Νατάσα Στασινού • nstasinou@naftemporiki.gr
Η σαρωτική νίκη των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές αλλάζει τους συσχετισμούς στην Ουάσιγκτον, χωρίς να αφαιρεί από τον Ντόναλντ Τραμπ τα βασικά εργαλεία άσκησης εξουσίας.
Από τον Ιανουάριο, όταν θα αναλάβει το νέο Κογκρέσο, ο πρόεδρος θα βρεθεί αντιμέτωπος με μια αντιπολίτευση που θα ελέγχει τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία, θα μπορεί να μπλοκάρει διορισμούς και να διεξάγει έρευνες για την κυβέρνησή του.
Η εκλογική ανατροπή, με νίκες των Δημοκρατικών ακόμη και σε παραδοσιακά ρεπουμπλικανικά προπύργια, είναι ισχυρό πολιτικό πλήγμα για τον Τραμπ. Δεν ισοδυναμεί, ωστόσο, με άμεση ανατροπή της ατζέντας του. Το προεδρικό βέτο, η δυνατότητα του Λευκού Οίκου να δρα μέσω εκτελεστικών εξουσιών και οι κανόνες της Γερουσίας περιορίζουν τα περιθώρια μιας σαρωτικής νομοθετικής αλλαγής.
Απόλυτος έλεγχος του Κογκρέσου, όχι της προεδρίας
Το σημαντικότερο άμεσο αποτέλεσμα της νίκης είναι ότι οι Δημοκρατικοί αποκτούν τον έλεγχο των επιτροπών και στις δύο αίθουσες. Αυτό τους δίνει τη δυνατότητα να οργανώσουν ακροάσεις, να ζητήσουν έγγραφα και να καλέσουν αξιωματούχους της κυβέρνησης να καταθέσουν. Η νέα ισορροπία μπορεί να μετατρέψει τα δύο τελευταία χρόνια της προεδρίας Τραμπ σε περίοδο συνεχούς θεσμικής αντιπαράθεσης.
Η Γερουσία έχει επιπλέον καθοριστικό ρόλο στην έγκριση υπουργών, πρέσβεων και δικαστών. Οι Δημοκρατικοί θα μπορούν να καθυστερούν ή να απορρίπτουν υποψηφιότητες του προέδρου, μεταξύ άλλων και για το Ανώτατο Δικαστήριο σε περίπτωση κενής θέσης. Οι διορισμοί που θα επιχειρηθεί να ολοκληρωθούν πριν από την ορκωμοσία του νέου Κογκρέσου, τον Ιανουάριο, αποκτούν έτσι ιδιαίτερη σημασία.
Στη νομοθεσία, όμως, τα περιθώρια είναι σαφώς πιο στενά. Οι περισσότερες προτάσεις στη Γερουσία χρειάζονται 60 ψήφους για να ξεπεράσουν το ενδεχόμενο κωλυσιεργίας, ενώ ο πρόεδρος μπορεί να ασκήσει βέτο. Αυτό σημαίνει ότι οι Δημοκρατικοί θα έχουν μεγαλύτερη δυνατότητα να εμποδίσουν, να ελέγξουν και να διαπραγματευτούν, παρά να επιβάλουν μόνοι τους ένα εκτεταμένο νομοθετικό πρόγραμμα.
Ο Τραμπ στο Κογκρέσο / MANDEL NGAN/Pool via REUTERS/
Το κόστος ζωής έγινε πολιτική ετυμηγορία
Το αποτέλεσμα καταγράφει σε μεγάλο βαθμό την έντονη δυσαρέσκεια για την οικονομία. Σύμφωνα με το Reuters, σχεδόν 9 στους 10 ψηφοφόρους θεωρούσαν το κόστος ζωής σημαντικό παράγοντα στην επιλογή τους. Οι τιμές των τροφίμων και των καυσίμων, καθώς και η αίσθηση ότι η οικονομική κατάσταση δεν βελτιώνεται, βάρυναν στην κάλπη περισσότερο από τις προειδοποιήσεις των Ρεπουμπλικανών για τους Δημοκρατικούς.
Οι Δημοκρατικοί θα κληθούν τώρα να αποδείξουν ότι μπορούν να ανταποκριθούν σε αυτές τις προσδοκίες. Η νίκη τούς δίνει τη δυνατότητα να καθορίζουν την ατζέντα των επιτροπών και να προβάλλουν τις δικές τους προτάσεις, όχι όμως να εγγυηθούν ότι θα γίνουν νόμος. Από την πλευρά του, ο Τραμπ διατηρεί τη δυνατότητα να αποδίδει στην αντιπολίτευση την ευθύνη για νομοθετικά αδιέξοδα ή προβλήματα στην οικονομία.
