σε υποδομές, σε πλούτο για τις παρούσες και τις επόμενες γενιές της χώρας. Η στιγμή που η Ελλάδα θα αφήσει στην άκρη τους διαχρονικούς αλχημιστές και θα αποφασίσει να δουλέψει με σοβαρότητα, με σύγχρονους τεχνολογικούς και οικονομικούς όρους, με διαφανείς κανόνες, αξιοποιώντας την ιδιωτική πρωτοβουλία σε σχέση με το εθνικό συμφέρον, θα φέρει την προοπτική να γίνει πραγματικότητα η ευχή «χώμα να πιάνουμε, χρυσός να γίνεται» και όχι το ανάποδο.

Εγκαίνια του Μεταλλείου των Σκουριών: Ολοκληρώθηκε ένα από τα μεγαλύτερα μεταλλευτικά έργα χαλκού και χρυσού στην Ευρώπη – Τα επόμενα βήματα

Στην παραγωγική ευθεία εισέρχεται το Μεταλλείο των Σκουριών, μέρος των Μεταλλείων Κασσάνδρας στον Δήμο Αριστοτέλη Χαλκιδικής, ένα από τα μεγαλύτερα μεταλλευτικά έργα χαλκού και χρυσού στην Ευρώπη και αναμένεται να ισχυροποιήσει τη θέση της Βόρειας Ελλάδας και της χώρας συνολικά στο διεθνή χάρτη ως αξιόπιστο παραγωγό κρίσιμων μετάλλων, που αναμένεται να αποτελέσει την νέα αφετηρία για τα επόμενα μεταλλευτικά βήματα αξιοποίησης του ορυκτού πλούτου της χώρας τη Θράκη και αλλού.

Στη χθεσινή τελετή των εγκαινίων του Μεταλλείου οι παρουσίες ήταν πολλές, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, εκπρόσωποι της κυβέρνησης, της Πολιτείας και της τοπικής κοινωνίας, της ηγεσίας, των στελεχών και των εργαζομένων της Eldorado Gold και της θυγατρικής της Ελληνικός Χρυσός, καθώς και θεσμικών, τραπεζικών, επιχειρηματικών και ακαδημαϊκών εταίρων και εκπροσώπων των ΜΜΕ. Ήταν διάχυτο το θετικό συναίσθημα που δημιούργησε η «επισφράγιση της ολοκλήρωσης μιας πολυετούς κοπιώδους προσπάθειας, στην οποία συμμετείχαν χιλιάδες εργαζόμενοι και επενδύθηκαν περισσότερα από 2 δισ. ευρώ», όπως τόνισε χαρακτηριστικά η διοίκηση της εταιρείας.(ΝΑΣΟΣ ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ / EUROKINISSI)

Μιλώντας για την πολυετή κοπιώδη προσπάθεια της καναδικής πολυεθνικής και των χιλιάδων εργαζομένων της ο Πρόεδρος της Ελληνικός Χρυσός, Χρήστος Μπαλάσκας, επεσήμανε πως η συνολική επένδυση της Eldorado Gold στην Ελλάδα, ύψους 3 δις. ευρώ, εκ των οποίων τα 2 δις. ευρώ αφορούν το μεταλλείο των Σκουριών, είναι η μεγαλύτερη που έχει πραγματοποιήσει η καναδική πολυεθνική παγκοσμίως. Σύμφωνα με τον κ. Μπαλάσκα «οι Σκουριές περνούν πλέον από την κατασκευή στη λειτουργία και ξεκινούν να δημιουργούν σημαντική αξία για την τοπική κοινωνία και την εθνική οικονομία, μέσα από την απασχόληση, τις ελληνικές προμήθειες, τα δημόσια έσοδα και τις κοινωνικές επενδύσεις». Όπως είπε χαρακτηριστικά «με την ολοκλήρωση του έργου των Σκουριών διαψεύστηκαν οι Κασσάνδρες και ανοίγει ο δρόμος και ανοίγει ο δρόμος για την αξιοποίηση του μεταλλευτικού πλούτου της χώρας».


