Πέρης Μιχαηλίδης: «…ο Μίλερ επιμένει ότι υπάρχει ελπίδα, άρρηκτα συνδεδεμένη με την αγάπη»

Γιώργος Σ. Κουλουβάρης • gkoul@naftemporiki.gr

Ένα από τα τελευταία και πιο ώριμα έργα του Άρθουρ Μίλερ, ο «Τελευταίος Γιάνκης» (1993), ανεβαίνει για λίγες ακόμη παραστάσεις στη σκηνή του θεάτρου Μικρό Γκλόρια, με αφορμή τις διαχρονικές θεματικές του μεγάλου Αμερικανού συγγραφέα: την κοινωνική απομόνωση, την ηθική παρακμή, και τη σύγκρουση του ατόμου με ένα σύστημα που δεν επιτρέπει σε κανέναν να υπάρξει ελεύθερα [Ιπποκράτους 7, Αθήνα].

Μέσα από τις παράλληλες ιστορίες δύο ζευγαριών, ο Μίλερ ξετυλίγει την αποδόμηση του αμερικανικού ονείρου -και μαζί του καπιταλιστικού μοντέλου ζωής- σε ένα μεσοαστικό περιβάλλον, όπου η επιτυχία μετριέται με χρήμα, και κάθε ηθική ή πνευματική αξία υποτιμάται δραματικά.




Ο Λιρόι, ο «τελευταίος Γιάνκης», απόγονος του ιστορικού Χάμιλτον, εργάζεται ως ξυλουργός. Αρνείται να προδώσει τις ηθικές του αξίες και εκπροσωπεί με τη σιωπηλή του αξιοπρέπεια μια εποχή που χάνεται. Τον ερμηνεύει ξεχωριστά, ο ξεχωριστός Πέρης Μιχαηλίδης· μιλήσαμε μαζί του.

Ο Μίλερ χαρακτηρίζει το έργο «κωμωδία για μία τραγωδία». Πώς βιώνετε εσείς αυτή τη λεπτή ισορροπία στη σκηνή;
«Θα συμφωνούσα απολύτως με την άποψη του δασκάλου Κώστα Γεωργουσόπουλου, ότι το έργο είναι ένα σατυρικό δράμα. Δηλαδή, μέσα στη διάρκεια του έργου καταφέρνει να συνυπάρχουν η τραγικότητα των γεγονότων και, ταυτόχρονα, η χιουμοριστική τους πλευρά. Αυτό προσπαθώ και στη ερμηνεία του Λιρόι, του τελευταίου Γιάνκη· στις δραματικές εξάρσεις του ήρωα, να παρεμβάλω κωμικά στοιχεία· άλλωστε αυτό συμβαίνει και στη ζωή».

Ποια θεωρείτε ότι είναι, σήμερα, η πιο επίκαιρη διάσταση του έργου;
«Το έργο του Μίλερ πραγματεύεται ζητήματα που αφορούν άμεσα την εποχή μας· όπως η κατάθλιψη, το κοινωνικό αδιέξοδο, η καταφυγή στα ψυχοφάρμακα και μια σειρά από προβλήματα που προκύπτουν σε μια μεσοαστική οικογένεια από την οικονομική ασφυξία».



Πώς προσεγγίσατε έναν χαρακτήρα που αντιστέκεται σιωπηλά, χωρίς μεγάλες εξάρσεις;
«Ο τελευταίος γιάνκης είναι ο μετανάστης στη Νέα Αγγλία που ονειρεύτηκε τη γη της επαγγελίας αλλά συνθλίβεται στα γρανάζια του “αμερικανικού ονείρου’’, γιατί θέλησε να μην υποταχθεί στην κερδοφορία και να μην προδώσει ιδανικά και προσωπικές αξίες. Έχει ασκηθεί στην υπομονή και τη σιωπή, γνωρίζοντας ότι ο αγώνας κόντρα στο ρεύμα της εμπορευματοποίησης είναι διαρκής και εξαιρετικά δύσκολος. Άλλωστε, όλο το έργο του Μίλερ κι οι χαρακτήρες του, περιγράφουν τις ήττες και τη συνειδητοποίηση από τα γεγονότα της ζωής, στα πλαίσια του καπιταλιστικού συστήματος. Ο ρόλος, σε συνεργασία με τη σκηνοθέτρια Αγγελική Καρυστινού, δουλεύτηκε επίμονα στο όριο μεταξύ της εσωτερικής ερμηνείας και των υψηλών εντάσεων, αποτέλεσμα της οικονομικής ασφυξίας που βιώνει ο ήρωας, η οποία επηρεάζει και την οικογενειακή του ζωή».