Το πρώτο μεγάλο πεδίο σύγκρουσης αναμένεται να είναι ο προϋπολογισμός και το όριο του δημόσιου χρέους. Οι διαπραγματεύσεις για τη χρηματοδότηση της κυβέρνησης μπορούν να εξελιχθούν σε μακρά αντιπαράθεση, με πιθανές επιπτώσεις στις αγορές και στην οικονομική εμπιστοσύνη. Οι αναλύσεις των Financial Times επισημαίνουν ότι η Ευρώπη δεν αναμένει πως η εκλογική ανατροπή θα αλλάξει αυτομάτως τη στάση του Λευκού Οίκου· εκτιμά, όμως, ότι η εσωτερική πολιτική σύγκρουση μπορεί να περιορίσει περαιτέρω τη δυνατότητα μεγάλων πρωτοβουλιών.
Η εξωτερική πολιτική παραμένει χαρτί του Τραμπ
Ο έλεγχος του Κογκρέσου από τους Δημοκρατικούς δεν σημαίνει ότι ο Τραμπ χάνει τον έλεγχο της εξωτερικής πολιτικής. Ως πρόεδρος και αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων διατηρεί ευρύ περιθώριο κινήσεων στη διπλωματία και στις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Η νέα πλειοψηφία, όμως, μπορεί να αυξήσει το πολιτικό κόστος των επιλογών του, ελέγχοντας τη χρηματοδότηση, ζητώντας εξηγήσεις από την κυβέρνηση και επιβάλλοντας ακροάσεις για τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις.
Το πιο άμεσο μέτωπο είναι ο πόλεμος με το Ιράν. Η σύγκρουση, που έχει γίνει βαθιά αντιδημοφιλής και έχει συνδεθεί με την εκρηκτική άνοδο των τιμών της ενέργειας, αποτέλεσε έναν από τους καθοριστικούς παράγοντες της εκλογικής ήττας των Ρεπουμπλικανών. Ο ίδιος ο Τραμπ αναγνώρισε ότι ο πόλεμος έπαιξε ρόλο στο αποτέλεσμα, υπερασπίστηκε όμως την απόφασή του και δήλωσε ότι θα την επαναλάμβανε.
Η νέα πλειοψηφία δεν μπορεί να διατάξει από μόνη της τον τερματισμό των επιχειρήσεων. Μπορεί, ωστόσο, να ερευνήσει τις αποφάσεις της κυβέρνησης, να εξετάσει αν τηρήθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες και να αμφισβητήσει πρόσθετη χρηματοδότηση για τη συνέχιση της εκστρατείας. Όπως επισημαίνουν αναλυτές που μίλησαν σε διεθνή μέσα, τέτοιες κινήσεις δεν θα σταματούσαν αυτομάτως τις επιχειρήσεις, θα δυσκόλευαν όμως τον Λευκό Οίκο να παρατείνει έναν πόλεμο που ήδη έχει πολιτικό και οικονομικό κόστος.
Παραμένει, παράλληλα, ο κίνδυνος κλιμάκωσης πριν αναλάβει το νέο Κογκρέσο τον Ιανουάριο. Ο Τραμπ έχει τη δυνατότητα να εντείνει τις επιχειρήσεις ή να επιδιώξει μια διπλωματική έξοδο, γνωρίζοντας ότι η νέα πλειοψηφία θα έχει ισχυρότερα εργαλεία ελέγχου. Η έκβαση θα εξαρτηθεί τόσο από τις εξελίξεις στο πεδίο όσο και από το αν η Ουάσιγκτον θα επιλέξει διαπραγμάτευση ή μεγαλύτερη πίεση προς την Τεχεράνη.
Στο Ισραήλ και στη Γάζα, η αλλαγή ισορροπίας δεν προμηνύει άμεση ανατροπή της αμερικανικής πολιτικής. Ο Λευκός Οίκος εξακολουθεί να καθορίζει τη διπλωματική γραμμή και τις σχέσεις με την ισραηλινή κυβέρνηση. Οι Δημοκρατικοί, ωστόσο, αποκτούν τη δυνατότητα να εντείνουν τον έλεγχο των πωλήσεων όπλων, της στρατιωτικής βοήθειας και της στάσης της κυβέρνησης απέναντι στην επέκταση των οικισμών στη Δυτική Όχθη. Ακροάσεις, αιτήματα ενημέρωσης και όροι στη χρηματοδότηση μπορούν να αυξήσουν την πίεση, χωρίς να συνεπάγονται αυτόματα αλλαγή πολιτικής.