Παραγωγή – οικονομικό, κοινωνικό, περιβαλλοντικό αποτύπωμα: 3.000 εργαζόμενοι, 1,8 δισ. ευρώ συνεισφορά στα δημόσια έσοδα

Στις Σκουριές αναμένεται να παράγονται κατά μέσο όρο 140.000 ουγκιές χρυσού και 67 εκατ. λίβρες χαλκού ετησίως, καθ’ όλη τη διάρκεια μίας μακράς παραγωγικής περιόδου, με αρχικά εκτιμώμενη διάρκεια 20 ετών και προοπτική επέκτασης μέσα από τις συνεχιζόμενες μεταλλευτικές έρευνες. Με τις Σκουριές σε πλήρη παραγωγική δυναμικότητα, τα Μεταλλεία Κασσάνδρας θα απασχολούν περί τους 3.000 άμεσους και έμμεσους εργαζόμενους, με σταθερές και υψηλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας, που κατά προτεραιότητα απασχολούν κατοίκους της τοπικής κοινωνίας. Κατά τη διάρκεια λειτουργίας του μεταλλείου, η αξία των αγορών από Έλληνες προμηθευτές, εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε 6,7 δισ. ευρώ, ενώ οι εξαγωγές σε 17,5 δισ.ευρώ, ενισχύοντας τη συμβολή της επένδυσης στην οικονομία και στην εξωστρέφεια της χώρας.

Παράλληλα, η συνεισφορά στα δημόσια έσοδα, εκτιμάται σε περίπου 1,8 δισ.ευρώ, ενώ επιπρόσθετα τα μεταλλευτικά τέλη που αποδίδονται στο Ελληνικό Δημόσιο θα αποφέρουν περί τα 1,3 δισ.ευρώ, εκ των οποίων τα 509 εκατ.ευρώ θα κατευθύνουν στον Δήμο Αριστοτέλη, συμβάλλοντας άμεσα στην τοπική ανάπτυξη και ευημερία. «Καθώς περνάμε από τη φάση της κατασκευής στη φάση της παραγωγής, οι Σκουριές δημιουργούν μακροπρόθεσμη αξία μέσα από την απασχόληση, τις επενδύσεις και την υπεύθυνη αξιοποίηση των ορυκτών πόρων, ενισχύοντας παράλληλα τον ρόλο της Ελλάδας στην προμήθεια των κρίσιμων ορυκτών, τα οποία είναι απαραίτητα για το μέλλον» σημείωσε ο President & CEO της Eldorado Gold, κ. Christian Milau.



Το οικονομικό αποτύπωμα συμπληρώνεται από μια μακροπρόθεσμη δέσμευση κοινωνικών επενδύσεων, στην τοπική κοινωνία με πρόγραμμα έργων συνολικού ύψους 80 εκατ.δολ. Οι επενδύσεις αυτές επικεντρώνονται σε τομείς με άμεση και μακροπρόθεσμη αξία για την περιοχή, όπως η εκπαίδευση και η ανάπτυξη δεξιοτήτων, οι δομές υγείας, το περιβάλλον, οι υποδομές και η ενίσχυση της τοπικής επιχειρηματικότητας, με στόχο να δημιουργούνται ευκαιρίες και να ενισχύονται οι προοπτικές της τοπικής κοινωνίας, παράλληλα με την εξέλιξη της επένδυσης. Ιδιαίτερα συγκινησιακά φορτισμένος ο Director, Board of Directors, της Eldorado Gold, κ. George Burns επεσήμανε πως «η ολοκλήρωση των Σκουριών επισφραγίζει μια μακρά πορεία δέσμευσης, επιμονής και συνεχούς προσπάθειας. Παρά τις προκλήσεις, η πίστη στις δυνατότητες και την προοπτική του έργου παρέμεινε σταθερή. Σήμερα, σηματοδοτούμε όχι μόνο την ολοκλήρωση μιας από τις σημαντικότερες μεταλλευτικές επενδύσεις στην Ελλάδα, αλλά και την έναρξη μιας νέας περιόδου, με μακροπρόθεσμες ευκαιρίες για την απασχόληση, την τοπική οικονομία και τη δημιουργία αξίας για τις τοπικές κοινωνίες και τη χώρα».



Το έργο συνδέει την υπεύθυνη αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου της Χαλκιδικής, με τη δημιουργία θέσεων εργασίας, την ενίσχυση της ελληνικής οικονομίας και της τοπικής κοινωνίας, αλλά και την ενδυνάμωση της παρουσίας της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή αλυσίδα εφοδιασμού κρίσιμων πρώτων υλών. Όπως δήλωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης «σε μια εποχή μεγάλων γεωπολιτικών αναταράξεων, όπου η Ευρώπη κοιτάζει ξανά τις αλυσίδες αξίας, είναι πάρα πολύ σημαντικό να μπορούμε εμείς ως Ευρωπαίοι, όχι απλά ως Έλληνες, να παράγουμε οι ίδιοι τις κρίσιμες πρώτες ύλες τις οποίες χρειαζόμαστε προκειμένου η βιομηχανία μας να γίνει και πάλι ανταγωνιστική. Οι Σκουριές συμμετέχουν ενεργά σε αυτή την όχι απλά εθνική, αλλά και ευρωπαϊκή προσπάθεια».