Τι σημαίνει για εσάς ο όρος «αμερικανικό όνειρο» όπως αποδομείται στο έργο;
«Αμερικάνικο όνειρο ή Αμέρικα – Αμέρικα χώρα της ευκαιρίας, σημαίνει να εργαστείς σκληρά, να αρπάξεις την ευκαιρία για να πετύχεις με στόχο να γίνεις πλούσιος. Ο Λιρόι, απόγονος του ιστορικού Χάμιλτον, αποφασίζει να πάει κόντρα σε αυτό το δομημένο όνειρο, να κρατήσει κάποιες προσωπικές αξίες· “Εγώ έχω μείνει στα παλιά…”, όπως λέει σε σχέση με την αμοιβή που ζητάει για τη δουλειά του. Ο ήρωας, που δουλεύει σαν μαραγκός, αρνείται να αξιολογεί και να λειτουργήσει με όρους αγοράς· βασικό δόγμα του αμερικανικού ονείρου. Ο Μίλερ στέκεται κριτικά στο αμερικάνικο όνειρο, παρουσιάζοντας ήρωες να παγιδεύονται στο σύστημα του καπιταλισμού που καθορίζει τη συμπεριφορά τους και τον αγώνα που κάνουν να κρατήσουν αξίες κι ιδανικά».

Σε ποιο σημείο νιώθετε ότι ο θεατής ταυτίζεται πιο έντονα με τον χαρακτήρα σας;
«Αρχικά, στη συνάντηση στον προθάλαμο του ψυχιατρείου του Λιρόι -γιάνκη με τον Φρικ -γιάπη και σύζυγο της Κάρεν, που κι αυτή βρίσκεται στο ψυχιατρείο. Στην αντιπαράθεση με τον Φρικ -που ερμηνεύει εξαιρετικά ο Βαγγέλης Ψωμάς-, θεωρώ ότι οι θεατές, μάλλον, ταυτίζονται με τον ήρωα που ερμηνεύω. Επίσης και οι σκηνές με την Πατρίτσια τη σύζυγό μου, που ερμηνεύεται επίσης εξαιρετικά από τη Ναταλία Στυλιανού, δημιουργούν εμφατικά συγκίνηση· κι αυτό είναι ένα από θέματα που συζητάμε με τους θεατές, στο τέλος της παράστασης».

Υπάρχει κάποιο σημείο του έργου που σας συγκινεί ιδιαίτερα κάθε φορά που το παίζετε;
«Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω γι’ αυτή την ερώτηση. Συνήθως, όταν πηγαίνω στο θέατρο, αναζητώ ένα σημείο της παράστασης που θα με συγκινήσει, όπως παλιά στα έργα που ανέβαζε ο Κουν. Αυτό, πλέον, σπάνια μου συμβαίνει. Σ’ αυτή την παράσταση παίζω με τη Ναταλία Στυλιανού κι η συγκίνηση σε ορισμένες στιγμές περισσεύει· όπως και με την ερμηνεία της Μένης Κωνσταντινίδου».



Αν ο Λιρόι μπορούσε να απευθυνθεί στο κοινό σήμερα, τι πιστεύετε ότι θα του έλεγε;
«Θα έλεγε ακριβώς τα λόγια που λέει στο έργο, απευθυνόμενος στη γυναίκα του: “Σ’ αυτόν τον κόσμο ζούμε και πρέπει να τον αγαπήσεις· θα στο ξαναπώ, γιατί είναι το μόνο πράγμα που με κρατάει ζωντανό απ’ το να μη τρελαθώ· πρέπει να αγαπήσεις αυτόν τον κόσμο”. Στο τελευταίο του έργο, ο Μίλερ επιμένει ότι υπάρχει ελπίδα, άρρηκτα συνδεδεμένη με την αγάπη».

Ταυτότητα Παράστασης

Μετάφραση: Θωμάς Βούλγαρης

Σκηνοθεσία: Αγγελική Καρυστινού

Σκηνικά – Κοστούμια: Γιώργος Λιντζέρης

Φωτισμοί: Νίκος Βλασσόπουλος

Μουσική: Αρχοντούλα Μαρούση

Video – Trailer : Στέφανος Κοσμίδης

Φωτογραφίες – Κατασκευή Αφίσας: Δώρα Πανταζοπούλου

Μακιγιάζ: Πάνος Ερμίδης

Βοηθός σκηνοθέτη: Μελίνα Καριώρη

Υπεύθυνη παραγωγής: Λία Κίκερη

Παραγωγή: ΕΩΣ Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία

Παίζουν: Πέρης Μιχαηλίδης, Ναταλία Στυλιανού, Μένη Κωνσταντινίδου, Βαγγέλης Ψωμάς

Εισιτήρια online

maftemporiki.gr