Η συζήτηση αυτή αντανακλά και μια ευρύτερη μετατόπιση στο εσωτερικό του Δημοκρατικού Κόμματος, όπου αυξάνονται οι φωνές που ζητούν αυστηρότερη λογοδοσία της ισραηλινής κυβέρνησης και επανεξέταση της αμερικανικής στήριξης. Όπως αναλύει το Chatham House, μια δημοκρατική πλειοψηφία μπορεί να διαμορφώσει τη βάση για διαφορετική προσέγγιση στο μέλλον, ακόμη κι αν δεν αλλάξει άμεσα τη γραμμή του Λευκού Οίκου.
Στην Ουκρανία, οι Δημοκρατικοί μπορούν να πιέσουν για μεγαλύτερη διαφάνεια και να ελέγξουν τις αποφάσεις για την αμερικανική βοήθεια, αλλά δεν έχουν τη δυνατότητα να επιβάλουν στον πρόεδρο συγκεκριμένη στρατηγική απέναντι στη Ρωσία. Η νέα πλειοψηφία θα μπορεί να επηρεάζει τις σχετικές πιστώσεις και να αναδεικνύει δημόσια τις επιλογές της κυβέρνησης. Αυτό ενδέχεται να περιορίσει το περιθώριο αιφνιδιαστικών κινήσεων, χωρίς να εγγυάται συνέχιση ή αύξηση της στήριξης προς το Κίεβο.
Majid Asgaripour/WANA (West Asia News Agency) via REUTERS
Το μήνυμα προς την Ευρώπη: μην προεξοφλείτε στροφή
Στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, το αποτέλεσμα έγινε δεκτό με προσδοκίες αλλά και προσοχή. Όπως μεταδίδουν οι Financial Times, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι βλέπουν περιθώριο για μεγαλύτερη αντίσταση του Κογκρέσου σε ορισμένες επιλογές του Τραμπ. Δεν θεωρούν, όμως, ότι η εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών θα ανατρέψει τη βασική κατεύθυνση της αμερικανικής πολιτικής.
Οι δασμοί, η αβεβαιότητα γύρω από τη στήριξη της Ουκρανίας και οι πιέσεις για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή συνεισφορά στην άμυνα παραμένουν ανοιχτά ζητήματα. Ο Τραμπ μπορεί να συνεχίσει να τα προωθεί, ενώ η νέα πλειοψηφία θα επιχειρεί να ελέγχει, να καθυστερεί ή να περιορίζει τις επιλογές του.
Για την Ευρώπη, η νίκη των Δημοκρατικών προσφέρει ενδεχομένως μεγαλύτερο χώρο πολιτικού διαλόγου με την Ουάσιγκτον, όχι εγγύηση επιστροφής στην προηγούμενη διατλαντική σχέση. Το βασικό μήνυμα που αναδεικνύουν οι Financial Times από τις ευρωπαϊκές αντιδράσεις είναι ότι η ήπειρος πρέπει να συνεχίσει να μειώνει τις εξαρτήσεις της και να ενισχύει τις δικές της δυνατότητες, ανεξάρτητα από το ποιος ελέγχει το Κογκρέσο.
Η εκλογική νίκη μεταφέρει, τελικά, το κέντρο βάρους από την ανεμπόδιστη προώθηση της ατζέντας Τραμπ σε μια περίοδο ελέγχου, διαπραγμάτευσης και πιθανών συγκρούσεων. Οι Δημοκρατικοί έχουν πλέον τη δύναμη να δυσκολέψουν τον πρόεδρο και να απαιτήσουν λογοδοσία. Το αν θα περιορίσουν ουσιαστικά την εξουσία του θα κριθεί στις συγκεκριμένες μάχες που ανοίγουν τώρα — και στην ικανότητα του ίδιου του Κογκρέσου να επιβάλει τα όριά του.
naftemporiki.gr
Το κόστος ζωής έγινε πολιτική ετυμηγορία
Το αποτέλεσμα καταγράφει σε μεγάλο βαθμό την έντονη δυσαρέσκεια για την οικονομία. Σύμφωνα με το Reuters, σχεδόν 9 στους 10 ψηφοφόρους θεωρούσαν το κόστος ζωής σημαντικό παράγοντα στην επιλογή τους. Οι τιμές των τροφίμων και των καυσίμων, καθώς και η αίσθηση ότι η οικονομική κατάσταση δεν βελτιώνεται, βάρυναν στην κάλπη περισσότερο από τις προειδοποιήσεις των Ρεπουμπλικανών για τους Δημοκρατικούς.