Το μεταλλείο Σκουριών έχει σχεδιαστεί βασισμένο σε ύψιστα πρότυπα περιβαλλοντικής διαχείρισης, με την εφαρμογή σύγχρονων τεχνολογιών και βέλτιστων διεθνών πρακτικών σε όλα τα στάδια ανάπτυξης και λειτουργίας, εστιάζοντας στη σύγχρονη και υπεύθυνη μεταλλευτική δραστηριότητα και των διεθνών προτύπων βιωσιμότητας. Σε αυτό το πλαίσιο το Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Παρακολούθησης (συνολικά στα Μεταλλεία Κασσάνδρας) περιλαμβάνει 700 σημεία ελέγχου 15 περιβαλλοντικών παραμέτρων με καταγραφή μετρήσεων που δημοσιοποιούνται σε πραγματικό χρόνο. Επίσης είναι σε ισχύ Πρόγραμμα Παράλληλης Αποκατάστασης με στόχο το περιβάλλον να επαναφέρεται στην πρότερή του κατάσταση αμέσως μόλις ολοκληρώνεται ένα μέρος της μεταλλευτικής δραστηριότητας. Παράλληλα η τεχνολογία αφύγρανσης μεταλλευτικών καταλοίπων, μέσω της αφαίρεσης έως και του 90% του νερού από τα μεταλλευτικά κατάλοιπα (απόβλητα) καθιστούν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα μειωμένο κατά 40%.
Επόμενο βήμα η αξιοποίηση μεταλλευτικού πλούτου στη Θράκη

Ο χάρτης της δραστηριότητας της Eldorado Gold περιλαμβάνει επίσης τις Σάπες Έβρου που διαθέτουν επίσης κοιτάσματα χαλκού -χρυσού και το Πέραμα Έβρου με κοιτάσματα χρυσού. Ήδη το δρόμο της παραγωγικής αξιοποίησης του σημαντικού κοιτάσματος χρυσού – χαλκού στις Σάπες Έβρου και της υλοποίησης επενδύσεων στην περιοχή ανοίγει η πρόσφατη απόφαση του Υπουργείου Ενέργειας και Περιβάλλοντος για την εκμίσθωση του συγκεκριμένου δημόσιου μεταλλευτικού χώρου. Συγκεκριμένα το Υπουργείο Ενέργειας και Περιβάλλοντος προχώρησε στην υπογραφή της απόφασης για την έγκριση σύναψης σύμβασης που αφορά την εκμίσθωση των μεταλλευτικών δικαιωμάτων του Δημοσίου του Δημόσιου Μεταλλευτικού Χώρου Ε5 «Κώνος» των νομών Ροδόπης και Έβρου, έκτασης 18,13 km², στην εταιρεία Μεταλλευτική Θράκης Μονοπρόσωπη Ερευνών και Εκμεταλλεύσεως ΑΕ, θυγατρική της Εldorado Gold. Με βάση τις μέχρι τώρα εκτιμήσεις η δυναμική του κοιτάσματος στην περιοχή ανέρχεται σε 820.000 ουγκιές χρυσού και 5.000 τόνους χαλκού.

Σύμφωνα με την 24σέλιδη απόφαση της 23ης Σεπτεμβρίου 2026, η Μεταλλευτική Θράκης δεσμεύεται να υλοποιήσει, εντός της πρώτης πενταετίας, Συμπληρωματικό Πρόγραμμα Μεταλλευτικής Έρευνας δύο φάσεων, συνολικού προϋπολογισμού 17,1 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του ελάχιστου εγγυημένου μισθώματος 5ετίας προ περιόδου εκμετάλλευσης. Η εταιρεία οφείλει επίσης να υποβάλει πλήρη Τεχνική-χρηματοοικονομική Μελέτη Σκοπιμότητας σχετικά με την εκμετάλλευση του επαληθευμένου μεταλλευτικού δυναμικού του μεταλλευτικού χώρου, Τελική Έκθεση με τα αποτελέσματα της έρευνας και την εκτίμηση των αποθεμάτων και ένα πλήρες Επενδυτικό Σχέδιο Εκμετάλλευσης. Επίσης προβλέπεται ότι η εταιρεία θα καταρτίσει Πρόγραμμα Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης με ετήσια δαπάνη ποσού ίσου με ποσοστό 2% των καθαρών εσόδων εκμετάλλευσης, από την εκκίνηση της περιόδου εκμετάλλευσης μέχρι τη λήξη της μίσθωσης, το οποίο κατά την περίοδο έρευνας είναι ετησίως ύψους δαπάνης 100.000 ευρώ, στην 5ετία 500.000 ευρώ. Η χρονική διάρκεια της μίσθωσης ορίζεται πενταετής (5ετής), με χρονική αφετηρία την ημερομηνία σύναψης της σύμβασης, με δυνατότητα μονομερούς παράτασης από τη μισθώτρια ανά πενταετία και μέχρι τη συμπλήρωση τριάντα (30) συνολικά ετών από την αρχική έναρξή της. Να σημειωθεί ότι ο δημόσιος Μεταλλευτικός Χώρος Ε5 είναι όμορος, ανατολικά, με τον Δημόσιο Μεταλλευτικό Χώρο Κίρκης Έβρου, ενώ νότια είναι τμήμα του Δημόσιου Μεταλλευτικού Χώρου Συκορράχης καθώς και όμορος με δύο Παραχωρήσεις Μεταλλείων συμφερόντων της ίδιας εταιρείας στο Πέραμα Έβρου.

Το έργο της Eldorado Gold μέσω της θυγατρικής της Μεταλλεία Θράκης στο Πέραμα Έβρου είναι μια επένδυση 430 εκατ. δολ., αφορά 700 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας — σταθερές, καλά αμειβόμενες, με προοπτική, έσοδα για το κράτος 400 εκατ. δολ. Το επόμενο βήμα για τη Μεταλλεία Θράκης είναι η Δημόσια Διαβούλευση της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Τον Δεκέμβριο του 2025 κατατέθηκε στο αρμόδιο Υπουργείο την Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων — μια εκτεταμένη, διεπιστημονική εργασία, βασισμένη σε 34 ειδικές μελέτες, που εκπόνησαν ακαδημαϊκές ομάδες από το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, το Αριστοτέλειο, το Μετσόβιο Πολυτεχνείο και άλλα κορυφαία ιδρύματα της χώρας. Στόχος είναι η τεκμηριωμένη ανάλυση του έργου, παρέχοντας σε κάθε ενδιαφερόμενο πλήρη πρόσβαση στις τεχνικές και περιβαλλοντικές προδιαγραφές.
Ιστορική παρακαταθήκη

Η σημασία του ορυκτού πλούτου της Ελλάδας στην Ε.Ε. είχε αποτυπωθεί σε άρθρο των Financial Times του 1978 (Βιομηχανική Επιθεώρηση, Απρίλιος 1978), στο οποίο αναφερόταν το εξής: «Όταν η Ελλάς γίνει το δέκατο μέλος της ΕΟΚ, ο εκτεταμένος ορυκτός της πλούτος θα προμηθεύσει την Κοινή Αγορά με μία μεγάλη ποικιλία πρώτων υλών, που θα συμβάλλουν στην εξασφάλιση ουσιαστικής αυτάρκειας της Κοινότητας ως προς πολλά προϊόντα».

Από τη Χαλκιδική του 1930 και την πρώτη εκμετάλλευση μικτών θειούχων κοιτασμάτων στην Κασσάνδρα από την Ανώνυμη Ελληνική Εταιρεία Χημικών Προϊόντων και Λιπασμάτων (ΑΕΕΧΠ&Λ) του αείμνηστου Νικόλαου Κανελλόπουλου, που είχε τα δικαιώματα των Μεταλλείων Κασσάνδρας, εκ των ιδρυτών της τσιμεντοβιομηχανίας Τιτάν, τη μεταβίβασή της στον Πρόδρομο Μποδοσάκη με στόχο και την εξόρυξη χρυσού, το τρομοκρατικό χτύπημα και τη δολοφονία του Αλέξανδρου Μποδοσάκη επικεφαλής των επιχειρήσεων του ιδρύματος, την πτώχευση της εταιρείας ΑΕΕΧΠ&Λ, την ίδρυση της κρατικής ΜΕΤΒΑ (θυγατρική της ΕΤΒΑ) που δεν δούλεψε ποτέ, την εκκαθάριση της ΑΕΕΧΠ&Λ, την απόκτηση των Μεταλλείων Κασσάνδρας και των εγκαταστάσεων από την TVX Gold Inc, την πτώχευση της εταιρείας, την εξαγορά της από την Ελληνικός Χρυσός, κατόπιν θυγατρικής της καναδικής Eldorado Gold, μέχρι τη Χαλκιδική του 2015 και κυρίως μέχρι τα Μεταλλεία Χαλκιδικής του 2026 έχουν μεσολαβήσει πολλά.