Οι Δημοκρατικοί θα κληθούν τώρα να αποδείξουν ότι μπορούν να ανταποκριθούν σε αυτές τις προσδοκίες. Η νίκη τούς δίνει τη δυνατότητα να καθορίζουν την ατζέντα των επιτροπών και να προβάλλουν τις δικές τους προτάσεις, όχι όμως να εγγυηθούν ότι θα γίνουν νόμος. Από την πλευρά του, ο Τραμπ διατηρεί τη δυνατότητα να αποδίδει στην αντιπολίτευση την ευθύνη για νομοθετικά αδιέξοδα ή προβλήματα στην οικονομία.
Το πρώτο μεγάλο πεδίο σύγκρουσης αναμένεται να είναι ο προϋπολογισμός και το όριο του δημόσιου χρέους. Οι διαπραγματεύσεις για τη χρηματοδότηση της κυβέρνησης μπορούν να εξελιχθούν σε μακρά αντιπαράθεση, με πιθανές επιπτώσεις στις αγορές και στην οικονομική εμπιστοσύνη. Οι αναλύσεις των Financial Times επισημαίνουν ότι η Ευρώπη δεν αναμένει πως η εκλογική ανατροπή θα αλλάξει αυτομάτως τη στάση του Λευκού Οίκου· εκτιμά, όμως, ότι η εσωτερική πολιτική σύγκρουση μπορεί να περιορίσει περαιτέρω τη δυνατότητα μεγάλων πρωτοβουλιών.
Η εξωτερική πολιτική παραμένει χαρτί του Τραμπ
Ο έλεγχος του Κογκρέσου από τους Δημοκρατικούς δεν σημαίνει ότι ο Τραμπ χάνει τον έλεγχο της εξωτερικής πολιτικής. Ως πρόεδρος και αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων διατηρεί ευρύ περιθώριο κινήσεων στη διπλωματία και στις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Η νέα πλειοψηφία, όμως, μπορεί να αυξήσει το πολιτικό κόστος των επιλογών του, ελέγχοντας τη χρηματοδότηση, ζητώντας εξηγήσεις από την κυβέρνηση και επιβάλλοντας ακροάσεις για τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις.
Το πιο άμεσο μέτωπο είναι ο πόλεμος με το Ιράν. Η σύγκρουση, που έχει γίνει βαθιά αντιδημοφιλής και έχει συνδεθεί με την εκρηκτική άνοδο των τιμών της ενέργειας, αποτέλεσε έναν από τους καθοριστικούς παράγοντες της εκλογικής ήττας των Ρεπουμπλικανών. Ο ίδιος ο Τραμπ αναγνώρισε ότι ο πόλεμος έπαιξε ρόλο στο αποτέλεσμα, υπερασπίστηκε όμως την απόφασή του και δήλωσε ότι θα την επαναλάμβανε.
Η νέα πλειοψηφία δεν μπορεί να διατάξει από μόνη της τον τερματισμό των επιχειρήσεων. Μπορεί, ωστόσο, να ερευνήσει τις αποφάσεις της κυβέρνησης, να εξετάσει αν τηρήθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες και να αμφισβητήσει πρόσθετη χρηματοδότηση για τη συνέχιση της εκστρατείας. Όπως επισημαίνουν αναλυτές που μίλησαν σε διεθνή μέσα, τέτοιες κινήσεις δεν θα σταματούσαν αυτομάτως τις επιχειρήσεις, θα δυσκόλευαν όμως τον Λευκό Οίκο να παρατείνει έναν πόλεμο που ήδη έχει πολιτικό και οικονομικό κόστος.
Παραμένει, παράλληλα, ο κίνδυνος κλιμάκωσης πριν αναλάβει το νέο Κογκρέσο τον Ιανουάριο. Ο Τραμπ έχει τη δυνατότητα να εντείνει τις επιχειρήσεις ή να επιδιώξει μια διπλωματική έξοδο, γνωρίζοντας ότι η νέα πλειοψηφία θα έχει ισχυρότερα εργαλεία ελέγχου. Η έκβαση θα εξαρτηθεί τόσο από τις εξελίξεις στο πεδίο όσο και από το αν η Ουάσιγκτον θα επιλέξει διαπραγμάτευση ή μεγαλύτερη πίεση προς την Τεχεράνη.