Εστιάζοντας στα χθεσινά εγκαίνια του Μεταλλείου Σκουριών ο Διονύσης Γκουτής, Γενικός Διευθυντής της Ελληνικής Αρχής Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (Ε.Α.Γ.Μ.Ε.) και Αντιπρόεδρο του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Γεωλογικών Υπηρεσιών (EuroGeoSurveys) τονίζει πως «η πρώτη σελίδα γράφτηκε το 1963. Το 2026 ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στις Σκουριές από την Ελληνικός Χρυσός / Hellas Gold. Εξήντα τρία (63) χρόνια αργότερα πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια του νέου μεταλλείου χαλκού και χρυσού της Ελληνικός Χρυσός στις Σκουριές Χαλκιδικής. Το 1963, ο Δρ. Κ. Ε. Ζάχος, μεταλλειολόγος μηχανικός του τότε Ινστιτούτου Γεωλογίας και Ερευνών Υπεδάφους (ΙΓΕΥ), υπέγραφε μια επιστημονική έκθεση που έμελλε να αποκτήσει ιδιαίτερη ιστορική σημασία. Ο τίτλος της ήταν «Ανακάλυψις χαλκούχου κοιτάσματος εις την Χαλκιδικήν». Στις σελίδες της, που διατηρούνται μέχρι σήμερα στη Βιβλιοθήκη της Ελληνική Αρχή Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών – ΕΑΓΜΕ, αποτυπωνόταν το αποτέλεσμα μιας πολυετούς ερευνητικής προσπάθειας, η οποία είχε ξεκινήσει ήδη από το 1952. Μέσα από γεωλογικές παρατηρήσεις, γεωφυσικές διασκοπήσεις, ερευνητικές γεωτρήσεις και εργαστηριακές αναλύσεις, τεκμηριωνόταν η ύπαρξη ενός σημαντικού κοιτάσματος χαλκού και χρυσού στην περιοχή των Σκουριών Χαλκιδικής». Και σημειώνει λέγοντας πως «πρόκειται για μια σημαντική στιγμή για την ελληνική μεταλλευτική δραστηριότητα, αλλά και μια ευκαιρία να θυμηθούμε ότι πίσω από την αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου βρίσκεται η επιστημονική γνώση, η συστηματική έρευνα και η διαχρονική προσπάθεια ανθρώπων που εργάστηκαν για να γνωρίσουμε τι κρύβει το ελληνικό υπέδαφος. Η ημέρα των εγκαινίων των Σκουριών αναδεικνύει, παράλληλα, τη σημασία της υπεύθυνης αξιοποίησης του ορυκτού πλούτου της χώρας, με γνώμονα την επιστημονική τεκμηρίωση, την προστασία του περιβάλλοντος, την ασφάλεια και τη δημιουργία ουσιαστικού και διαρκούς οφέλους για την εθνική οικονομία και τις τοπικές κοινωνίες. Γιατί πριν από κάθε μεγάλη επένδυση υπάρχει μια ανακάλυψη. Και πίσω από κάθε ανακάλυψη, υπάρχουν άνθρωποι, επιστήμη και έρευνα».

Σύμφωνα με τον Δρ Πέτρο Τζεφέρη, Γενικό Διευθυντή Ορυκτών Πρώτων Υλών του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, «το κοίτασμα των Σκουριών είναι πορφυρικού τύπου, με χαλκό και χρυσό, και συγκαταλέγεται, κατά την αξιολόγηση των υπηρεσιών του ΥΠΕΝ, στα σημαντικότερα ανεκμετάλλευτα κοιτάσματα της Ευρώπης. Ο χαλκός συγκαταλέγεται στις στρατηγικές και κρίσιμες πρώτες ύλες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απαραίτητες για την ηλεκτροκίνηση, τα δίκτυα μεταφοράς ενέργειας και την ενεργειακή μετάβαση, και η αξιοποίηση εγχώριων κοιτασμάτων εντάσσεται στο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την ασφάλεια εφοδιασμού, όπως αυτό διαμορφώνεται με τον Ευρωπαϊκό Νόμο για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες. Η μεταλλευτική δραστηριότητα στη Βορειοανατολική Χαλκιδική, και το βλέμμα στρέφεται πλέον στη λειτουργία του μεταλλείου στην πράξη».

naftemporiki.gr