Στο Ισραήλ και στη Γάζα, η αλλαγή ισορροπίας δεν προμηνύει άμεση ανατροπή της αμερικανικής πολιτικής. Ο Λευκός Οίκος εξακολουθεί να καθορίζει τη διπλωματική γραμμή και τις σχέσεις με την ισραηλινή κυβέρνηση. Οι Δημοκρατικοί, ωστόσο, αποκτούν τη δυνατότητα να εντείνουν τον έλεγχο των πωλήσεων όπλων, της στρατιωτικής βοήθειας και της στάσης της κυβέρνησης απέναντι στην επέκταση των οικισμών στη Δυτική Όχθη. Ακροάσεις, αιτήματα ενημέρωσης και όροι στη χρηματοδότηση μπορούν να αυξήσουν την πίεση, χωρίς να συνεπάγονται αυτόματα αλλαγή πολιτικής.
Η συζήτηση αυτή αντανακλά και μια ευρύτερη μετατόπιση στο εσωτερικό του Δημοκρατικού Κόμματος, όπου αυξάνονται οι φωνές που ζητούν αυστηρότερη λογοδοσία της ισραηλινής κυβέρνησης και επανεξέταση της αμερικανικής στήριξης. Όπως αναλύει το Chatham House, μια δημοκρατική πλειοψηφία μπορεί να διαμορφώσει τη βάση για διαφορετική προσέγγιση στο μέλλον, ακόμη κι αν δεν αλλάξει άμεσα τη γραμμή του Λευκού Οίκου.
Στην Ουκρανία, οι Δημοκρατικοί μπορούν να πιέσουν για μεγαλύτερη διαφάνεια και να ελέγξουν τις αποφάσεις για την αμερικανική βοήθεια, αλλά δεν έχουν τη δυνατότητα να επιβάλουν στον πρόεδρο συγκεκριμένη στρατηγική απέναντι στη Ρωσία. Η νέα πλειοψηφία θα μπορεί να επηρεάζει τις σχετικές πιστώσεις και να αναδεικνύει δημόσια τις επιλογές της κυβέρνησης. Αυτό ενδέχεται να περιορίσει το περιθώριο αιφνιδιαστικών κινήσεων, χωρίς να εγγυάται συνέχιση ή αύξηση της στήριξης προς το Κίεβο.
Majid Asgaripour/WANA (West Asia News Agency) via REUTERSΤο μήνυμα προς την Ευρώπη: μην προεξοφλείτε στροφή
Στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, το αποτέλεσμα έγινε δεκτό με προσδοκίες αλλά και προσοχή. Όπως μεταδίδουν οι Financial Times, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι βλέπουν περιθώριο για μεγαλύτερη αντίσταση του Κογκρέσου σε ορισμένες επιλογές του Τραμπ. Δεν θεωρούν, όμως, ότι η εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών θα ανατρέψει τη βασική κατεύθυνση της αμερικανικής πολιτικής.
Οι δασμοί, η αβεβαιότητα γύρω από τη στήριξη της Ουκρανίας και οι πιέσεις για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή συνεισφορά στην άμυνα παραμένουν ανοιχτά ζητήματα. Ο Τραμπ μπορεί να συνεχίσει να τα προωθεί, ενώ η νέα πλειοψηφία θα επιχειρεί να ελέγχει, να καθυστερεί ή να περιορίζει τις επιλογές του.
Για την Ευρώπη, η νίκη των Δημοκρατικών προσφέρει ενδεχομένως μεγαλύτερο χώρο πολιτικού διαλόγου με την Ουάσιγκτον, όχι εγγύηση επιστροφής στην προηγούμενη διατλαντική σχέση. Το βασικό μήνυμα που αναδεικνύουν οι Financial Times από τις ευρωπαϊκές αντιδράσεις είναι ότι η ήπειρος πρέπει να συνεχίσει να μειώνει τις εξαρτήσεις της και να ενισχύει τις δικές της δυνατότητες, ανεξάρτητα από το ποιος ελέγχει το Κογκρέσο.
Η εκλογική νίκη μεταφέρει, τελικά, το κέντρο βάρους από την ανεμπόδιστη προώθηση της ατζέντας Τραμπ σε μια περίοδο ελέγχου, διαπραγμάτευσης και πιθανών συγκρούσεων. Οι Δημοκρατικοί έχουν πλέον τη δύναμη να δυσκολέψουν τον πρόεδρο και να απαιτήσουν λογοδοσία. Το αν θα περιορίσουν ουσιαστικά την εξουσία του θα κριθεί στις συγκεκριμένες μάχες που ανοίγουν τώρα — και στην ικανότητα του ίδιου του Κογκρέσου να επιβάλει τα όριά του.
naftemporiki.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου